Dưỡng Hổ Cưỡi Cọp.

Insight 28/06/2026

Chàng-Ngốc-Già mến chào các bạn,

Tuần vừa qua là một tuần không vui và mệt của Chàng-Ngốc-Già. Mệt là như các bạn đã biết, nước Pháp vừa trải qua một đợt nắng nóng khủng khiếp, kỷ lục của kỷ lục khi nhiều vùng ở Pháp nhiệt độ lên đến 40°C, đã vậy vào lúc mùa hè ngày nó kéo dài, nắng đỉnh điểm từ 9h sáng đến 9h tối, liên tục 12 tiếng.

Các bạn cứ hình dung thế này: bình thường Paris nhiệt độ trung bình trong năm khoảng 12°C (mùa đông 2-3°C, mùa hè 18-25°C), nhảy lên một phát 40 thì nó kinh khủng thế nào. Cũng có người chê nước Pháp không lắp điều hòa/máy lạnh khi đọc trên mạng thấy tỷ lệ lắp máy lạnh ở châu Âu chỉ có 20%.

Nhưng thực tế thì từ 2016, tỷ lệ lắp điều hòa ở Pháp đã là 25%, ở những vùng như miền Nam và Địa Trung Hải lên đến 50%, vùng Bouches-du-Rhône (Marseille) và Var lên đến 64%. Càng lên phía Bắc (nhiệt độ thấp) thì tỷ lệ lắp càng giảm.

Ở Paris, cơ quan mình công tác hiện nay cũng lắp máy điều hòa trung tâm hết, các văn phòng mình từng ngồi ở Rue de l'Université (quận 7), ở Rue de Rivoli (quận 1) và Bld Saint-Germain (quận 6) đều có máy lạnh (sưởi thì mặc định có rồi). Nhà xã hội, trường học (đa số trường công), các khu bình dân hơn thì tỷ lệ lắp rất thấp hoặc không có.

Biến đổi khí hậu là có thật, và mình tin đây là một trong những đe dọa lớn với loài người. Từ biến đổi khí hậu sẽ dẫn đến các thảm họa thiên nhiên với tần suất nhiều hơn, mức độ nghiêm trọng hơn. Có lúc mình cũng tự hỏi, liệu sau mấy thế hệ nữa thì loài người bị diệt vong ? Nếu có suy nghĩ có con cháu sau này thì chỉ cần tính tới đâu? Các bạn suy nghĩ như thế nào về chuyện này?

Còn chuyện không vui thì những bạn nào thường follow mình trên FB chắc cũng đã biết: đó là việc đóng cửa nhiều tờ báo ở Tp.HCM, trong đó có nhóm Thời báo Kinh tế Sài gòn (the Saigon Times). Không chỉ có mình, mà rất nhiều người rất tiếc nuối và buồn. Mình cộng tác viết bài từ năm 2017, bài viết gần đây nhất cho báo là số báo Tết (báo Xuân) 2026.

Với mình, Kinh tế Saigon là tờ báo duy nhất ở Việt Nam chịu/dám/ráng đăng những góc nhìn phản biện để xây dựng, các bài viết là đến từ các chuyên gia, doanh nhân, nhà quản lý, nhà nghiên cứu nhiều hơn là của phóng viên của báo.

Lúc có chủ trương sáp nhập, sắp xếp lại các cơ quan báo chí, Tp.HCM cũng đã cố gắng xin cơ chế đặc thù như không được, dù một số báo đã và đang làm rất tốt, không chỉ tự chủ tài chính mà còn có tích lũy. Những cơ quan không hiệu quả, sống dựa vào bầu sữa ngân sách giải thể là đúng, còn đây người ta đang làm tốt, thì cũng phải bị chịu chung số phận.

Giờ thì chúng mình quay lại chủ đề chính của tuần này nghen. Mình đặt tựa “Dưỡng Hổ Cưỡi Cọp“ chắc một số bạn cũng đã đoán được ý của mình rồi.

Cưỡi Cọp (trèo lên lưng cọp) là điều mình mình cảm nhận khi thấy quyết tâm đạt tăng trưởng hai con số của Việt nam ngày càng được củng cố, và con đường sẽ đi là đẩy mạnh đầu tư hạ tầng (infrastructure-led growth).

Hàng loạt dự án trọng điểm, dự án lớn được thông qua với nhu cầu vốn ước tính cho đầu tư hạ tầng của Việt Nam giai đoạn 2025-2030 là 245 tỷ USD (Hà nội với 05 dự án đường săt đô thị, sơ bộ gần 50 tỷ usd !!! WTH).

