Tuần vừa qua, giới kinh-tài quan tâm nhiều đến hội nghị Jackson Hole với phát biểu của tân chủ tịch Fed là Kevin Warsh, vì thị trường còn mơ hồ về cách ông sẽ điều hành chính sách, đã vậy Warsh còn là người có chủ trương Fed “im lặng hơn“, giảm forward guidance, dot plot cũng như những lời hứa trước về đường đi của lãi su…

Read more

Tuần vừa qua thị trường thật là sôi động, kiểu như anh em dân tài chính vừa mới đi nghỉ hè về, hoạt động bù cho mấy tuần nghỉ ngơi.

Thu hút nhiều sự chú ý nhất là thị trường trái phiếu, giá $BTC và vàng. (à có em cổ phiếu tái sinh, làm 1 cây nến như memecoin, nhờ vắc-xin ung thư).

Tình hình là lợi tức trái phiếu của Mỹ và nhiều nền kinh tế lớn tăng mạnh và ở mức kỷ lục. Lợi suất trái phiếu chính phủ dài hạn US 30 năm cao nhất từ 2007, Nhật 10 năm cao nhất 30 năm, Đức/Pháp/Anh cũng lập đỉnh nhiều năm. Lý do (ko phải Lý N. Kỳ) là bởi nợ công phình to (Mỹ gần 40 nghìn tỷ USD), rủi ro lạm phát từ giá dầu >90 USD (xung đột Iran) và cạnh tranh vốn từ phát hành trái phiếu của các công ty AI.

Đến mức mấy tay to trên thị trường trái phiếu (gọi là bond vigilantes) phải cảnh báo, nhất là với các chính phủ, phải tém tém lại, chứ không thì cái đà này như vòng xoáy tử thần: càng vay để trả → càng nợ (lãi tăng) → càng vay.

Y như rằng Bộ tài chén của Mỹ ra tay bằng cách tăng gấp đôi lượng mua lại (buyback) trái phiếu kì hạn dài lên ít nhất 4 tỷ usd mỗi lần thực hiện (từ 2 tỏi lên 4 tỏi). Tuy là có thiện chí nhưng số lượng này là muối bỏ biển so với thị trường 32 nghìn tỷ. Khi có thông tin, thị trường cũng phản ứng tích cực một chút, như uống paracétamol 1000 mg để hạ sốt. Nhưng rồi sau đó 1 ngày, yield lại tăng và lại giảm.

Thị trường như muốn nói với anh Scott Bessent, bộ trưởng rằng “anh rất tốt, nhưng em rất tiếc, em vẫn lo lạm phát và anh không kiểm soát được Nợ”.

Nợ công không kiểm soát dẫn đến một hệ lụy là đồng tiền mất giá, còn gọi là debasement (ở đây là dollar-debasement). Khái niệm này bắt nguồn từ thời tiền kim loại, khi vua chúa giảm hàm lượng vàng/bạc trong tiền xu để “in” thêm tiền mà không tăng thuế. Ngày nay, với tiền fiat (không gắn vàng), nó xảy ra khi cung tiền tăng nhanh hơn sản lượng kinh tế thực.

Từ năm 1971 (khi Mỹ cắt đứt hoàn toàn liên kết với vàng – Nixon Shock), đô la đã mất khoảng 87% sức mua theo dữ liệu CPI của BLS. 1 USD năm 1971 chỉ còn tương đương khoảng 0,13 USD năm 2026 về sức mua.

Yield của trái phiếu tăng, cùng lúc đó định giá của cổ phiếu Mỹ đang ở mức cao, đang ở mức gần 30. Điều này dẫn đến chuyện gì?

Nhà đầu tư người ta sẽ so sánh. P/E là 30 thì Earnings Yield là 1/30 tức có 3,33%. So với yield trái phiếu thì thấp hơn. Ui cha, rủi ro hơn mà kỳ vọng sinh lợi thấp hơn?

Sự chênh lệch giữa 2 cái yield này gọi là Phần bù rủi ro cổ phiếu (Equity Risk Premium – ERP), nghĩa là khi nắm giữ cổ phiếu phải được yield cao hơn trái phiếu. Pà con rút khỏi cổ phiếu là vì đi theo tiếng gọi của cái đầu, chứ không phải con Xim.

Chưa kể cổ phiếu AI thời gian qua đã bay tung nóc, nhiều nhà đầu tư trong 1 năm mà bằng cả chục năm, áp lực chốt lời (do vợ hối thúc) không hề nhỏ.

Và như vậy tiền sẽ chạy về đâu ?

Hai chỗ được hưởng lợi ngày là BTC (cùng với đó là crypto), và vàng. Bác Ray Dalio hôm thứ 6 trên LinkedIn còn gửi lời nhắn nhủ nên tăng tỷ trọng vàng và BTC, khi đồng usd trên đà mất giá.

Và như mọi người đã thấy, vàng chạm mốc 4k6, còn BTC tuần rồi có 1 cây nến xanh mạnh mẽ, có lúc chạm lên đến 79k.

Nhưng thật ra mọi việc nó “gradually and then suddenly” (the Sun Also Rises (Mặt trời vẫn mọc) của Ernest Hemingway, xuất bản năm 1926). BTC đã trầm lắng gần cả năm trời, và bắt đầu từ tháng 1/2026, đã có tích lũy từ một số nhóm.

BTC tăng mạnh (25%) trong tuần đã giúp anh Michale Saylor từ bại thành thắng, đang lỗ 13 tỷ usd giờ thành lời gần 2 tỷ usd vì giá vốn của ảnh là $75,385. Các altcoins cũng được đà hồi phục khá mạnh, như ETH, HYPE …

Thấy BTC tăng lại thế này, nhiều bạn sẽ lăn tăn, liệu có nên lên tàu lúc này không? Như mình đã chia sẻ rất nhiều lần trong cộng đồng và các bạn học viên lớp tài sản số, hãy xem BTC như một loại vàng mới, cả trăm năm qua người ta stack vàng, thì kỷ nguyên mới này, stack BTC.

Dân ủng hộ BTC hay nói vui rằng thế giới có 60 triệu triệu phú usd, mà chỉ có 21 triệu BTC, mỗi triệu phú mua 1BTC là không đủ rồi.

Tính đến giữa tháng 8 năm 2026, nguồn cung Bitcoin đã được khai thác/đang lưu hành đã vượt mốc 20,07 triệu BTC.

Con số này tương đương khoảng 95,57% nguồn cung tối đa cố định 21 triệu, còn lại khoảng 929.000–930.000 BTC (khoảng 4,4%) chưa được khai thác.

Phần nguồn cung còn lại (hiện dưới 1 triệu BTC) vẫn được dự kiến sẽ mất đến khoảng năm 2140 mới phát hành hết, do cơ chế giảm phần thưởng khối theo chương trình (halving) làm giảm dần phần thưởng khai thác.

BTC ngày nay là tài sản toàn cầu, phi chính phủ, được các nhà đầu tư truyền thống tiếp cận qua các ETFs, và lớn mạnh là nhờ Wallstreet. Mỹ hiện nay vẫn bá chủ võ lâm về thị trường tài chính, có nội cung và tuyệt chiêu mà Trung Quốc hay EU chưa thể có được.

