Mình Nhỏ Thì Cần Võ Gì ?

Insight tuần 22/03/2026

Chàng-Ngốc-Già mến chào các bạn,

Tuần vừa qua, với các bạn long (mua) vàng thì có lẽ rất là tâm trạng, nhất là những ai vào ở thời điểm ATH 5600. Một tuần mà giá giảm 500usd, còn từ đỉnh là giảm cả ngàn usd, khoảng 20%.

Có nhiều người thắc mắc vì sao tình hình thế giới vẫn đang bất ổn, vàng thường là nơi trú ẩn, sao lại giảm mạnh như vậy ?

Hôm 16/3, BIS công bố một nghiên cứu, trong đó đề cập đến chuyện giá vàng/bạc bị FOMO là do nhiều nhà đầu tư cá nhân đầu cơ với đòn bẩy. Trong khi tụi tay chuyên cung cấp các sản phẩm tài chính đòn bẩy như ETF với đòn bẩy 2-3 lần, rồi các dạng hợp đồng futures. Nghiên cứu này chỉ mới nhắc đến đợt điều chỉnh mạnh hồi tháng 1/2026, nhưng 2 tuần vừa qua bổn củ soạn lại.

Kể từ quý 3/2025, các nhà đầu tư tổ chức đã bán ròng và phân phối cho các nhà đầu tư cá nhân FOMO. Đợi đến khi các nhà đầu cá nhân say men với việc cứ mua là giá lên thì họ bắt đầu cất lưới bằng việc short mạnh với tiềm lực tài chính của mình.

Như vậy có thể thấy vàng điều chỉnh là do tay to chốt lời và xẻ thịt nhỏ lẻ dùng đòn bẩy cao. Nhưng đó cũng chỉ là một phần của bức tranh. Vàng bị điều chỉnh mạnh khi Fed công bố chính sách và thông điệp hôm 18/3, thị trường chuyển từ kỳ vọng hạ lãi suất sang tăng lãi suất, lợi suất trái phiếu tăng và đồng USD mạnh lên.

TÓM TẮT NHANH FED 18/3/2026

1. Fed giữ nguyên lãi suất, dẫn chứng tác động bất định từ chiến tranh

2. Miran là người duy nhất phản đối, ủng hộ việc cắt giảm lãi suất

3. Ngân hàng trung ương giữ nguyên dự báo về một đợt cắt giảm trong năm 2026

4. Ông Powell cho rằng còn quá sớm để đánh giá tác động của giá dầu tăng cao

5. Powell dẫn chứng thuế quan là nguyên nhân khiến lạm phát vượt mục tiêu

6. Chứng khoán dao động gần mức thấp nhất phiên; lợi suất trái phiếu tăng cao

Mọi người đều biết nhưng hay quên game tài chính trong ngắn hạn là zero-sum game. Nhà cái hay các nhà tạo lập thị trường họ giữ quyền mở nhạc trong ngắn hạn, mở/tắt là do họ như trong cái game “music chairs“, trong game còn có 1 người thắng cuộc chứ trong game này không biết có nổi 1 hay không.

Vậy mình nhỏ thì cần võ gì ?

Trong cuốn “Your Perfect Portfolio“ của Cullen Roche, có một ý hay đó là kiểm soát cảm xúc trước những cú sập mạnh của thị trường (không bán tháo bán đổ), suy nghĩ làm sao để ở lại trong cuộc chơi lâu nhất “making sure your portfolio lasts as long as you do“. Một danh mục tối ưu mà cứ thoát ra, nhảy vô nhiều lần thì cũng sẽ không bằng một danh mục không tối ưu nhưng kiên định lâu dài.

Mà muốn vậy, có một cách tiếp cận trong chuyện đầu tư, đó là thay vì nhắm đến tối ưu lợi nhuận thì có một cách tiếp cận khác: Đầu tư theo thời hạn xác định (Defined duration investing. Điều này có nghĩa là bạn chọn loại tài sản theo thời điểm bạn cần nó trong tương lại: những gì cần sớm thì tính thanh khoản phải cao và an toàn, gì cần về sau (lâu dài) thì rủi ro có thể cao hơn.

