Độc Quyền, Đặc Quyền, Quyền Chọn.
Insight tuần 6/12
Chàng-Ngốc-Già mến chào các bạn,
Tuần vừa qua, các bạn mê phim ảnh và TV chắc đều biết đến thương vụ Netflix mua lại Warner Bros. trị giá 72 tỷ USD, vì nó chấn động và có tác động sâu rộng đến toàn bộ thị trường phim ảnh và giải trí toàn cầu.
Với việc sở hữu kho tàng nội dung khổng lồ, danh tiếng của Warner Bros.. HBO thì Netflix là người khổng lồ, hoàn toàn có thể thao túng thịt rường phát trực tuyến (streaming). Không những thế, có không ít khả năng các rạp chiếu phim truyền thống sẽ dần dần bị loại bỏ. Điều này làm mình nhớ lại một nguyên tắc trong kinh doanh: cách cạnh tranh tốt nhất là mua mẹ đối thủ luôn 😅. Mà điều này các bạn thấy rất thường khi các công ty lớn mua lại các startup.
Với quy mô khổng lồ và mức độ tập trung thị trường nội dung rất cao, lo ngại độc quyền (và antitrust) có lẽ sẽ là những vấn đề tiếp theo.
Đó là chuyện về Độc quyền; còn về Đặc quyền là chuyện các nghĩ sĩ quốc hội Mỹ được xem là những “traders siêu hạng“. Lý do là một một nghiên cứu cho thấy mấy ông bà nghị này, sau khi được thăng chức thì kết quả đầu tư chứng khoán vượt trội hẳn so với các đồng cấp trước đó. Có 2 kênh để họ tận dụng được đó là cơ chế ảnh hưởng chính trị và cơ chế tiếp cận doanh nghiệp. Cơ bản là mấy vị này có được thông tin nội gián. Một số cái tên nổi bật như Nancy Pelosi, Roger Williams hay David Rouzer.
Vậy còn Quyền chọn là chuyện gì?
Đó là giới trẻ ở các đô thị lớn như Hà nội hay Sài gòn, nếu tự thân (không có sự giúp đỡ của gia đình) thì chỉ có thuê nhà chứ quyền chọn mua là hầu như bất khả thi. Lý do là chỉ số P/I (Tỷ lệ Giá trên Thu nhập Price-to-Income)1 ở mức cao khủng khiếp so với các đô thị khác trên thế giới. Chỉ số P/I trên 5 đã coi là cao, và những thành phố lớn như Paris, Sydney, New York ở mức 10-12 trong khi Hà nội hay Sài gòn lên đến 20-30.
Một vấn đề quyền chọn khác với giới trẻ đó là việc có con. Tuần rồi mình có 1 cái tút về chuyện này, ai dè tụi tay nhanh hơn não vào quậy quá trời. Nhưng cũng vui là có nhiều bạn hiểu được thông điệp của mình. Đó là: 1. không nên coi con cái là một khoản đầu tư về hưu của mình, vì tính sòng phẳng, giá trị kỳ vọng khi không có con cái sẽ cao hơn nhiều (dĩ nhiên có những giá trị phi tài chính khác, nhưng đo lường được thì rất khó và khác ở mỗi người). Con cái sau này trưởng thành, tự lo được cho bản thân đã là một may mắn; 2. chi phí lo co con cái từ mới đẻ đến trưởng thành rất lớn, nếu không có dự trù trước thì sẽ rất vất vả, theo mình, để con lớn trong sự vất vả và thiếu thốn những điều kiện tiện nghi căn bản thì không thể gọi là thương con được.
Có nhiều cứ nói, hồi xưa ông bà cha mẹ cứ đẻ rồi vẫn cứ ổn đó thôi. Nhưng bối cảnh xã hội bây giờ, sắp tới so với trước đó đã khác đi rất nhiều. Sự tích tụ tư bản của nhóm ở trên cùng ngày càng nhanh và mạnh, sức mua của người dân bình thường không chỉ bị bào mòn bởi lạm phát hàng năm mà còn do một nhóm nhỏ ngày càng giàu sụ hơn. Một thống kê mới đây cho biết, năm 2025 cả thế giới có 2900 tỷ phú. kiểm soát 15,8 ngàn tỷ usd, tăng thêm 2000 tỷ phú so với năm 2024.
Một số bài mình đọc trong tuần thấy thú vị, chia sẻ cùng các bạn:
1. Vừa rồi, quỹ đầu tư ETF các cổ phiếu chất lượng (SPHQ), hiện quản lý 15 tỷ usd, đã loại bỏ các cổ phiếu công nghệ lớn liên quan đến AI, chỉ còn giữ Apple. Điều này đặt thêm một câu hỏi về bong bóng hiện nay.
Một bài báo kêu gọi tăng cường đầu tư cho trẻ em bậc sơ sinh mẫu giáo, vì nghiên cứu cho thấy 90% phát triển của não ở giai đoạn 5-6 năm đầu đời. Đầu tư vào ECCE (early childhood care and education) mang lại hiệu quả lâu dài rất lớn, 1 usd đầu tư có thể mang lại lên đến 17 usd về các lợi ích kinh tế. Quay lại câu chuyện có con ở trên, nếu mấy năm đầu mà con trẻ không có điều kiện được chăm sóc tốt thì hiệu quả kỳ vọng khó mà cao được.
Cơn sốt vàng hiện nay có thể chuyển sang một mô hình mới (paradigm shift). Theo nhận định của một quỹ đầu tư vàng: các ngân hàng trung ương đã tăng đáng kể lượng vàng nắm giữ của họ, nhưng hầu hết các nhà đầu tư thì không. Nếu họ thay đổi và phấn khích hơn thì vàng sẽ tiếp tục cất cánh.2
Và làm thế nào để nhận diện được bong bóng đang bắt đầu vỡ: hãy dựa vào từ khóa được search trên google và thị trường việc làm của lĩnh vực đó.
Excel mà một công cụ mà rất ít người khai phá được hết công dụng và tiềm năng của nó. Excel ra đời từ năm 1983 với tên gọi của dự án Odyssey. Có bao giờ bạn dùng Excel mà nghe đến Power Query, LAMBDA hay VBA ?
Mến chúc các bạn có một tuần mới nhiều sức khỏe và năng suất cao.
Chàng-Ngốc-Già
PS. à, hôm 6/12 webinar “Quản lý thời gian“ có 23 bạn trả phí, được 23 triệu đồng và mình đã chuyển toàn bộ cho quỹ Học bổng đồng hành, hỗ trợ thêm cho các bạn SV khó khăn ở vùng bị thiệt hại nặng bởi bão lụt vừa qua.
P/I so sánh giá nhà trung vị hoặc trung bình tại một khu vực cụ thể với thu nhập hộ gia đình trung vị hoặc trung bình hàng năm của cùng khu vực đó.