Bớt Lo là Thêm An

Insight tuần 21/02/2026

Chàng-Ngốc-Già mến chào các bạn,

Mình mong rằng tuần qua, mọi người đã có một kỳ nghỉ Tết Nguyên đán thật đầm ấm, hạnh phúc bên gia đình, người thân, và bạn bè. Cũng mong mọi người có nhiều năng lượng tích cực cho một năm mới với những thời điểm bứt phá phi mã.

Tuần rồi có nhiều sự kiện quan trọng, như Tổng Bí Thư đi Mỹ, EU đưa Việt Nam vào danh sách đen về thuế, Trump bị toà án tối cao ra phán quyết là các quyết định về thuế nhập khẩu là bất hợp pháp.

Từ những chuyện này tự nhiên mình liên tưởng đến 2 bài mình đọc và tâm đắc tuần qua của cư sĩ Lưu Đình Long trên Góc nhìn “Muốn quả ngọt, ngại gieo nhân lành” và bài (cũ) của TS. Lê Vĩnh Triển “Lo toan và Lo lắng“.

Thông điệp chính của cư sĩ Long đó là sự khác biệt giữa Cầu An và Sống An.

Cầu an là một hành động theo thời điểm. Sống an là lựa chọn mỗi ngày.

Cầu an có thể diễn ra trong vài phút trước bàn thờ. Sống an đòi hỏi ta kiên trì điều chỉnh từng phản ứng nhỏ trong ngày: bớt một câu nặng lời, thêm một lần lắng nghe, nhường một bước khi tranh cãi...

Cầu an là hướng ra ngoài, mong một lực lượng siêu nhiên bảo hộ. Sống an là quay vào trong, nhận diện tham - sân - si của chính mình.

Mình tin là nếu một người Sống An, thì có lẽ đến một lúc sẽ không cần cầu an cho chính mình nữa, nếu có, là cầu an cho bá tánh, cho những người anh em.

Nhưng thực tế cho thấy, trong xã hội số người cầu an áp đảo số người sống an, ở các lễ hội, đền chùa, chúng ta còn thấy những biển người bất an.

Mà bất an là bởi vì vẫn còn nhiều lo toan, lo lắng.

Trong bài của TS. Triển có viết:

Một xã hội có quá nhiều nỗi lo, bao trùm từ dân đen cho đến quan chức nhà nước, từ doanh nhân cho đến trí thức... lấn át cả nỗi lo đáng có của chuyện phải hoàn thành công việc, bổn phận, thì tự hỏi sẽ còn bao nhiêu phần trăm đầu óc cho tư duy, cho mơ ước, cho viễn kiến xa rộng để đưa gia đình tốt hơn gia đình cha ông mình, để đưa đất nước sánh vai với lân bang, thế giới.

Cuộc sống của chúng ta mỗi ngày bị tác động bởi rất nhiều yếu tố (biến số), có những yếu tố chúng ta có thể kiểm soát được, có thể làm chủ được, và những yếu tố chúng ta hoàn toàn là phía bị động (bạn đâu thể kiểm soát suy nghĩ của người khác về bạn phải không?)

Có lẽ vậy mà chúng ta nên chọn sống an (chủ động), và tác động một cách chậm rãi đến các yếu tố tạo ra những lo toan lo lắng từ xã hội, theo cách khác nhau của từng người.