“Quyền lực của Wall Street cuối cùng dựa trên một hình thức năng lực sản xuất: khả năng biến một khối lượng tiết kiệm toàn cầu khổng lồ thành các khoản đòi hỏi thanh khoản cao, có thể giao dịch và có thể phòng hộ.

Một hệ thống tài chính đa cực thực sự không thể chỉ được tuyên bố: Cho đến khi các thị trường đối thủ có thể thực hiện những chức năng này ở quy mô tương đương, thế giới có thể muốn rời Wall Street nhanh hơn khả năng thực sự làm được điều đó.”

Trung Quốc đang chạy đua với Mỹ không chỉ về kinh tế mà còn AI.

Các startup AI Trung Quốc như Z_AI của Tang Jie và Moonshot của Yang Zhilin đang thu hẹp khoảng cách với OpenAI và Anthropic chỉ trong vài tháng. Họ không đột phá từ hư không. Công thức quen thuộc: khéo léo bắt chước, hỗ trợ nhà nước mạnh mẽ, văn hóa mã nguồn mở và “chưng cất” mô hình Mỹ.

Tang, giáo sư Thanh Hoa gần 25 năm nghiên cứu học máy, cùng học trò Yang đã biến “Thung lũng Silicon ảo” Trung Quốc thành hiện thực. DeepSeek của Liang Wenfeng gây sốc năm 2025 với mô hình rẻ nhưng mạnh, nhờ kỹ thuật tiết kiệm chip như MoE và MLA. Nhà nước đổ tiền vào Thanh Hoa, tài trợ startup và trở thành khách hàng sớm. Gần một nửa vốn đầu tư nửa đầu năm nay chảy vào AI.

Dù bị Mỹ hạn chế chip tiên tiến, họ làm nhiều hơn với ít hơn. Một số công ty thuê cựu nhân sự OpenAI, Google. Anthropic cáo buộc chưng cất quy mô lớn, nhưng thực tế này diễn ra toàn cầu.

Khoảng cách giờ chỉ còn vài tháng. Trung Quốc không chỉ bắt kịp – họ đang buộc thế giới phải nhìn lại. Mỹ cần tỉnh táo: đây không còn là cuộc đua công nghệ đơn thuần, mà là cuộc chiến định hình tương lai.

Và các nước phương Tây thì đang lo ngại một China shock v2 (lần 1 là 2001 khi TQ gia nhập WTO), nhưng cũng có ý kiến cho rằng TQ cũng đang lo về chuyện thặng dư thương mại của mình.

Trung Quốc vừa ghi nhận thặng dư thương mại lớn nhất lịch sử, xuất khẩu vẫn tăng mạnh. Câu hỏi cũ trở lại: đây là mối đe dọa toàn cầu hay nguồn lợi?

Một số nhà kinh tế muốn bảo hộ để ép Bắc Kinh tái cân bằng. Michael Strain (AEI) phản bác: thương mại với Trung Quốc không phá hủy nhiều việc làm sản xuất Mỹ như tưởng, mà mở cơ hội xuất khẩu. Vấn đề thật sự là công nhân khó chuyển nghề và ít sẵn sàng di chuyển. Xây tường hay kìm hãm công nghệ không giải quyết được.

Desmond Lachman ngược lại: cú sốc Trung Quốc đã tàn phá công nghiệp Mỹ đầu những năm 2000 và đang đe dọa châu Âu. Bắc Kinh khó tự thay đổi mô hình xuất khẩu lỗi thời. Bảo hộ có thể là cách duy nhất bảo vệ ngành công nghiệp và thúc đẩy cải cách.

Daniel Gros nhấn mạnh: thuế quan không xóa được gốc rễ – tiết kiệm dư thừa. Giống Nhật Bản, thặng dư sẽ còn lâu. Gene Frieda đề xuất G7 dùng đe dọa thuế chung làm đòn bẩy buộc nhân dân tệ tăng giá. Jeffrey Frankel nghi ngờ: can thiệp tỷ giá chỉ chuyển tiết kiệm sang đầu tư. Dani Rodrik đi xa hơn: thâm hụt của các nước khác thực chất là chuyển sức mua, có lợi khi nền kinh tế đang gần đầy công suất. Ai nên lo nhất? Chính Trung Quốc.

Bảo hộ hay mở cửa? Câu trả lời vẫn chưa thống nhất.

Và tin về Trung Quốc cũng khiến nhiều người liên tưởng đến trường hợp Việt nam:

Tòa án Trung Quốc tuyên án tù chung thân đối với nhà sáng lập Tập đoàn Evergrande Trung Quốc Hứa Gia Ấn vì thực hiện gian lận tài chính quy mô lớn và kéo dài.

Tòa án tại Thâm Quyến xác định Hứa và các thực thể của Evergrande đã thổi phồng tài sản và che giấu nợ phải trả trong giai đoạn 2016–2021.

Hứa bị lệnh tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân, còn Evergrande và đơn vị bất động sản chủ lực bị phạt hơn 2 tỷ USD.

Hứa Gia Ấn từng là một trong những người giàu nhất thế giới, một ông trùm bất động sản đã dùng hàng tỷ USD của công ty để mua một câu lạc bộ bóng đá và tài trợ nghiên cứu y khoa tại Đại học Harvard.

Cỗ máy tăng trưởng của Evergrande được thúc đẩy bởi một chu kỳ đơn giản: vay tiền, mua đất, bán nhà trước rồi lại vay tiếp. Trong nhiều năm, giá nhà tăng và nhu cầu dường như vô hạn ở Trung Quốc khiến mô hình kinh doanh này trông như bất khả chiến bại.

Ở đỉnh cao, Evergrande không chỉ là một nhà phát triển bất động sản. Hứa mở rộng sang bóng đá, nước đóng chai được diễn viên Thành Long quảng cáo, xe điện và tài chính. Năm 2010, Evergrande mua câu lạc bộ bóng đá Quảng Châu và đổ tiền xây dựng đội bóng giành chức vô địch AFC Champions League năm 2013.

Cuộc khủng hoảng bất động sản được tượng trưng bởi Evergrande vẫn tiếp tục kéo nền kinh tế Trung Quốc đi xuống, nhiều năm sau khi công ty sụp đổ, và thị trường bất động sản vẫn chưa chạm đáy.

Đầu tư bất động sản ở Trung Quốc trong bảy tháng đầu năm nay giảm 19% so với cùng kỳ năm trước.

Hứa Gia Ấn là Hui Ka Yan. Thời trước, Vietnam cũng có 1 người kinh doanh bds rất giỏi là Hui Bon Hoa (họ Hui)

Và để kết thúc Insight tuần này, mến gửi đến các bạn chia sẻ của Gunjan Banerji là một phóng viên tài chính nổi tiếng của The Wall Street Journal (WSJ).

Banerji ngồi xuống với những người có tài sản từ vài chục triệu đến hàng tỷ USD. Cô quan sát cả những khoảnh khắc ngoài camera với trợ lý, bạn bè, gia đình, và thậm chí chơi trò “may mắn hay kỹ năng” để xem họ đánh giá nguồn gốc của sự giàu có. Mục tiêu là nhìn vào những khoảnh khắc vừa “đau bụng” (mất tiền lớn) vừa “hưng phấn” (ăn mừng thành công) đã định hình họ.

