Cháy Chậm

Insight tuần 20/12

Chàng-Ngốc-Già mến chào các bạn,

Tuần này, sự kiện kinh tế quan trọng nhất có lẽ là quyết định tăng lãi suất của ngân hàng TW Nhật bản (BoJ), tăng thêm 0.25% đưa lãi suất cơ bản lên 0.75%, đây là mức cao nhất kể từ 1995. Khác với quyết định tuần trước của Fed, BoJ có sự đồng thuận tuyệt đối. Nếu lạm phát ổn định, BoJ dự kiến sẽ tăng từ từ và có thể đạt 1.5% vào năm 2026. Tính ra, trong khi các nền kinh tế khác giảm lãi suất thì chỉ có Nhật bản là tăng.

Việc BoJ truyền thông thận trọng lần này đã tránh được cú sập như hồi tháng 7/2024, tuy nhiên xu hướng thắt chặt tiền tệ đẩy rủi ro “Yen carry trade“ được nhiều người ví von như bom hẹn giờ. Phản ứng ngắn hạn là chỉ số Nikkei tăng và đồng Yên vẫn ở mức yếu, vì thị trường kỳ vọng những tuyên bố mạnh mẽ hơn từ thống đốc Ueda, cũng như khoảng cách lãi suất so với Mỹ vẫn còn khá lớn, và một phần đã được phản ánh vào giá (priced in).

Chính vì vậy mà có quan điểm cho rằng việc Nhật bản thắt chặt tiền tệ sẽ theo một kịch bản cháy chậm (slow-burn) hơn là tạo ra một cú sốc mạnh, và do đó thế giới có thời gian để thích nghi.

Một số dữ liệu sau đây có thể giúp các bạn dễ hình dung hơn:

• Lần đầu tiên kể từ năm 1999, lãi suất trái phiếu chính phủ Nhật Bản (JGB) kỳ hạn 10 năm vượt mốc 2%. Nhật Bản không còn là nguồn cung cấp vốn rẻ vô tận cho thế giới.

• Nhật bản là chủ nợ toàn cầu: Trong giai đoạn 2005-2020, các nhà đầu tư Nhật Bản đã đổ trung bình 131 tỷ USD/năm vào cổ phiếu và trái phiếu nước ngoài.

• Nhật bản có 2 nhóm nhà đầu tư lớn ra nước ngoài: Nhóm Ngân hàng (Hedged) họ thường phòng vệ rủi ro tỷ giá. Khi lãi suất ở Mỹ/Châu Âu giảm, chi phí phòng vệ giảm theo, khiến họ có thể tiếp tục giữ hoặc thậm chí mua thêm trái phiếu Mỹ thay vì tháo chạy; Nhóm Quỹ lương hưu & Bảo hiểm (Unhedged - tiêu biểu là GPIF) họ nắm giữ lượng tài sản khổng lồ (1.800 tỷ USD). Nhóm này nhạy cảm hơn với lợi suất nội địa. Nếu họ đưa tỷ trọng đầu tư trong nước từ 50% lên 65% (như năm 2015), khoảng 230 tỷ USD vốn ngoại sẽ bị rút về.

Như vậy, có 2 yếu tố cần theo dõi sát sao là chỉ số đồng JPY và dòng tiền của các quỹ hưu trí lớn. Đồng Yên tăng mạnh đột ngột và quỹ hưu trí rút tiền về thì rất dễ toang.

Tuần rồi mình cũng đọc được một bài khá hay của Dambisa Moyo (mới search thử thì thấy profile cũng khủng), bài có tựa “Năm Xu Hướng Cấu Trúc Đang Tái Thiết Nền Kinh Tế Toàn Cầu“ (các bạn click vào link để đọc thêm). Năm xu hướng đó là:

1. thay đổi nhân khẩu học

2. sự gián đoạn thị trường lao động do AI

3. các hạn chế về nguồn tài nguyên thiên nhiên

4. khẩu vị rủi ro tại Hoa Kỳ đã tăng mạnh

5. tâm lý ngại rủi ro gia tăng tại Vương quốc Anh và Châu Âu

Bác Mohamed A. El-Erian thì có bài “"Hãy Cẩn Trọng với các Dự báo Kinh tế Trung tâm cho Năm 2026”, theo bác ấy thì Dự báo kinh tế Mỹ năm 2026 không còn tuân theo quy luật “bình thường” mà chuyển sang mô hình “đuôi béo” (fat tails) – nơi các kịch bản cực đoan có xác suất xảy ra rất cao (trên 50%). Nền kinh tế đứng trước ba ngã rẽ:

1. Kịch bản trung tâm (Goldilocks): Tăng trưởng ổn định nhờ đầu tư AI, nhưng lạm phát dai dẳng và thị trường lao động trì trệ (tăng trưởng không tạo việc làm).

2. Kịch bản tích cực (Phép màu năng suất): AI và robot giúp bùng nổ năng suất, tạo ra kỷ nguyên tăng trưởng mạnh mà không gây lạm phát.

3. Kịch bản tiêu cực (Sụt giảm biến động): Khủng hoảng nợ công, lợi suất trái phiếu tăng vọt và xung đột địa chính trị dẫn đến tình trạng lạm phát đình trệ (stagflation).

Cá nhân mình thì vẫn nghĩ theo kịch bản trung tâm hơn, các bạn thì thấy sao?

Các bạn có follow Guy Kawasaki thì đừng bỏ lỡ bài mới tuần rồi nghen, rất truyền cảm hứng cho bản thân mình, và mình tin cũng cho nhiều bạn khác.

Cuộc đời Ý nghĩa và Cuộc đời Hào Nhoáng (Ảo tưởng ???)

