Davos 2026

Insight tuần 24/1/2026

Chàng-Ngốc-Già mến chào các bạn,

Tuần vừa qua, Diễn đàn Kinh tế Thế giới thường niên (WEF) ở Davos đã diễn ra từ ngày 19 đến 23, với sự tham gia kỷ lục của hơn 60 nguyên thủ quốc gia, hơn 400 nhà lãnh đạo chính trị và 830 CEO cùng các Chủ tịch tập đoàn, với chủ đề của năm nay là “Tinh thần Đối thoại, 'A Spirit of Dialogue'“.

Ban tổ chức đã đúc kết lại 04 điểm quan trọng (takeaways) như sau:

1. Trật tự mới và Những Thỏa thuận mang tính bước ngoặt

• Rạn nứt xuyên Đại Tây Dương: Niềm tin giữa Mỹ và châu Âu đổ vỡ nghiêm trọng sau tham vọng sở hữu Greenland của Tổng thống Trump. Châu Âu bắt đầu chuyển hướng sang tự chủ chiến lược và xây dựng nền kinh tế độc lập thay vì hoài niệm trật tự cũ.

• Điểm sáng thương mại: EU và Ấn Độ tiến tới hiệp định tự do thương mại lịch sử (thị trường 2 tỷ dân); Anh thu hút hơn 2 tỷ USD đầu tư tư nhân.

• Vị thế cường quốc tầm trung: Các nước như Canada kêu gọi xây dựng liên minh mới để tránh bị gạt ra khỏi các quyết định toàn cầu.

2. Cuộc thanh lọc Nhân loại trước AI và Khủng hoảng

• Rủi ro kép: Sự phân cực xã hội và phân mảnh địa kinh tế vượt lên trên biến đổi khí hậu về mức độ cấp thiết.

• Bất bình đẳng gia tăng: Lãnh đạo các tổ chức tài chính cảnh báo về sự chênh lệch giàu nghèo sâu sắc và gánh nặng nợ công tại các nước đang phát triển.

• Thử thách AI: AI tác động đến 40-60% việc làm toàn cầu. Trọng tâm chuyển từ việc dùng AI để thay thế con người sang việc khuếch đại tiềm năng nhân loại và bảo vệ trẻ em trước sự xâm chiếm của công nghệ.

Dưới đây là các loại rủi ro trong ngắn hạn và dài hạn

3. Đối thoại là sự tất yếu

• Ngoại giao thấu đáo: Davos chứng minh đối thoại không phải là “xa xỉ” mà là công cụ sinh tồn. Thành công rõ rệt nhất là thỏa thuận khung về an ninh Bắc Cực giữa Trump và NATO sau những căng thẳng quân sự.

• Cùng chung số phận: Các nhà lãnh đạo khẳng định thế giới là “con tàu khổng lồ”, nơi việc hợp tác giải quyết vấn đề hiệu quả hơn là đổ lỗi. Các cuộc đàm phán ba bên (Mỹ-Ukraine-Nga) tại Abu Dhabi được thiết lập để tìm lối thoát cho chiến tranh.

4. Sống với những câu hỏi của Thời đại

Khác với các năm trước, Davos lần này xoay quanh 5 câu hỏi định hình:

1. Làm thế nào để hợp tác trong một thế giới đầy tranh chấp?

2. Làm thế nào để mở khóa các nguồn tăng trưởng mới?

3. Làm thế nào để đầu tư tốt hơn vào con người?

4. Làm thế nào để triển khai đổi mới sáng tạo ở quy mô lớn và có trách nhiệm?

5. Làm thế nào để xây dựng sự thịnh vượng trong giới hạn của hành tinh?

• Thế giới đa cực: Lãnh đạo toàn cầu được thúc giục “nghĩ về những điều không thể nghĩ tới” và giữ bình tĩnh trước tốc độ thay đổi chóng mặt của công nghệ và chính trị.

• Xây dựng cơ chế tự sửa lỗi: Vì chưa có kinh nghiệm trong xã hội lai giữa người và AI, việc đặt ra những câu hỏi đúng về tăng trưởng bền vững và giới hạn hành tinh là bước đi đầu tiên để tồn tại trong thực tại mới.

Trong khi đó, Reuters cũng đúc kết riêng cho độc giả của mình 05 điểm quan trọng từ Davos 2026:

1. Địa chính trị: Châu Âu tìm lối đi riêng

Sự khó đoán của Tổng thống Trump (điển hình là tham vọng mua Greenland) đã thúc đẩy châu Âu cứng rắn hơn. Dù tránh được xung đột quân sự, niềm tin xuyên Đại Tây Dương rạn nứt sâu sắc khiến EU phải đẩy nhanh tiến trình tự chủ chiến lược và ra quyết định độc lập thay vì dựa dẫm vào Washington.