Dựa trên các cuộc phỏng vấn trong series (ví dụ với Baiju Bhatt đồng sáng lập Robinhood, Kenn Ricci của ngành hàng không tư nhân, Bill Perkins, v.v.), bài báo nhấn mạnh vài điểm nổi bật về tư duy của giới siêu giàu:

1. Chấp nhận rủi ro cực lớn và mất tiền “bình thường”

Họ sẵn sàng đặt cược lớn. Một ví dụ điển hình là Baiju Bhatt: giá trị cổ phiếu Robinhood của ông từng vượt 2 tỷ USD cuối 2021, rồi sụt xuống khoảng 500 triệu USD trong năm 2022 – mất khoảng 1 tỷ USD chỉ trong vài tháng. Ông thừa nhận “đau” và “tổn thương tự ái”, nhưng lúc đó tập trung vào việc cứu công ty hơn là nhìn vào con số tài sản cá nhân. Nhiều người khác cũng từng mua máy bay riêng rồi phải bán khi thị trường đảo chiều.

Tư duy này xem biến động lớn là một phần của trò chơi, không phải thảm họa cá nhân.

2. Tiêu tiền một cách “có chủ đích” và mạnh tay khi chiến thắng

Họ không chỉ tiết kiệm. Có người tổ chức kỳ nghỉ châu Âu trị giá 1 triệu USD để ăn mừng một thương vụ thành công. Một số khác mua xe siêu sang (như Ferrari F40) ngay sau IPO.

Quan điểm phổ biến là tiền phải được dùng để tạo trải nghiệm và “memory dividends” (cổ tức ký ức), chứ không chỉ tích lũy. Một số chủ động tặng bạn bè/gia đình số tiền tối đa được miễn thuế mỗi năm để giữ mối quan hệ.

3. Quản lý gia đình như quản lý công ty – họp “board” với con cái

Nhiều người tổ chức họp gia đình định kỳ (thường quý) để bàn về tài sản, đầu tư, chi tiêu và kế hoạch thừa kế. Ví dụ Kenn Ricci (tỷ phú ngành máy bay riêng) tổ chức họp quý với con, hỏi về “net worth có thể chạm tay được”, những gì đang giữ gìn và cách sử dụng. Hàng năm còn có buổi họp lớn về kế hoạch di sản, nơi mọi người công khai tài sản của mình.

Mục đích là tránh xung đột thừa kế, dạy con hiểu giá trị tiền bạc và không “che chắn” chúng khỏi thực tế giàu có. Đây là cách họ cố gắng phá vỡ quy luật “áo sơ mi đến áo sơ mi trong ba đời”.

4. May mắn hay kỹ năng?

Banerji thường hỏi họ về vai trò của may mắn so với kỹ năng. Nhiều người thừa nhận may mắn quan trọng (đúng thời điểm, đúng ngành, đúng đối tác), nhưng nhấn mạnh kỹ năng chịu đựng thất bại, kiên trì sau hàng chục lần bị từ chối (như Bhatt bị từ chối 70–75 lần khi gọi vốn cho Robinhood), và khả năng tập trung vào công việc khi thị trường sụp.

5. Tư duy “high-stakes, high-reward”

Họ xem tiền như công cụ để chơi lớn hơn, không phải mục tiêu cuối cùng. Thất bại lớn không làm họ dừng lại; nhiều người sau khi kiếm được tỷ đô vẫn bắt đầu lại từ đầu (ví dụ Bhatt rời Robinhood để theo đuổi giấc mơ data center ngoài không gian). Họ cũng ý thức rằng tiền thay đổi quan hệ (bạn bè, gia đình), nên chủ động quản lý điều đó.

Hy vọng là các bạn ở đây, có thể sớm áp dụng được những “bí kíp” của giới siêu giàu ở trên.

Chàng-Ngốc-Già,

PS. tiền Dại tiền Khôn tập 103 vừa rồi rất được thích, mọi người có thể xem lại ở đây

Đợt rồi về Việt nam chơi, cả nhà mình ai cũng tăng cân, riêng mình nhiều nhất là 5 kí- lô, không thể tin được luôn 😂. Vì phải thú nhận rằng quá nhiều món ở Việt nam ngon và lôi cuốn. Mình cũng quan sát, hầu như các bạn (nhất là người Việt) ở nước ngoài về, thì ăn uống là một điều phải làm (a must).

Tuy vậy, với những người đã quen với thực phẩm có nguồn gốc, có kiểm định rõ ràng thì ăn uống ở Việt nam, ở những chỗ bình dân, luôn có một nỗi lo là “mình đang ăn/uống thứ gì đây?” nhưng rồi bị cám dỗ để tặc lưỡi “mà thôi không sao, lâu thiệt lâu mới ăn một lần”.

Nhưng khi chậm rãi nhìn lại, thì thực phẩm không an toàn có cái giá không hề rẻ. Ví dụ một ổ bánh mì lề đường giá 10k, nhưng giá thật sự là bao nhiêu?

Trong trường hợp là thực phẩm bẩn, ăn vào gây bệnh (ngay lập tức hoặc về sau), thì kinh tế học y tế có cái khái niệm “Cost of Illness - COI”.

Các chi phí bao gồm chi phí trực tiếp, gián tiếp, chi phí vô hình.

Trực tiếp thì chẳng hạn như thuốc men, viện phí, xét nghiệm, chi phí đi lại, chăm sóc; gián tiếp thì do nghỉ việc, làm việc kém hiệu quả, hoặc mất thu nhập tương lai (tử vong sớm); và chi phí vô hình là sự khổ sở, đau đớn, chất lượng cuộc sống bị giảm (có thể định lượng qua willingness-to-pay).

Ngoài ra, còn có chi phí cho những di chứng dài hạn, những bệnh trong tương lai, phổ biến như ung thư.

Các tổ chức như WHO, World Bank cũng có những nghiên cứu, thống kê về thiệt hại do thực phẩm không an toàn. Chỉ riêng về năng suất lao động bị thiệt hại ở các nước thu nhập thấp và trung bình cũng lên đến khoảng 100 tỷ usd/năm, nếu tính thêm chi phí y tế thì còn cao hơn nhiều.

Như vậy, giá của một ổ bánh mì hiện tại là 10k, nhưng trong trường hợp không an toàn, thì cần phải chiết khấu các chi phí trong tương lai về hiện tại. Chẳng hạn 20 năm sau, khi tính được chi phí do ổ bánh mì bẩn là 1tr, với mức chiết khấu 7%/năm, thì chi phí đó là 258k. Thành ra ổ bánh mì lên đến 268k.

Đây là cách ước tính những chi phí chưa/không thấy trước mắt của chuyện an toàn vệ sinh thực phẩm hay ô nhiễm môi trường. Nhiều người thấy chi phí rẻ trước mắt nhưng không hình dung hết tổng chi phí trong tương lai.

Ở một góc nhìn khác, việc không thực hiện một việc nào đó cũng có những “chi phí” của nó. Ví dụ việc rèn luyện sức khỏe, ngủ nghỉ đủ giấc. Hiện tại không quan tâm thì sau này sức khỏe giảm hơn, có những chi phí phát sinh đi kèm. Có những việc nếu không chi ra bây giờ, thì sau này chi phí gán chịu sẽ lớn hơn.

