Náo Động Thiên Hạ
Insight tuần 10/01/2026
Chàng-Ngốc-Già mến chào các bạn,
Khỏi phải nói người náo động thiên hạ lúc này là ai thì chắc mọi người cũng đều biết hết rồi phải hông. Về đối ngoại, sau khi xử lý tổng thống Venezuela thì tiếp tục áp lực mạnh lên Cuba, và tình hình căng thẳng ở Iran không thể nào không có bàn tay của Mỹ đứng sau, rồi vụ Greenland nữa chứ.
Về đối nội thì tuần qua có tới mấy thông tin ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân Mỹ: can thiệp thị trường nhà ở để người dân dễ tiếp cận hơn, đòi áp mức trần lãi suất thẻ tín dụng là 10%/năm, và quyết định của Tối cao Pháp viện về các sắc thuế của ông Trump (cái này vừa ảnh hưởng cả trong nước và quốc tế).
Các tòa án cấp dưới vào năm 2025 đã phán quyết rằng các sắc thuế này được ban hành bất hợp pháp, nhưng các loại thuế nhập khẩu này vẫn tạm thời được duy trì để cho phép chính quyền Trump trình bày lập luận trước Tối cao Pháp viện.
Một phán quyết chống lại ông Trump về thuế quan sẽ làm suy yếu chính sách kinh tế mang tính biểu tượng của vị tổng thống này và tạo ra thất bại pháp lý lớn nhất kể từ khi ông trở lại Nhà Trắng. Nó cũng sẽ mở đường cho các cuộc chiến pháp lý phức tạp về việc hoàn trả hàng tỷ đô la tiền thuế mà các nhà nhập khẩu Mỹ đã nộp, với hơn 1.000 công ty đã xếp hàng sẵn tại tòa.
Vụ kiện này tập trung vào các sắc thuế “Ngày Giải phóng” (2/4), bao gồm:
Mức thuế sàn 10% cho hầu hết hàng nhập khẩu.
Thuế “có đi có lại” (10% - 41%) đối với các nước không có thỏa thuận thương mại với Mỹ.
Thuế bổ sung với Mexico, Canada, Trung Quốc vì lý do ma túy.
Lưu ý: Các loại thuế đánh vào thép, nhôm hay ô tô dựa trên Mục 232 (An ninh quốc gia) không nằm trong vụ kiện này.
Tại phiên điều trần ngày 5/11, các thẩm phán có vẻ hoài nghi về việc liệu ông Trump có thẩm quyền đơn phương áp đặt thuế quan theo một đạo luật năm 1977 vốn chỉ trao cho tổng thống các quyền hạn đặc biệt trong các tình huống khẩn cấp. Mặc dù tòa án không bao giờ thông báo trước thời điểm ra phán quyết, các thẩm phán đã ấn định ngày 14/1 là “ngày công bố ý kiến” (opinion day) tiếp theo, khiến ngày này trở thành thời điểm khả thi để có phán quyết cho vụ kiện thuế quan.
Việc đòi áp trần lãi suất thẻ tín dụng 10% (thay vì mức trung bình 20-30%) hiện nay, có thể tiết kiệm cả 100 tỷ usd/năm cho người tiêu dùng vấp phải sự phản ứng của Hiệp hội các ngân hàng Hoa Kỳ (dĩ nhiên, đụng đến miếng bánh ngon của họ), tuy nhiên có nhiều ý kiến cho rằng cái này là chủ yếu dân túy, vì muốn làm được cũng rất khó (quốc hội thông qua, trước đây cũng đã có đề xuất).