Hạ tầng là động lực của tăng trưởng, điều này đã được chứng minh ở nhiều nền kinh tế, nhất là ở những nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam. Cơ chế của nó là như thế này: khi cơ sở hạ tầng phát triển, nó hỗ trợ công nghiệp hóa nhanh chóng, đô thị hóa quy mô lớn, giảm chi phí logistics, kết nối thị trường và tạo việc làm. Hoạt động đầu tư cơ sở hạ tầng do chính phủ dẫn dắt trước tiên sẽ tạo ra nguồn thu nhập mới cho các doanh nghiệp, và những nguồn lợi này sau đó tiếp tục được khuếch đại nhờ vào hệ số nhân tiêu dùng cùng hiệu ứng thu hút đầu tư tư nhân (crowding-in effects), từ đó tạo ra cú hích mạnh mẽ hơn nhiều cho nền kinh tế tổng thể.

Mô hình này cũng đã được chứng minh ở Trung Quốc với giai đoạn phát triển thần kỳ 2003-2010, giúp Trung Quốc thoát khủng hoảng 2008-2009 và trở thành nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới.

Nhưng cái bẫy và hậu quả của tăng trưởng dựa vào hạ tầng cũng rất đáng quan ngoại. Trường hợp của Trung Quốc là tình trạng xây dựng dư thừa, các dự án hạ tầng tốn kém nhưng ít hoặc không mang lại giá trị sử dụng, bong bóng bất động sản, nợ xấu của các chính quyền địa phương, những vết nứt trong hệ thống tài chính được hình thành và tích tụ.

Còn dưỡng hổ ? Mới đây nhất là chuyện mở cơ chế đặc biệt cho 18 dự án của Vingroup, Sun Group và Masterise. Người ủng hộ thì cho rằng chúng ta cần tập trung nguồn lực, giao cho những tập đoàn mạnh nhất (như chaebol) thì mới quyết liệt và hiệu quả. Nhưng nếu thiếu cơ chế quản lý minh bạch thì sao? rồi bối cảnh của Việt Nam có giống như Hàn Quốc lúc đó?

Mình thấy có một số rủi ro trong chuyện này:

1. Rủi ro tập trung:
Tổng nhu cầu vốn trên 752.000 tỷ đồng là con số rất lớn so với quy mô GDP Việt Nam. Số vốn này lại tập trung vào một số ít dự án của 3 tập đoàn, chủ yếu liên quan đến hạ tầng và bất động sản. Lịch sử cho thấy cho vay lớn, tập trung luôn tiềm ẩn nguy cơ cao. Chỉ cần 1-2 dự án chậm tiến độ, chi phí tăng hoặc kinh tế khó khăn, các ngân hàng cho vay trực tiếp sẽ chịu áp lực lớn, đồng thời rủi ro có thể lan tỏa toàn hệ thống qua kênh liên ngân hàng.

2. Rủi ro đạo đức:
Việc nhà nước công khai ưu đãi tín dụng cho một nhóm doanh nghiệp cụ thể sẽ tạo kỳ vọng “too big to fail”. Doanh nghiệp dễ ỷ lại vào vốn ngân hàng thay vì tối ưu vốn chủ sở hữu hay huy động trái phiếu, dẫn đến nguy cơ hình thành tư bản thân hữu – bài học đã thấy ở nhiều nền kinh tế.

3. Rủi ro kỳ hạn (mismatch):
Các dự án hạ tầng, bất động sản cần vốn trung và dài hạn, trong khi ngân hàng Việt Nam chủ yếu huy động vốn ngắn hạn. Mặc dù Ngân hàng Nhà nước đã nới LDR để tạo dư địa, nhưng rủi ro đáo hạn và lãi suất tăng vẫn gây áp lực lớn lên thanh khoản hệ thống. Ngoài ra, vẫn còn câu hỏi lớn: ngân hàng lấy nguồn vốn đâu để giải ngân?

4. Rủi ro vĩ mô:
Dễ phát sinh lạm phát và bong bóng bất động sản vì trong 18 dự án ưu tiên có xen lẫn các dự án bất động sản, khu đô thị. Bên cạnh đó là rủi ro tỷ giá khi nhiều hạng mục đòi hỏi ngoại tệ, trong khi dự trữ ngoại hối hiện không dư dả gì.

Hồi tháng 4 mình cũng đã có 1 bài trên VnEconomy, bàn vế cái giá của tăng trưởng. Nhiều người ví von, Việt Nam muốn tăng trưởng, như một cỗ xe muốn tăng tốc bằng cách … tháo phanh (thắng).

Tuần vừa qua còn có một số tin tức đáng chú ý như sau:

1. AI vẫn là câu chuyện dẫn dắt, tạo sóng trên thị trường (Hàn Quốc cúp cầu chì 4 lần từ đầu năm đến giờ), kết quả kinh doanh của Micron cho thấy nhu cầu “cuốc xẻng“ vẫn sẽ còn cao, đến nỗi đồ điện tử có RAM cũng phải tăng giá như Apple. Cùng với thẻ nhớ, đó là data center được hưởng lợi, còn mấy ông phần mềm, mấy ông đi mua cuốc xẻng thì tương lai bất định.