Nhiều nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng hạn chế về tài chính hay cái nghèo cũng dẫn đến những quyết định không thông minh, vì họ bị sức ép ngắn hạn trước mắt. Nhưng nếu chịu khó thì nó lại ló cái khôn, dành thời gian tìm hiểu những sản phẩm thay thế chất lượng hơn với chi phí tương tự. Ví dụ như chuyện ăn uống, thực phẩm có protein cũng có nhiều nhóm, nhiều loại khác nhau.

Quay lại tình hình kinh-tài thì trong nước như mình có chia sẻ trong livestream hôm 12/8, dân gửi tiền nhiều nhưng chủ yếu là ngắn hạn, trong khi nhu cầu tín dụng là trung dài hạn. Đến cuối tháng 6/2026, số dư tiền gửi của dân lên đến 11 triệu tỷ đồng (cỡ 420 tỷ usd), nếu tính luôn cả các tổ chức kinh tế là 17,4 triệu tỷ đồng.

Giai đoạn này phải tính toán rất kỹ chuyện vay vốn ngân hàng, thị trường chứng khoán trong nước thì mình chưa thấy có yếu tố thuận lợi, nếu có dư dả thì vẫn nên tạm chốt gửi có kì hạn và chờ thêm diễn biến mới.

Trong khi đó thì chứng khoán Mỹ vẫn tiếp tục lập đỉnh mới (SP500 lên gần 7800) trong sự hoài nghi của nhiều người. Thánh short Michael Burry tiếp tục mở rộng vị thế short, 1 số trader, nhà phân tích cũng theo chiều hướng này khi lo lại AI và các nhà đầu tư vào cổ phiếu AI đã dùng đòn bẩy quá nhiều, đã vậy thị trường còn đưa ra thêm nhiều hàng cháy nổ, ETF mà leverage lên 3 lần.

—

Tuần rồi có 2 bài cũng thú vị trên PS đó là về Chu Dung Cơ (mới mất) và phân tích chế độ toàn trị của TQ.

Tuần rồi TBT Chủ tịch nước đi thăm Úc và New Zealand, có 1 số thông tin về quan hệ Việtnam-Úc (từ các nguồn public):

Mặc dù xét về quy mô kinh tế, nguồn lực và vị thế, Việt Nam cần Australia nhiều hơn ở một số lĩnh vực (ODA, giáo dục, công nghệ, thị trường xuất khẩu nông sản…), Australia vẫn coi Việt Nam là đối tác then chốt vì những lý do thực tế sau:

1. Lợi ích chiến lược trong Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương

1.1 Việt Nam là quốc gia có vị trí địa chiến lược quan trọng ở Biển Đông, có đường bờ biển dài và vai trò ngày càng lớn trong ASEAN. Australia và Việt Nam chia sẻ tầm nhìn chung về một khu vực hòa bình, ổn định, thịnh vượng, tôn trọng chủ quyền và luật pháp quốc tế (đặc biệt là UNCLOS)

1.2 Trong bối cảnh cạnh tranh cường quốc gia tăng, Australia muốn đa dạng hóa quan hệ với các nước Đông Nam Á để giảm phụ thuộc quá mức vào một số đối tác lớn, đồng thời củng cố “ASEAN centrality”. Việt Nam được xem là “trụ cột” hoặc đối tác quan trọng trong chiến lược Đông Nam Á của Australia (Invested: Australia’s Southeast Asia Economic Strategy to 2040).

1.3 Hợp tác quốc phòng – an ninh (đào tạo sĩ quan, gìn giữ hòa bình, an ninh hàng hải, tìm kiếm cứu nạn, chia sẻ thông tin…) giúp Australia tăng cường hiện diện và năng lực thực tế ở khu vực mà không đòi hỏi Việt Nam phải “chọn phe” theo kiểu liên minh cứng. Australia coi Việt Nam là đối tác quốc phòng quan trọng vì sự tin cậy chiến lược lẫn nhau giữa hai “middle powers”.

2. Lợi ích kinh tế và đa dạng hóa chuỗi cung ứng

2.1 Thương mại hai chiều tăng nhanh (khoảng 30 tỷ AUD hàng hóa và dịch vụ năm 2025 theo số liệu Australia), Việt Nam là một trong những đối tác thương mại tăng trưởng nhanh nhất của Australia ở Đông Nam Á. Australia xuất khẩu nông sản, năng lượng, giáo dục, khoáng sản… sang Việt Nam, trong khi nhập khẩu hàng công nghiệp, điện tử, dệt may.

2.2 Việt Nam có nền kinh tế tăng trưởng nhanh, tầng lớp trung lưu mở rộng, môi trường chính trị tương đối ổn định → thị trường hấp dẫn và đối tác để Australia giảm phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc, đa dạng hóa chuỗi cung ứng (đặc biệt năng lượng sạch, khoáng sản chiến lược, sản xuất tiên tiến).

2.3 Hai bên bổ sung lẫn nhau hơn là cạnh tranh trực tiếp, và đều tham gia các FTA quan trọng (CPTPP, RCEP, AANZFTA).

3. Giáo dục, con người và ảnh hưởng mềm (soft power)

3.1 Việt Nam là một trong những nguồn sinh viên quốc tế lớn nhất của Australia (hàng chục nghìn sinh viên mỗi năm, cộng đồng cựu sinh viên lớn). Đây là nguồn thu quan trọng cho ngành giáo dục Australia và tạo mạng lưới ảnh hưởng lâu dài.

3.2 Hợp tác khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, biến đổi khí hậu và năng lượng sạch cũng ngày càng được đẩy mạnh.

4. Tính bổ sung và tin cậy: 2 nước đều là “middle powers” có lợi ích chung trong việc duy trì không gian tự chủ cho các nước vừa và nhỏ, tránh bị chi phối bởi một cường quốc duy nhất. Australia không đặt Việt Nam vào vị thế “phụ thuộc”, mà coi quan hệ là đôi bên cùng có lợi và giúp Australia thực hiện chiến lược khu vực thực tế hơn.

Như vậy có thể thấy Australia xem Việt Nam là đối tác quan trọng vì lợi ích chiến lược, kinh tế và khu vực của chính Australia, chứ không phải chỉ vì “giúp đỡ” một chiều.

Quan hệ hai bên đã được nâng lên Đối tác Chiến lược Toàn diện (Comprehensive Strategic Partnership – CSP) từ tháng 3/2024, và tiếp tục được làm sâu hơn (ví dụ các thỏa thuận mới về quốc phòng – an ninh và kinh tế trong chuyến thăm của lãnh đạo Việt Nam đang diễn ra).

Và vì sao Việt Nam cũng cần thắt chặt quan hệ với Úc:

Australia đóng vai trò trung gian (middle power) chiến lược quan trọng trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, với vị thế “cân bằng” (straddle/hedging) giữa liên minh an ninh chặt chẽ với Mỹ (và phương Tây/EU) và quan hệ kinh tế sâu rộng với Trung Quốc

Cũng như Vietnam, Úc theo đuổi chính sách “đa dạng hóa quan hệ”, không chọn 1 bên duy nhất nhưng hơn Vietnam ở “tự chủ chiến lược”.

1. Với Mỹ, Úc là đồng minh an ninh cốt lõi

Australia là đồng minh lâu đời và tin cậy nhất của Mỹ ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (liên minh ANZUS hơn 75 năm). Mỹ là đối tác chiến lược chính, nhà đầu tư lớn nhất và trụ cột an ninh.

