Short Iran, Long IA (l'Intelligence Artificielle)

Insight tuần 28/02/2026

Chàng-Ngốc-Già mến chào các bạn,

Trong tuần qua, có mấy bài viết nóng bỏng về AI, nghĩ trong bụng tuần này làm một chuyên đề về AI. Ai dè sáng thứ Bảy, Israel và Mỹ phối hợp tấn công Iran.

Tình hình mới nhất là thủ lĩnh tối cao của Iran là Khamenei được truyền hình quốc gia Iran xác nhận là đã tử vong. Iran cũng đã có những phản công hướng về Iran và các căn cứ của Mỹ được đặt ở các nước đồng minh trong khu vực (Ả Rập Xê-út, Qatar, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Kuwait và Bahrain); một số chuyến bay thương mại của Emirates/Qatar đã thông báo hủy tạm thời.

Mình tin là tình hình Iran sẽ sớm ổn định lại (tính theo tháng), nên ngụ ý dùng từ Short trên tiêu đề (kiểu long short term memory LSTM, có ai thấy từ này quen quen không thì comment bên dưới nghen 😅). Còn trader nào muốn short thì biết short cái gì chưa.

Biến cố Iran ảnh hưởng lớn nhất có lẽ là giá dầu trên thế giới, mà dầu là đầu vào quan trọng của cả nền kinh tế. Nếu như eo biển Hormuz mà bị tê liệt thì giá dầu có thể lên sốc đến 100usd/thùng. Nhưng xác xuất này cũng thấp, vì còn đồng minh OPEC+ và dầu đá phiến của Mỹ, cũng như các kho dự trữ.

Thông tin thêm cho một số bạn chưa nắm tình hình hoặc quên là Iran nằm ở một bên của eo biển Hormuz, tuyến đường vận tải cho khoảng một phần năm lượng dầu thô thế giới từ các nhà cung cấp chính bao gồm Ả Rập Xê-út và Iraq. Iran sản xuất khoảng 3,3 triệu thùng dầu mỗi ngày, tăng từ mức chưa đầy 2 triệu thùng/ngày vào năm 2020 bất chấp các lệnh trừng phạt quốc tế tiếp diễn. Quốc gia này đã trở nên lão luyện hơn trong việc lách các hạn chế này, gửi khoảng 90% lượng hàng xuất khẩu sang Trung Quốc. Các mỏ dầu lớn nhất là Ahvaz, Marun và cụm West Karun, tất cả đều nằm ở tỉnh Khuzestan. Trong OPEC, Iran xếp thứ Ba, bơm khoảng 4% nguồn cung dầu toàn cầu (vậy Chủ nhật là ai 😅).

Iran lúc này như rắn mất đầu, có lẽ Mỹ và Israel đang ráo riết lựa chọn và dưng lên 1 phe thân với mình. Cái khó lúc này là tìm được tiếng nói ủng hộ trong phe quân đội (vệ binh cách mạng hồi giáo Iran). Khi không còn thủ lĩnh tinh thần thì trong các đàm phán về vật chất (chủ nghĩa thực dụng Mỹ) thì Mỹ sẽ có lợi thế hơn.

Trước chuyện Iran thì cũng ít người để ý đến Pakistan đập Afghanistan gần đây. Vì đằng sau các nhóm hồi giáo cực đoan ở Afgha là Iran, và Pakistan cũng là nơi tranh giành ảnh hưởng giữa Mỹ và Trung Quốc (Pakistan cũng là số ít quốc gia có vũ khí hột nhãn).

Phản ứng của thị trường là tích cực với câu chuyện Iran, vì rủi ro địa chính trị được kỳ vọng là giảm đáng kể. Cuối tuần các thị trường đóng cửa, riêng crypto thì bắt đầu có màu xanh trở lại.

Bây giờ qua câu chuyện AI nghen.