2. Kinh tế: Đa dạng hóa trước làn sóng bảo hộ

Căng thẳng thuế quan từ phía Mỹ khiến giới lãnh đạo doanh nghiệp lo ngại về sự bất ổn của hệ thống pháp luật toàn cầu. Xu hướng chủ đạo hiện nay là đa dạng hóa thương mại, giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ và tìm kiếm sự ổn định thông qua các liên minh kinh tế mới giữa các cường quốc tầm trung.

3. Trí tuệ nhân tạo: Từ hoài nghi sang thực thi

AI không còn là “cơn sốt ảo” mà đã trở thành công cụ thực tế tại các doanh nghiệp. Mối quan tâm chuyển từ định giá sang ứng dụng thực tiễn để tăng năng suất. Tuy nhiên, rủi ro về bất bình đẳng và việc AI bị dùng làm “cớ” để sa thải hàng loạt đang đặt ra yêu cầu cấp bách về quản trị nhân sự và đào tạo lại.

4. Năng lượng: Cuộc chiến giữa Dầu khí và Năng lượng xanh

Ngành dầu khí truyền thống trỗi dậy mạnh mẽ nhờ chính sách “khoan tối đa” của chính quyền Trump. Ngược lại, những lãnh đạo như Elon Musk vẫn khẳng định tiềm năng tuyệt đối của năng lượng tái tạo, đồng thời cảnh báo các rào cản thuế quan đang làm chậm quá trình chuyển đổi xanh cần thiết.

5. Quốc phòng: Chạy đua vũ trang và Công nghệ mới

Thế giới tạm yên tâm khi giải pháp quân sự cho Greenland bị loại bỏ, nhưng nhu cầu chi tiêu quốc phòng vẫn tăng cao. Sự xuất hiện của các loại “vũ khí bí mật” và công nghệ mới (như vũ khí âm thanh) buộc các cường quốc như Nga và Trung Quốc phải tái định hình chiến lược phòng thủ, báo hiệu một giai đoạn chạy đua công nghệ quân sự mới.

—

Như vậy có thể thấy rủi ro địa-kinh tế (chính trị) đang là nỗi lo lớn nhất trong ngắn hạn, và chuyện AI có thể tạo ra những thông tin giả hay sai lệch đứng ngay sau đó. Như Yuval Noah Harari, đến từ Trung tâm Nghiên cứu Rủi ro Sinh tồn (một cái tên đầy ám ảnh), cảnh báo rằng AI có thể “lừa dối và thao túng,” và giống như bất kỳ thực thể nào trong quá trình tiến hóa, nó có thể “hình thành ý chí sinh tồn.” “Bạn có thể dùng một con dao để cắt salad hoặc để sát hại ai đó,” ông nói.

“AI là một con dao có thể tự mình quyết định xem nên cắt salad hay đi gây án.”

Vậy chúng ta có thể kiểm soát được AI hay không? Nếu nhìn ở góc độ AI là một chiếc bánh 5 lớp (five-layer cake) như Jensen Huang (CEO của NVIDIA) mô tả, nó bao gồm: năng lượng, Chip và hạ tầng tính toán, Trung tâm dữ liệu và Đám mây, các mô hình AI, và các Ứng dụng thì nếu cắt cầu dao ở một lớp nào đó thì AI có thể bị điểm huyệt.

Lo vậy nhưng nhìn vào đây cũng thấy cơ hội việc làm và đầu tư, chứ nhắm các ngành có liên quan trực tiếp với 5 cái lớp này là cũng ổn trong tương lai.

Có điều nhìn vào giá cổ phiếu của các nhóm này cũng đã bay nhiều, cũng như vàng vậy (lúc này gần chạm 5k/ounce rồi). Vô thì sợ đu đỉnh, không vô thì tiếc. Vậy nên làm sao ? Hôm bữa mình có chia sẻ 1 chiến thuật, mọi người tham khảo

1. Nếu bạn quá tiếc nuối nhưng sợ đu đỉnh, hãy giải ngân một số vốn nhỏ (ví dụ 10-20% số tiền dự định đầu tư).

2. Thay vì tất tay (All-in) tại một mức giá, hãy chia nhỏ số vốn để mua theo định kỳ (hàng tuần hoặc hàng tháng).

3. Trước khi nhảy vào, hãy tự hỏi: “Nếu tài sản này giảm 50% ngay ngày mai, cuộc sống của mình có bị ảnh hưởng không?”

4. Thay vì nhìn vào bảng điện tử (Price action), hãy nhìn vào Giá trị nội tại (Value) và Vĩ mô

—

Lúc đầu chỉ tính viết về Davos, nhưng tự nhiên thấy có một sự trùng hợp, Davos bắt đầu ngày 19, kết thúc ngày 23 thì ĐH Đảng XIV cũng y chang. Bác Tô Lâm tái đắc cử thì là tín hiệu tích cực cho kinh tế Việt Nam. Hồi tháng 7/2024 mình đã viết bài dưới đây dành cho các thành viên Prime Pro Max:

Sau TBT Nguyễn Phú Trọng, Kinh tế Việt nam?