+ AUKUS (2021, với Anh): Cung cấp tàu ngầm hạt nhân và công nghệ quốc phòng tiên tiến. Đến 2025-2026, thỏa thuận vẫn được duy trì và thúc đẩy dù có sự xem xét dưới chính quyền Trump; Mỹ và Australia cũng tăng cường hợp tác sản xuất quốc phòng và triển khai lực lượng.

+ Quad (Australia - Mỹ - Nhật - Ấn): Tập trung vào an ninh hàng hải, nhận thức miền biển, chuỗi cung ứng và khoáng sản chiến lược. Năm 2025-2026, nhóm này đẩy mạnh Sáng kiến Khoáng sản quan trọng (Critical Minerals) nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

+ Hợp tác quốc phòng, tình báo (Five Eyes) và công nghệ rất sâu. Năm 2025, hai bên ký thỏa thuận khung về khoáng sản quan trọng và đất hiếm (trị giá hàng tỷ USD đầu tư chung), nhằm xây dựng chuỗi cung ứng tin cậy.

+ Dù vậy, dưới thời Trump (nhiệm kỳ thứ hai), niềm tin công chúng Australia đối với Mỹ giảm mạnh do thuế quan và tính bất định chính sách. Chính phủ Albanese vẫn giữ liên minh làm trung tâm nhưng nhấn mạnh “tự chủ hơn” và đa dạng hóa quan hệ để giảm rủi ro.

+ Chiến lược Quốc phòng 2026 của Australia nhấn mạnh đóng góp vào “cân bằng quyền lực thuận lợi” ở khu vực, với liên minh Mỹ là yếu tố then chốt.

2. Với EU, Úc là đối tác giá trị chung và đa dạng hóa kinh tế.

EU là đối tác ngày càng quan trọng về kinh tế, giá trị dân chủ, khí hậu và an ninh.

+ Tháng 3/2026, Australia và EU kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do (A-EU FTA) sau nhiều năm. Thỏa thuận sẽ loại bỏ phần lớn thuế quan (khoảng 98% giá trị xuất khẩu của Australia vào EU miễn thuế), mở cửa thị trường nông sản, hàng hóa chế tạo và dịch vụ, đồng thời tăng cường hợp tác về khoáng sản quan trọng, chuỗi cung ứng và an ninh.

+ Hai bên cũng có quan hệ đối tác an ninh - quốc phòng. Đây là bước quan trọng giúp Australia giảm phụ thuộc thương mại vào Trung Quốc và Mỹ, đồng thời gắn kết với một khối chia sẻ giá trị về trật tự dựa trên luật lệ.

+ EU là thị trường lớn (khoảng 450 triệu người), nguồn đầu tư lớn thứ hai của Australia, và quan hệ này được xem là trụ cột trong chiến lược “đa dạng hóa”.

3. Còn với TQ, là đối tác kinh tế lớn nhất, cũng là đối thủ chiến lược.

Trung Quốc vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Australia (chiếm hơn 1/3 xuất khẩu, đặc biệt quặng sắt, than, nông sản, giáo dục). Quan hệ kinh tế gắn kết sâu, dù đã trải qua giai đoạn căng thẳng mạnh (2018-2022) với các biện pháp hạn chế thương mại từ Bắc Kinh.

+ Chính phủ Albanese theo đuổi chính sách “ổn định hóa” rồi “gắn kết chọn lọc”: Thủ tướng thăm Trung Quốc (2023 và 2025), Trung Quốc gỡ bỏ hầu hết rào cản thương mại. Australia muốn “làm ăn nhiều hơn, không ít hơn” với Trung Quốc.

+ Về an ninh: Australia lo ngại hành động của Trung Quốc ở Biển Đông, Thái Bình Dương (ảnh hưởng đến các đảo quốc), hoạt động quân sự gần lãnh thổ Australia, và nỗ lực thay đổi cân bằng quyền lực khu vực. Canberra phản đối các hành động cưỡng ép và ủng hộ trật tự dựa trên luật lệ, đồng thời tăng cường quan hệ với các nước Thái Bình Dương và Đông Nam Á để hạn chế ảnh hưởng Trung Quốc.

+ Công chúng Australia vẫn phân hóa: khoảng nửa xem Trung Quốc là đối tác kinh tế, nửa xem là mối đe dọa an ninh; niềm tin vào Trung Quốc vẫn thấp.

Vị thế của Úc là đứng giữa, cố gắng cân bằng nhưng vẫn củng cố vị thế của mình trong khu vực. Và Việt Nam cần một người bạn như vậy.

Mến chúc các bạn nhiều sức khỏe, hẹn ở insight tuần sau !

CNG.

Tháng 7 và 8 thường là “mùa hè im ắng, summer doldrums“ ở thị trường tài chính Mỹ và châu Âu. Đây là kỳ nghỉ dài của rất nhiều nhà quản lý quỹ, trader, nhà phân tích, từ đó khiến cho khối lượng giao dịch giảm đáng kểm thanh khoản thấp; thêm vào đó là các tin tức doanh nghiệp, vĩ mô cũng không có nhiều tin lớn/quan trọng.

N…

Read more

Có bao giờ các bạn cảm thấy cùng một khoảng thời gian, nhưng vừa thấy nhanh vừa thấy lâu không? Đó là cảm giác của mình một tháng vừa qua: dành trọn vẹn cho gia đình, người thân thương ở Việt Nam thì thấy trôi qua rất nhanh, còn chờ đợi để quay trở lại Pháp, viết Insight cuối tuần, chăm sóc cộng đồng Chàng-Ngốc-Già thì thấy lâu đằng đẵng.

Với những người u50 như mình sống ở nước ngoài, ba má đã hơn 70, còn ông bà hơn 90 thì số lần được gặp, được trò chuyện, được ôm 1 cái, được ăn cùng mâm cơm vui vẻ cùng nhau chắc cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay. Chúng ta hay bị phỉnh gạt rằng họ có thể sống thêm 1-2 chục năm nữa (nghe rất dài), nhưng trong quãng thời gian đó, có thể gặp nhau được BAO NHIÊU LẦN ?

Chỉ cần thay đổi đơn vị tính, đổi góc nhìn, thì chúng ta sẽ trân quý mỗi dịp được gặp gỡ những người thân yêu cao tuổi. Vì vậy, mình mong mọi người khi có điều kiện, hãy thăm hỏi, gặp được trực tiếp, một cái nắm tay, bóp vai, một cái ôm để rồi sau này chúng ta không nuối tiếc.

Kỳ nghỉ vừa rồi mình đưa các thủ trưởng đi chơi theo chuyên đề “Biển Đảo Quê Hương”, thuê xe tự lái với tổng hành trình tròn trèm 2000km. À, các bạn đang ở nước ngoài, muốn lái xe ở Vietnam thì làm thêm cái bằng quốc tế được lái ở VN, ở Pháp thì làm online, nên làm trước vài tháng để dự phòng.

Từ Saigon, mình đi theo chặng Xuyên Mộc-Hàm Tân-Bãi Dài, đi đảo ở Cam Ranh rồi ra Nha Trang, Tuy Hòa, Quy Nhơn. Mình đi cung đường ven biển để các thủ trưởng khám phá, so sánh biển quê hương với những nơi đã từng đi như Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ý.