Trong một thế giới mà ai nấy đều mải miết đuổi theo sự tầm cỡ, một câu hỏi sâu sắc hơn hiện lên: chúng ta nên hướng tới một cuộc đời ý nghĩa (impact) hay một cuộc đời hào nhoáng (illusion)?

Hai con đường này có thể trông giống nhau ở bề ngoài, nhưng chúng rẽ hướng theo những cách vô cùng khác biệt.

Hào Nhoáng thường xoay quanh địa vị, chức danh và sự công nhận. Nó thuộc về diện mạo — là việc được nhìn thấy, được ngưỡng mộ và được thừa nhận trên mạng xã hội hay trong đời thực.

Ý Nghĩa, mặt khác, là về những thay đổi mà bạn tạo ra, những mảnh đời bạn chạm đến và di sản bạn để lại phía sau. Nó ít quan tâm đến việc ai nhận ra bạn hay ai theo dõi bạn trên mạng, mà chú trọng hơn vào việc thế giới này tốt đẹp hơn ra sao nhờ vào điều gì đó bạn đã làm.

Sự huyễn hoặc của Hào Nhoáng

Nhiều người đuổi theo những hào nhoáng vì tin rằng chúng sẽ dẫn đến sự thỏa nguyện. Nhưng hào nhoáng rất mong manh. Chức danh rồi sẽ mờ nhạt. Những lời ca tụng rồi sẽ hết hạn. Sự công nhận rồi sẽ lụi tàn. Tất cả kết thúc bằng việc chẳng còn ai bận tâm đến bạn nữa.

Khi giá trị bản thân bị trói buộc vào sự xác nhận từ bên ngoài, niềm hạnh phúc sẽ trở nên đầy điều kiện. Việc theo đuổi hào nhoáng có thể khiến con người cảm thấy rỗng tuếch — thành công trên mặt giấy tờ, nhưng lại mất kết nối với ý nghĩa thực sự.

Sức mạnh của sự Ý nghĩa: Sự ý nghĩa thì trường tồn.

Nó sống trong những hiệu ứng gợn sóng từ hành động của bạn, được tiếp nối bởi những người mà có thể bạn chẳng bao giờ gặp mặt. Hãy nghĩ về Jane Goodall. Tầm ảnh hưởng của bà đối với việc bảo tồn và phúc lợi động vật tiếp tục định hình nhiều thế hệ. Cuộc đời bà không được xây dựng dựa trên ảo tưởng hay sự hào nhoáng, mà dựa trên sự đóng góp và lòng trắc ẩn. Bà không theo đuổi sự quan trọng — bà tạo ra sự thay đổi.

Chọn Ý nghĩa thay vì Hào Nhoáng

Sống một cuộc đời ý nghĩa bắt đầu bằng mục đích. Điều đó có nghĩa là căn chỉnh công việc của bạn theo những giá trị cốt lõi và đóng góp cho một điều gì đó lớn lao hơn bản thân mình. Đó có thể là việc dẫn dắt một ai đó, làm vững mạnh một cộng đồng, hay giải quyết những vấn đề thực tế.

Ý nghĩa không phải lúc nào cũng ồn ào. Thông thường, nó lặng lẽ, kiên trì và mang đậm tính nhân văn.

Các bước hành động:

• Hãy dừng lại và phản chiếu về con đường hiện tại của bạn.

• Bạn đang đuổi theo Hào nhoáng — hay đang tạo ra ý nghĩa?

• Hãy xác định nơi bạn có thể tạo ra sự khác biệt thực sự. Đó có thể là thông qua việc tình nguyện, ủng hộ một dự án bạn tin tưởng, hay đơn giản là nguồn động viên vững chãi trong những khoảnh khắc đời thường.

Bạn không nhất thiết phải là một Jane Goodall. Những hành động nhỏ, được lặp lại với ý chí rõ ràng, sẽ cộng hưởng thành sự thay đổi lâu bền.

Một cuộc đời ý nghĩa, sau cùng, là về di sản.

Đó là về việc mọi người cảm thấy thế nào nhờ có bạn, điều gì đã thay đổi vì bạn quan tâm, và điều gì tiếp tục tồn tại vì bạn đã hành động.

Khi bạn tiến về phía trước, hãy nhớ điều này: những thành tựu sâu sắc nhất hiếm khi đến từ việc chạy theo hào nhoáng. Chúng đến từ sự cam kết thầm lặng để nâng đỡ, phục vụ và tiếp sức cho người khác.

Hãy chọn tạo ra ý nghĩa. Khi đó, bạn sẽ tìm thấy một cảm giác thỏa nguyện sâu sắc, bền bỉ hơn - và giúp tạo ra điều tương tự cho cả những người xung quanh!

Tuần tới mình đưa các thủ trưởng đi nghỉ Lễ cuối năm nên sẽ không có thời gian đọc và viết Insight, mong mọi người thông cảm. Ngày 31/12 sẽ có một buổi livestream cuối năm cùng với các thành bên Prime.

À, sẵn đây cũng thông tin để mọi người biết sự khác nhau giữa subsack và Prime:
https://www.facebook.com/TS.VoDinhTri/posts/pfbid02iaAoGQoDRfNMRc1uGkMSCaUBgn4qTQqZvPr6T8owJyyfEFqG1VqqweExGkr8k851l

Cuối năm cũng là dịp để nhìn lại và lên kế hoạch cho tương lai. Bạn nào có cần sự trợ giúp thì có thể book hẹn 1:1 với mình:
https://prime.changngocgia.com/c/thongbao/thamvan11

Mến chúc các bạn có mùa lễ và kỳ nghỉ cuối năm Bình an, Hạnh phúc.
Chàng-Ngốc-Già