Bằng cách đó, bạn tạo ra một “pháo đài tâm lý“. Ví dụ như câu chuyện vàng ở trên, điều chỉnh 20% từ ATH thì với những người tích lũy lâu dài, tỷ trọng phân bổ vào vàng 10-20% thì với họ là muỗi đốt inox, họ còn coi đó là sale-off trên chặng đường tích lũy.

Thời gian cũng là một lợi thế của nhà đầu tư nhỏ lẻ. Các nhà đầu tư tổ chức họ bị vướng vào KPIs, mandate nên họ phải chủ động giao dịch, tạo ra những đợt sóng. Trong khi đó, nếu nhà đầu tư có một kế hoạch rõ ràng và dài hạn, họ hoàn toàn bình thản và có lợi thế trong cuộc chơi.

—

Tuần vừa qua, câu chuyện rủi ro tín dụng tư nhân (private credit) cũng thu hút nhiều quan tâm. Mấy ngân hàng đầu tư to của Mỹ còn thêm dừa vào lẩu, khi cung cấp các sản phẩm tài chính để short mấy ông có liên quan đến private credit. Có một bài phân tích trên Project Syndicate về những vết nứt nguy hiểm:

Kể từ năm 2008, tín dụng tư nhân đã mở rộng thành một ngành công nghiệp trị giá 3,5 nghìn tỷ USD, được thúc đẩy bởi các quỹ đầu tư tư nhân (private equity) và hoạt động ngoài tầm kiểm soát của các quy tắc ngân hàng truyền thống. Khi những vết rạn bắt đầu xuất hiện, các rủi ro tiềm ẩn trong một hệ thống được xây dựng trên những định giá thiếu minh bạch và đòn bẩy ngày càng tăng đang trở nên khó có thể phớt lờ.

... Chắc chắn, không có điều nào trong số này có nghĩa là một cuộc khủng hoảng tài chính là không thể tránh khỏi. Nhưng nó cho thấy rằng rủi ro đã chuyển dịch sang các cấu trúc kém minh bạch hơn, chịu sự điều tiết lỏng lẻo hơn nhưng vẫn gắn liền với các bảo lãnh của chính phủ.

Lợi nhuận đổ về Wall Street, trong khi những khoản lỗ tiềm tàng có thể một lần nữa đổ lên đầu những người nghỉ hưu và các hệ thống bảo hiểm nhà nước. Theo nghĩa đó, những dư âm của năm 2008 đang ngày càng trở nên khó có thể phớt lờ.

Và để kết thúc Insight tuần này là tiếp tục câu chuyện Iran, cuộc khủng hoảng năng lượng. Tính đến nay cuộc chiến đã kéo dài 3 tuần. Nếu Mỹ sa lầy thì kinh tế sẽ trở nên khó khăn hơn nhiều vì lạm phát, nợ công, bóng ma đình lạm xuất hiện. Mà các nước khác còn bị ảnh hưởng nhiều hơn, vì trữ lượng dầu của Mỹ nhiều, các nước dùng dầu theo giá Brent (ngày càng đắt hơn WTI), rồi gas và khí gas hóa lỏng nhập khẩu. Như EU mới đây, giá gas tăng 1 phát 35%.

Nhiều bạn cũng không biết dầu mỏ là đầu vào của rất nhiều ngành khác, ngoài logistic, vận tải, năng lượng thì còn là hóa dầu, dược phẩm, nhựa, phân bón …

Cho nên người ta nói ăn ổ bánh mì, tô phở, cái bánh pizza cũng có “mùi dầu“ ở trong đó là vậy.

Túm váy lại, thông điệp chính mà mình muốn gửi đến mọi người trong insight tuần này đó là hãy xem Đầu Tư là một việc cần nhiều thời gian, trong quá trình đó, phân bổ tài sản ra theo các thời hạn khác nhau: ngắn hạn (0-2 năm), trung hạn (2-7 năm), và dài hạn (trên 7 năm).

Sống lâu và duy trì danh mục cùng với mình, thì không Giàu cũng khó.

Mến chúc các bạn luyện võ thành công.

Chàng-Ngốc-Già