Các thủ trưởng đều có chung nhận xét là biển/đảo Việt Nam mình quá đẹp, bên núi bên biển với những bãi cát vừa nên thơ vừa hùng vĩ. Chỉ tiếc một điều là … rác nhựa (túi nylon, ly nhựa). Điều này thì mình cũng đã có chia sẻ nhanh qua 1 post bên FB

Một điểm khiến các thủ trưởng mê nữa đó là ẩm thực: Việt Nam có quá nhiều món ăn ngon, mỗi nơi đều có đặc sản của mình. Về mới có khoảng 2 tuần mà cả nhà ai cũng tăng 3-4 kílô. Đợt này cả nhà cũng tranh thủ uống rất nhiều nước dừa, nước mía tươi.

Với riêng mình, đợt này về đi nhiều nơi, nên thấy được hạ tầng đường bộ của Việt Nam đã tốt lên rất nhiều, ngoài các tuyến cao tốc thì đường ở các đô thị cũng được mở rộng, trải nhựa. Thêm một cái khoái là ở đâu cũng có thể quét mã QR, dù là 1 ly cafe, 1 trái dừa hay 1 ổ bánh mì.

Nhưng về chi phí sinh hoạt thì có khoảng cách rất lớn. Một ly cafe sữa, có giá 15k hoặc 55k (có chỗ đắt hơn), một bữa sushi cho 10 người mà gần 20tr (đắt bằng hoặc hơn Paris). Mình có cảm giác khoảng cách giàu-nghèo ở VN ngày cành nới rộng, có những người kiếm được tiền rất dễ và nhiều, và rất nhiều người chật vật với chi phí sống tăng cao.

Nhiều gia đình bạn bè của mình cũng về VN đợt này, và hầu như cũng có chung những quan sát như vậy. Ở Việt Nam thì dịch vụ tuyệt vời (chi phí nhân công rẻ so với các nước phát triển), gọi là có, muốn làm là có ngay chứ không phải đặt hẹn, chờ đợi. Đồ ăn thì ngon và rẻ (tùy nơi, cũng hơi sợ vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm), Việt Nam có nhiều bãi biển, nhiều thắng cảnh đẹp.

(*) cái tựa mình đặt là phỏng theo phim tài liệu “Hà Nội trong mắt ai“ của đạo diễn Trần Thanh Thủy. Gần đây phát biểu của ông được viral trên mạng, các bạn search thêm nghen.

—

Quay lại chuyện Kinh-Tài thì tuần rồi có mấy tín hiệu từ quyết định của Fed và SBV (NHNN Vietnam).

Ngày 29/7, Fed thông báo giữ nguyên lãi suất với tỷ lệ 9-3 (3 người phản đối, đòi tăng lãi suất). Chủ tịch Kevin Warsh khẳng định cam kết mạnh mẽ chống lạm phát (“This Fed will not waver”, “we will deliver price stability”), nhưng không đưa ra hướng dẫn rõ ràng về bước đi tiếp theo. Ông gọi đây là “rigorous review” chứ không phải “pause”, và nói Fed sẵn sàng hành động nếu cần, đồng thời hoan nghênh việc lợi suất trái phiếu dài hạn đã tăng.

Như vậy có thể thấy: 1. “Higher for longer” vẫn là kịch bản chủ đạo, thậm chí có rủi ro tăng lãi suất trong các cuộc họp tới (đặc biệt nếu lạm phát không hạ nhiệt hoặc giá dầu tăng do căng thẳng Trung Đông); 2. Thị trường đang tự thắt chặt (long-term yields tăng) thay vì chờ Fed; 3. Sự không chắc chắn cao vì Warsh ít “forward guidance” hơn thời Powell → biến động tăng.

Là nhà đầu tư cá nhân, chúng ta nên làm gì ? Với tình cảnh này thì có lẽ lựa chọn tốt nhất là ưu tiên phòng thủ, đa dạng hóa, tập trung vào những tài sản chất lượng. Xem xét vàng hoặc tài sản trú ẩn nếu lo ngại lạm phát dai dẳng + bất ổn địa chính trị.

Ở trong nước thì Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành Quyết định 1743/QĐ-NHNN, nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào nguồn vốn huy động của các ngân hàng thương mại từ 20% lên 50% khi xác định tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) trong 2 năm.

Điều này có ý nghĩa gì ?

Hệ thống ngân hàng VN hiện đang thiếu tiền (áp lực thanh khoản), chủ yếu là vì tốc độ tăng trưởng tín dụng nhanh hơn tốc độ huy động vốn. Ngoài áp lục tăng trưởng 2 con số (phải cần vốn), thì còn có chuyện lệch pha: tiền gửi thì ngắn mà cho vay thì dài. Có thể thấy, quyết định 1743 nhằm giải quyết tình thế, tăng mẫu số là tổng tiền gửi (deposit), ngân hàng có thêm room để cho vay, chứ không tăng thêm tiền mới; chính sách này là 1 dạng cơi nới tạm thời, giảm áp lực cho phí vốn ngắn hạn.

Vừa rồi thì Thủ tướng cũng lên tiếng là “Không chấp nhận tăng trưởng nóng, đánh đổi bất ổn vĩ mô“ nhưng coi bộ là rất khó, vừa đạp ga vừa rà thắng thì dễ … cháy bố thắng.

Việt Nam cũng vừa thông tin về việc thay đổi mô hình phát triển kinh tế theo Nghị quyết 19 “Việt Nam xác định chuyển đổi sang mô hình phát triển tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập. Trong đó, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chính, còn nâng cao năng suất lao động và hiệu quả phân bổ nguồn lực giữ vai trò nguyên tắc trung tâm". Nếu theo hướng này thì không thể nhanh và nóng được.

Trước mắt, kinh tế sẽ còn khó khăn với phần lớn người dân vì lãi suất tăng, áp lực tỷ giá. Vì vậy nên kiểm soát chặt chẽ hơn chuyện chi tiêu, tránh đầu tư mạo hiểm, bảo vệ dòng tiền.

Cảm ơn mọi người đã theo dõi và ủng hộ Chàng-Ngốc-Già.

Sau kỳ nghỉ dài thì bắt đầu trở lại cày cuốc rồi :)).

Dân Pháp có một câu nói như thế này “En août, Paris appartient aux touristes.”, tức là người dân Paris nhường lại Paris cho du khách vào tháng 8 vì đại đa số dân Paris (đặc biệt là giới trung lưu và thượng lưu) đi nghỉ hè dài (congés d’été), khiến nhiều cửa hàng, nhà hàng, quán cà phê đóng cửa, và trung tâm Paris trở nên “trống trải” hơn, nhường chỗ cho du khách quốc tế.

Ngân sách dành cho du lịch của người Pháp cũng là một khoản đáng kể, chỉ xếp sau chi phí nhà cửa, ăn uống, đi lại với tỷ trọng ước tính trung bình khoảng 5% thu nhập. Với những gia đình nghèo hơn thì tỷ lệ này lên đến 8%, vì đây là một nét văn hóa, nghèo cũng cho cu Tèo đi chơi. Nhiều thành phố địa phương còn có ngân sách hỗ trợ các hộ gia đình thu nhập thấp có trẻ em một khoản tiền để du lịch hàng năm (chèques-vacances).