2. Trong nền kinh tế AI thì ai sẽ có lợi? Tầm nhìn khá xa của Joseph H. Davis khi ông ấy cho rằng người dùng AI sẽ chiếm vị trí trung tâm, nghĩa là những ai, những doanh nghiệp nào biết vận dụng AI vượt trội thì sẽ tạo ra giá trị gia tăng nhiều nhất

3. Điều vừa nói ở trên cũng khớp với chiến lược AI của Trung Quốc qua bài viết “China’s AI Agenda”.

   Trung Quốc không chỉ chạy đua vị trí dẫn đầu về AI mà đang biến công nghệ này thành công cụ nhân cấp sức mạnh quốc gia một cách có hệ thống. Thay vì theo đuổi các mô hình vạn tỷ tham số hào nhoáng, Bắc Kinh ưu tiên phát triển những mô hình AI nhỏ, chuyên biệt và “đủ tốt” để tối ưu hóa sản xuất công nghiệp, đồng thời hướng tới mục tiêu xây dựng “xã hội thông minh toàn diện” vào năm 2035. Chiến lược này thể hiện rõ tính thực dụng cao: tận dụng xu hướng nguồn mở (DeepSeek, Huawei) để giảm chi phí và giảm thiểu tác động từ lệnh cấm vận chip của Mỹ. Với quy hoạch chặt chẽ, Bắc Kinh tập trung nghiên cứu cơ bản, Hàng Châu đảm nhận thương mại hóa, trong khi năng lượng dồi dào ở miền Tây được chuyển hóa thành “năng lượng tính toán” cho miền Đông. AI còn được thương mại hóa dưới dạng “token” có thể định giá và xuất khẩu, hình thành một nền kinh tế token mới. Lợi thế lớn của Trung Quốc nằm ở kho dữ liệu công nghiệp khổng lồ, chi phí triển khai thấp và sự đón nhận nhanh của người dùng. Tuy nhiên, rào cản vẫn còn đó: sự phụ thuộc vào chip nước ngoài, thị trường vốn tư nhân non trẻ và nguy cơ dư thừa công suất nghiêm trọng do đầu tư nhà nước chồng chéo.

4. Những bạn quan tâm đến Fed thì chắc quan tâm đến “Di sản hỗn hợp của Alan Greenspan“

5. Mình đang đợi đủ đăng ký để làm webinar “Tiền Tuổi Teen“. lúc này mới được có 60% KPI, các bạn đã đăng ký mỗi người rủ thêm 1người thì đủ liền.

6. Ở Việt Nam, trade chứng khoán Mỹ ? Gần đây, nhiều sàn crypto bắt đầu cung cấp dịch vụ trading chứng khoản Mỹ, có nghĩa là người dùng có thể dùng crypro để trade chứng khoán xịn (không phải CFD, không phải chứng khoán được tokenized). Ví dụ như Bitget với Stock+ và dịch vụ ‘’Stock Transfer Fast-Track’’. Tuy nhiên các bạn ở Việt Nam thì đây vẫn là vùng xám, cần lưu ý và DYOR.

Để kết thúc newsletter tuần này, mình xin gửi đến 2 điều mình thấy rất hay đọc được trong tuần qua:

“Cuộc đời trọn vẹn không nằm ở việc có thêm bao nhiêu, mà ở việc bớt đi bao nhiêu: bớt tham vọng vô độ, bớt sợ hãi, bớt phán xét, bớt sống theo kỳ vọng của người khác. Làm không để chứng minh bản thân, hãy làm vì bạn yêu cuộc đời này.”

và suy nghĩ của anh Nam Phan, GV ở Bách Khoa Tp.HCM

“... những người hay buông lời cay nghiệt thường có cuộc sống không hạnh phúc.

Cuộc đời của họ là những chuỗi ngày u uất không lối thoát, nên buông lời cay nghiệt với người khác sẽ làm cho họ cảm thấy dễ chịu đôi chút. Mình biết có những người muốn làm việc gì đó mà không làm được, muốn nói điều gì đó mà không nói được, họ giữ nỗi ấm ức trong lòng năm này qua tháng nọ nhưng không dám làm gì cả, nên chỉ còn biết giải tỏa bản thân bằng những lời cay nghiệt với những con người xa lạ.

Từ ngày mạng xã hội phát triển, những lời cay nghiệt xuất hiện ngày một nhiều hơn, và chỉ cần một chút bất đồng ý kiến nho nhỏ thôi cũng đủ để người ta đay nghiến nhau như có oán thù ngàn năm vậy.“

Mình tin rằng cộng đồng Chàng-Ngốc-Già, những người follow Chàng-Ngốc-Già, không có thuộc nhóm người trên. Chúng mình biết có hiện tượng như vậy, để hiểu, và cảm thương họ.

Mến chúc các bạn khỏe, hẹn gặp lại trong livestream cuối tháng (dành riêng cho các thành viên Prime và Paid-substac).

Chàng-Ngốc-Già