Việc Cụ Tổng ra đi với nhiều người là không bất ngờ nhưng để lại niềm tiếc thương vô cùng lớn. Từ ngày hôm qua đến giờ, hầu như newsfeed trên FB của mình là những bày tỏ kính trọng, quý mến.

Mình rất thích và tâm đắc câu nói của Cụ: ““Hạnh phúc của con người không phải chỉ ở chỗ nhiều tiền, lắm của, ăn ngon, mặc đẹp, mà còn ở sự phong phú về tâm hồn, được sống giữa tình thương và lòng nhân ái, lẽ phải và công bằng”. Đây là lối sống ở những nước giàu có hơi thiên tả như Pháp (nơi mình đang sống) và các nước Bắc Âu.

Cụ là 01 trong 03 người Cộng sản mà mình được gặp, và rất kính trọng, vì họ rất thuần Cộng sản (natural). Theo mình, Cụ là lãnh tụ Cộng sản cuối cùng. Ở Việt nam vẫn còn những người Cộng sản trung kiên, nhưng số này còn rất ít, cũng gần đất xa trời.

Quay lại câu hỏi chính ở trên, sau Cụ thì Kinh tế Việt nam sẽ như thế nào?

Nhiều người lo ngại Cụ chưa chọn được người tiếp nối, hoặc chọn được rồi nhưng chưa kịp “bồi dưỡng” nên sẽ có một sự chuyển giao quyền lực không êm ả. Tuy vậy, với vị thế của bác Tô Lâm thì thì mình tin mọi chuyện sẽ đâu vào đấy, và ít ra bác có thể giữ đến Đại hội XIV (2 năm nữa). Ngay cả chuyện có lấn cấn 1 chút với Đức thì cũng không sao, vì ở vị trí TBT là khác.

Chưa kể, xuyên suốt trong quá trình lãnh đạo, Cụ Tổng luôn ưu tiên sự ổn định chính trị, kiên nhẫn xử lý.

Vì chiến dịch đốt lò của Cụ mà thời gian qua có nhiều nơi công việc bị chững lại, có khi không phải sợ sai mà sợ ra quyết định sẽ bị phiền. Mà công chuyện, thủ tục bị ùn tắc, gián đoạn thì khiến cho nền kinh tế không chạy hết công suất của mình. Cũng vì lý do đốt lò này mà các nhà đầu tư nước ngoài cũng có thêm lý do ngần ngại hơn trong việc mở rộng hay đầu tư mới vào Việt nam.

Nhưng câu chuyện thủ tục hành chính, tham nhũng là vấn đề có tính 2 mặt đối với các nền kinh tế đang phát triển như Việt nam, nó vừa thúc đẩy nhưng cũng là cản trở của tăng trưởng kinh tế. Chủ đề này cũng đã được nghiên cứu khá nhiều, gọi nó là chất bôi trơn (gease) hay ma xát (sand).

Vì vậy cho nên thời gian tới (ngắn-trung hạn), mình tin chất bôi trơn sẽ lớn hơn cát, và kinh tế sẽ khởi sắc hơn cùng với khả năng giảm lãi suất của Fed và ECB vào tháng 9 (lý do mình có cái tút trên FB VNIndex 1338). Nền của kinh tế Việt nam hiện nay vẫn đang tốt, trung bình tăng trưởng 6%/năm cho đến 2045.

Tuy vậy, điều mình lo ngại nhất là trong dài hạn, tập trung quyền lực tuyệt đối theo hướng thị trường (market) sẽ tạo ra nhiều bất bình đẳng, lợi ích nhóm.

Khả năng cao sẽ có thay đổi Điều lệ Đảng và bác Tô Lâm sẽ kiêm nhiệm 2 vị trí. Những cải cách sẽ được tiếp tục thúc đẩy. Chỉ có một chút lăn tăn là về phía quốc tế, họ cũng có phần định kiến về gốc công an của bác. Nhưng mình tin chiến lược thiện chí, win-win sẽ giải tỏa những quan ngại này.

Tuần này chỉ có 2 chuyện mà thấy “nhiều chiện” ghê :)). Cảm ơn mọi người đã yêu mến và ủng hộ Chàng-Ngốc-Già.

À, chỉ còn 24h nữa là hết hạn đăng ký Combo2026, mọi người giới thiệu đến bạn bè người quen, để giúp họ tiết kiệm được kha khá.

Ngày 1/2 cũng bắt đầu lớp Đầu tư căn bản, ưu tiên các bạn paid-substack và đăng ký sớm nghen:
https://prime.changngocgia.com/c/thongbao/dautu_feb2026

Chúc mọi người cuối tuần vui,
CNG