Dân Pháp thích đi du lịch nhưng tùy theo khả năng mà có lựa chọn khác nhau. Ít tiền thì thường đi trong nội địa, Pháp có rất nhiều địa điểm du lịch nghỉ dưỡng đẹp, từ biển đến núi hồ, cánh đồng, rừng, nhiều địa danh lịch sử. Đi du lịch các nước trong khối EU cũng tiện và rẻ, vì tính ra thu nhập bình quân đầu người của Pháp cũng cao so với các nước khác trong khối. Gia đình có điều kiện hơn thì sẽ đi xa hơn như châu Mỹ, Phi, Á.

Bên Pháp rất nhiều ngày nghỉ, kỳ nghỉ. Bên cạnh 11 ngày nghỉ lễ chính thức trong năm thì còn có các kỳ nghỉ hè, đông, xuân (Paques). Thay vì nói chuyện thời tiết như người Anh thì người Pháp hay hỏi nhau về kỳ nghỉ, kiểu “vừa rồi hay sắp tới nhà mày sẽ đi đâu chơi”. Các bạn nhỏ sau mỗi kỳ nghỉ cũng hỏi nhau như vậy, cũng vô tình tạo ra một áp lực so sánh.

Có lần mình xem 1 đoạn hài độc thoại, ý nói rằng khi muốn khoe, dân Phi sẽ khoe trang sức, xe cộ, dân Á khoe sở hữu nhà, còn dân Tây khoe là đi du lịch.

Với nhiều người, du lịch cũng là một cách để đi mở mang học hỏi chứ không chỉ là để giải trí, nghỉ ngơi; du lịch cũng là một hình thức phụ huynh đầu tư về giáo dục cho con cái. Kiến thức không không thể nào bằng trải nghiệm. Trải nghiệm mới là thứ giúp chúng ta học nhanh và nhiều nhất. Mình có lần đã share ghi chép này:

Cha mẹ giàu có KHÔNG MUA những chuyến đi. Họ mua:

- Sự Tự tin; Khả năng thích nghi, Ký ức; Kết nối, Thế giới quan; Lòng can đảm; Bản sắc

ĐỒ CHƠI RỒI SẼ PHAI TÀN. Những chuyến đi xây dựng nên những người trưởng thành mạnh mẽ hơn, thông minh hơn và hạnh phúc hơn.

Khoản đầu tư tốt nhất mà bạn có thể dành cho một đứa trẻ là cho chúng thấy thế giới này.

--

Khi bạn già đi, con cái bạn sẽ không nhớ về những món đồ chơi mà bạn đã mua.

Nhưng chúng SẼ nhớ:

- Sự háo hức tại sân bay

- Những buổi hoàng hôn trên ban công khách sạn

- Tiếng cười khi cả nhà bị lạc đường

- Lần đầu tiên chúng được nhìn thấy núi non hay đại dương

Du lịch không chỉ mang lại những kỷ niệm. Nó tạo nên bản sắc.

Và đó là điều mà những người giàu có luôn thầm hiểu.

--

Du lịch dạy khả năng thích nghi

Môi trường mới = các đường dẫn thần kinh mới.

Trẻ em đi du lịch sẽ học được:

Sự linh hoạt • giải quyết vấn đề • trí tuệ xã hội • khả năng phục hồi cảm xúc

Một đứa trẻ từng tiếp xúc với nhiều người, nền văn hóa, đồ ăn và khí hậu khác nhau...

Sẽ trưởng thành ít lo âu hơn và bản lĩnh hơn nhiều.

Bởi vì thế giới không còn là một nơi “đáng sợ.”

--

DU LỊCH DẠY NHỮNG ĐIỀU MÀ LỚP HỌC SẼ KHÔNG BAO GIỜ DẠY:

Cách trò chuyện với người lạ

Cách đối mặt với sự khó chịu

Cách xoay xở trong những tình huống bất định

Cách quan sát và thấu hiểu con người

Đây là những kỹ năng tạo nên: các nhà lãnh đạo, những doanh nhân và những người trưởng thành tự tin.

Chứ không phải việc học thuộc lòng sách giáo khoa.

Còn với các bạn trẻ, chuyện du lịch hay dám đi xa cũng mang lại nhiều lợi ích, như mình đã có 1 bài trên Vietcetera.

Đợt này mình đang phục vụ các thủ trưởng đi nghỉ hè nên không có nhiều thời gian cập nhật bài vở kinh-tài, mong mọi người thương và cảm thông, Insight hàng tuần xin phép vắng đến hết tháng này.

Mến chúc mọi người cũng có một kỳ nghỉ hè thật vui, nhiều kỷ niệm đẹp.

CNG

PS. trên đường tháp tùng các thủ trưởng 😇

Mình cảm ơn 121 bạn đã đăng ký và đặt câu hỏi cho webinar ngày 27/6 vừa qua, đặc biệt là hơn 60 bạn tham gia trực tiếp, các bạn thực sự “execution”, và đó là sự khác biệt.

Mình gửi link xem lại bên dưới, riêng các bạn thì có thêm sildes của buổi nói chuyện.

Read more

Tuần vừa qua là một tuần không vui và mệt của Chàng-Ngốc-Già. Mệt là như các bạn đã biết, nước Pháp vừa trải qua một đợt nắng nóng khủng khiếp, kỷ lục của kỷ lục khi nhiều vùng ở Pháp nhiệt độ lên đến 40°C, đã vậy vào lúc mùa hè ngày nó kéo dài, nắng đỉnh điểm từ 9h sáng đến 9h tối, liên tục 12 tiếng.

Các bạn cứ hình dung thế này: bình thường Paris nhiệt độ trung bình trong năm khoảng 12°C (mùa đông 2-3°C, mùa hè 18-25°C), nhảy lên một phát 40 thì nó kinh khủng thế nào. Cũng có người chê nước Pháp không lắp điều hòa/máy lạnh khi đọc trên mạng thấy tỷ lệ lắp máy lạnh ở châu Âu chỉ có 20%.

Nhưng thực tế thì từ 2016, tỷ lệ lắp điều hòa ở Pháp đã là 25%, ở những vùng như miền Nam và Địa Trung Hải lên đến 50%, vùng Bouches-du-Rhône (Marseille) và Var lên đến 64%. Càng lên phía Bắc (nhiệt độ thấp) thì tỷ lệ lắp càng giảm.

Ở Paris, cơ quan mình công tác hiện nay cũng lắp máy điều hòa trung tâm hết, các văn phòng mình từng ngồi ở Rue de l'Université (quận 7), ở Rue de Rivoli (quận 1) và Bld Saint-Germain (quận 6) đều có máy lạnh (sưởi thì mặc định có rồi). Nhà xã hội, trường học (đa số trường công), các khu bình dân hơn thì tỷ lệ lắp rất thấp hoặc không có.

Biến đổi khí hậu là có thật, và mình tin đây là một trong những đe dọa lớn với loài người. Từ biến đổi khí hậu sẽ dẫn đến các thảm họa thiên nhiên với tần suất nhiều hơn, mức độ nghiêm trọng hơn. Có lúc mình cũng tự hỏi, liệu sau mấy thế hệ nữa thì loài người bị diệt vong ? Nếu có suy nghĩ có con cháu sau này thì chỉ cần tính tới đâu? Các bạn suy nghĩ như thế nào về chuyện này?

