Việt Nam trong Mắt Ai (*)

Insight tuần 02/08/2026

Chàng-Ngốc-Già mến chào các bạn,

Có bao giờ các bạn cảm thấy cùng một khoảng thời gian, nhưng vừa thấy nhanh vừa thấy lâu không? Đó là cảm giác của mình một tháng vừa qua: dành trọn vẹn cho gia đình, người thân thương ở Việt Nam thì thấy trôi qua rất nhanh, còn chờ đợi để quay trở lại Pháp, viết Insight cuối tuần, chăm sóc cộng đồng Chàng-Ngốc-Già thì thấy lâu đằng đẵng.

Với những người u50 như mình sống ở nước ngoài, ba má đã hơn 70, còn ông bà hơn 90 thì số lần được gặp, được trò chuyện, được ôm 1 cái, được ăn cùng mâm cơm vui vẻ cùng nhau chắc cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay. Chúng ta hay bị phỉnh gạt rằng họ có thể sống thêm 1-2 chục năm nữa (nghe rất dài), nhưng trong quãng thời gian đó, có thể gặp nhau được BAO NHIÊU LẦN ?

Chỉ cần thay đổi đơn vị tính, đổi góc nhìn, thì chúng ta sẽ trân quý mỗi dịp được gặp gỡ những người thân yêu cao tuổi. Vì vậy, mình mong mọi người khi có điều kiện, hãy thăm hỏi, gặp được trực tiếp, một cái nắm tay, bóp vai, một cái ôm để rồi sau này chúng ta không nuối tiếc.

Kỳ nghỉ vừa rồi mình đưa các thủ trưởng đi chơi theo chuyên đề “Biển Đảo Quê Hương”, thuê xe tự lái với tổng hành trình tròn trèm 2000km. À, các bạn đang ở nước ngoài, muốn lái xe ở Vietnam thì làm thêm cái bằng quốc tế được lái ở VN, ở Pháp thì làm online, nên làm trước vài tháng để dự phòng.

Từ Saigon, mình đi theo chặng Xuyên Mộc-Hàm Tân-Bãi Dài, đi đảo ở Cam Ranh rồi ra Nha Trang, Tuy Hòa, Quy Nhơn. Mình đi cung đường ven biển để các thủ trưởng khám phá, so sánh biển quê hương với những nơi đã từng đi như Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ý.

Các thủ trưởng đều có chung nhận xét là biển/đảo Việt Nam mình quá đẹp, bên núi bên biển với những bãi cát vừa nên thơ vừa hùng vĩ. Chỉ tiếc một điều là … rác nhựa (túi nylon, ly nhựa). Điều này thì mình cũng đã có chia sẻ nhanh qua 1 post bên FB

Một điểm khiến các thủ trưởng mê nữa đó là ẩm thực: Việt Nam có quá nhiều món ăn ngon, mỗi nơi đều có đặc sản của mình. Về mới có khoảng 2 tuần mà cả nhà ai cũng tăng 3-4 kílô. Đợt này cả nhà cũng tranh thủ uống rất nhiều nước dừa, nước mía tươi.

Với riêng mình, đợt này về đi nhiều nơi, nên thấy được hạ tầng đường bộ của Việt Nam đã tốt lên rất nhiều, ngoài các tuyến cao tốc thì đường ở các đô thị cũng được mở rộng, trải nhựa. Thêm một cái khoái là ở đâu cũng có thể quét mã QR, dù là 1 ly cafe, 1 trái dừa hay 1 ổ bánh mì.

Nhưng về chi phí sinh hoạt thì có khoảng cách rất lớn. Một ly cafe sữa, có giá 15k hoặc 55k (có chỗ đắt hơn), một bữa sushi cho 10 người mà gần 20tr (đắt bằng hoặc hơn Paris). Mình có cảm giác khoảng cách giàu-nghèo ở VN ngày cành nới rộng, có những người kiếm được tiền rất dễ và nhiều, và rất nhiều người chật vật với chi phí sống tăng cao.

Nhiều gia đình bạn bè của mình cũng về VN đợt này, và hầu như cũng có chung những quan sát như vậy. Ở Việt Nam thì dịch vụ tuyệt vời (chi phí nhân công rẻ so với các nước phát triển), gọi là có, muốn làm là có ngay chứ không phải đặt hẹn, chờ đợi. Đồ ăn thì ngon và rẻ (tùy nơi, cũng hơi sợ vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm), Việt Nam có nhiều bãi biển, nhiều thắng cảnh đẹp.

(*) cái tựa mình đặt là phỏng theo phim tài liệu “Hà Nội trong mắt ai“ của đạo diễn Trần Thanh Thủy. Gần đây phát biểu của ông được viral trên mạng, các bạn search thêm nghen.

—

Quay lại chuyện Kinh-Tài thì tuần rồi có mấy tín hiệu từ quyết định của Fed và SBV (NHNN Vietnam).

Ngày 29/7, Fed thông báo giữ nguyên lãi suất với tỷ lệ 9-3 (3 người phản đối, đòi tăng lãi suất). Chủ tịch Kevin Warsh khẳng định cam kết mạnh mẽ chống lạm phát (“This Fed will not waver”, “we will deliver price stability”), nhưng không đưa ra hướng dẫn rõ ràng về bước đi tiếp theo. Ông gọi đây là “rigorous review” chứ không phải “pause”, và nói Fed sẵn sàng hành động nếu cần, đồng thời hoan nghênh việc lợi suất trái phiếu dài hạn đã tăng.

Như vậy có thể thấy: 1. “Higher for longer” vẫn là kịch bản chủ đạo, thậm chí có rủi ro tăng lãi suất trong các cuộc họp tới (đặc biệt nếu lạm phát không hạ nhiệt hoặc giá dầu tăng do căng thẳng Trung Đông); 2. Thị trường đang tự thắt chặt (long-term yields tăng) thay vì chờ Fed; 3. Sự không chắc chắn cao vì Warsh ít “forward guidance” hơn thời Powell → biến động tăng.

Là nhà đầu tư cá nhân, chúng ta nên làm gì ? Với tình cảnh này thì có lẽ lựa chọn tốt nhất là ưu tiên phòng thủ, đa dạng hóa, tập trung vào những tài sản chất lượng. Xem xét vàng hoặc tài sản trú ẩn nếu lo ngại lạm phát dai dẳng + bất ổn địa chính trị.

Ở trong nước thì Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành Quyết định 1743/QĐ-NHNN, nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào nguồn vốn huy động của các ngân hàng thương mại từ 20% lên 50% khi xác định tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) trong 2 năm.

Điều này có ý nghĩa gì ?

Hệ thống ngân hàng VN hiện đang thiếu tiền (áp lực thanh khoản), chủ yếu là vì tốc độ tăng trưởng tín dụng nhanh hơn tốc độ huy động vốn. Ngoài áp lục tăng trưởng 2 con số (phải cần vốn), thì còn có chuyện lệch pha: tiền gửi thì ngắn mà cho vay thì dài. Có thể thấy, quyết định 1743 nhằm giải quyết tình thế, tăng mẫu số là tổng tiền gửi (deposit), ngân hàng có thêm room để cho vay, chứ không tăng thêm tiền mới; chính sách này là 1 dạng cơi nới tạm thời, giảm áp lực cho phí vốn ngắn hạn.

Vừa rồi thì Thủ tướng cũng lên tiếng là “Không chấp nhận tăng trưởng nóng, đánh đổi bất ổn vĩ mô“ nhưng coi bộ là rất khó, vừa đạp ga vừa rà thắng thì dễ … cháy bố thắng.

Việt Nam cũng vừa thông tin về việc thay đổi mô hình phát triển kinh tế theo Nghị quyết 19 “Việt Nam xác định chuyển đổi sang mô hình phát triển tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập. Trong đó, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chính, còn nâng cao năng suất lao động và hiệu quả phân bổ nguồn lực giữ vai trò nguyên tắc trung tâm". Nếu theo hướng này thì không thể nhanh và nóng được.

Trước mắt, kinh tế sẽ còn khó khăn với phần lớn người dân vì lãi suất tăng, áp lực tỷ giá. Vì vậy nên kiểm soát chặt chẽ hơn chuyện chi tiêu, tránh đầu tư mạo hiểm, bảo vệ dòng tiền.

Cảm ơn mọi người đã theo dõi và ủng hộ Chàng-Ngốc-Già.

Sau kỳ nghỉ dài thì bắt đầu trở lại cày cuốc rồi :)).