Còn chuyện không vui thì những bạn nào thường follow mình trên FB chắc cũng đã biết: đó là việc đóng cửa nhiều tờ báo ở Tp.HCM, trong đó có nhóm Thời báo Kinh tế Sài gòn (the Saigon Times). Không chỉ có mình, mà rất nhiều người rất tiếc nuối và buồn. Mình cộng tác viết bài từ năm 2017, bài viết gần đây nhất cho báo là số báo Tết (báo Xuân) 2026.

Với mình, Kinh tế Saigon là tờ báo duy nhất ở Việt Nam chịu/dám/ráng đăng những góc nhìn phản biện để xây dựng, các bài viết là đến từ các chuyên gia, doanh nhân, nhà quản lý, nhà nghiên cứu nhiều hơn là của phóng viên của báo.

Lúc có chủ trương sáp nhập, sắp xếp lại các cơ quan báo chí, Tp.HCM cũng đã cố gắng xin cơ chế đặc thù như không được, dù một số báo đã và đang làm rất tốt, không chỉ tự chủ tài chính mà còn có tích lũy. Những cơ quan không hiệu quả, sống dựa vào bầu sữa ngân sách giải thể là đúng, còn đây người ta đang làm tốt, thì cũng phải bị chịu chung số phận.

Giờ thì chúng mình quay lại chủ đề chính của tuần này nghen. Mình đặt tựa “Dưỡng Hổ Cưỡi Cọp“ chắc một số bạn cũng đã đoán được ý của mình rồi.

Cưỡi Cọp (trèo lên lưng cọp) là điều mình mình cảm nhận khi thấy quyết tâm đạt tăng trưởng hai con số của Việt nam ngày càng được củng cố, và con đường sẽ đi là đẩy mạnh đầu tư hạ tầng (infrastructure-led growth).

Hàng loạt dự án trọng điểm, dự án lớn được thông qua với nhu cầu vốn ước tính cho đầu tư hạ tầng của Việt Nam giai đoạn 2025-2030 là 245 tỷ USD (Hà nội với 05 dự án đường săt đô thị, sơ bộ gần 50 tỷ usd !!! WTH).

Hạ tầng là động lực của tăng trưởng, điều này đã được chứng minh ở nhiều nền kinh tế, nhất là ở những nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam. Cơ chế của nó là như thế này: khi cơ sở hạ tầng phát triển, nó hỗ trợ công nghiệp hóa nhanh chóng, đô thị hóa quy mô lớn, giảm chi phí logistics, kết nối thị trường và tạo việc làm. Hoạt động đầu tư cơ sở hạ tầng do chính phủ dẫn dắt trước tiên sẽ tạo ra nguồn thu nhập mới cho các doanh nghiệp, và những nguồn lợi này sau đó tiếp tục được khuếch đại nhờ vào hệ số nhân tiêu dùng cùng hiệu ứng thu hút đầu tư tư nhân (crowding-in effects), từ đó tạo ra cú hích mạnh mẽ hơn nhiều cho nền kinh tế tổng thể.

Mô hình này cũng đã được chứng minh ở Trung Quốc với giai đoạn phát triển thần kỳ 2003-2010, giúp Trung Quốc thoát khủng hoảng 2008-2009 và trở thành nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới.

Nhưng cái bẫy và hậu quả của tăng trưởng dựa vào hạ tầng cũng rất đáng quan ngoại. Trường hợp của Trung Quốc là tình trạng xây dựng dư thừa, các dự án hạ tầng tốn kém nhưng ít hoặc không mang lại giá trị sử dụng, bong bóng bất động sản, nợ xấu của các chính quyền địa phương, những vết nứt trong hệ thống tài chính được hình thành và tích tụ.

Còn dưỡng hổ ? Mới đây nhất là chuyện mở cơ chế đặc biệt cho 18 dự án của Vingroup, Sun Group và Masterise. Người ủng hộ thì cho rằng chúng ta cần tập trung nguồn lực, giao cho những tập đoàn mạnh nhất (như chaebol) thì mới quyết liệt và hiệu quả. Nhưng nếu thiếu cơ chế quản lý minh bạch thì sao? rồi bối cảnh của Việt Nam có giống như Hàn Quốc lúc đó?

Mình thấy có một số rủi ro trong chuyện này:

1. Rủi ro tập trung:
Tổng nhu cầu vốn trên 752.000 tỷ đồng là con số rất lớn so với quy mô GDP Việt Nam. Số vốn này lại tập trung vào một số ít dự án của 3 tập đoàn, chủ yếu liên quan đến hạ tầng và bất động sản. Lịch sử cho thấy cho vay lớn, tập trung luôn tiềm ẩn nguy cơ cao. Chỉ cần 1-2 dự án chậm tiến độ, chi phí tăng hoặc kinh tế khó khăn, các ngân hàng cho vay trực tiếp sẽ chịu áp lực lớn, đồng thời rủi ro có thể lan tỏa toàn hệ thống qua kênh liên ngân hàng.

2. Rủi ro đạo đức:
Việc nhà nước công khai ưu đãi tín dụng cho một nhóm doanh nghiệp cụ thể sẽ tạo kỳ vọng “too big to fail”. Doanh nghiệp dễ ỷ lại vào vốn ngân hàng thay vì tối ưu vốn chủ sở hữu hay huy động trái phiếu, dẫn đến nguy cơ hình thành tư bản thân hữu – bài học đã thấy ở nhiều nền kinh tế.

3. Rủi ro kỳ hạn (mismatch):
Các dự án hạ tầng, bất động sản cần vốn trung và dài hạn, trong khi ngân hàng Việt Nam chủ yếu huy động vốn ngắn hạn. Mặc dù Ngân hàng Nhà nước đã nới LDR để tạo dư địa, nhưng rủi ro đáo hạn và lãi suất tăng vẫn gây áp lực lớn lên thanh khoản hệ thống. Ngoài ra, vẫn còn câu hỏi lớn: ngân hàng lấy nguồn vốn đâu để giải ngân?

4. Rủi ro vĩ mô:
Dễ phát sinh lạm phát và bong bóng bất động sản vì trong 18 dự án ưu tiên có xen lẫn các dự án bất động sản, khu đô thị. Bên cạnh đó là rủi ro tỷ giá khi nhiều hạng mục đòi hỏi ngoại tệ, trong khi dự trữ ngoại hối hiện không dư dả gì.

Hồi tháng 4 mình cũng đã có 1 bài trên VnEconomy, bàn vế cái giá của tăng trưởng. Nhiều người ví von, Việt Nam muốn tăng trưởng, như một cỗ xe muốn tăng tốc bằng cách … tháo phanh (thắng).

Tuần vừa qua còn có một số tin tức đáng chú ý như sau:

1. AI vẫn là câu chuyện dẫn dắt, tạo sóng trên thị trường (Hàn Quốc cúp cầu chì 4 lần từ đầu năm đến giờ), kết quả kinh doanh của Micron cho thấy nhu cầu “cuốc xẻng“ vẫn sẽ còn cao, đến nỗi đồ điện tử có RAM cũng phải tăng giá như Apple. Cùng với thẻ nhớ, đó là data center được hưởng lợi, còn mấy ông phần mềm, mấy ông đi mua cuốc xẻng thì tương lai bất định.

2. Trong nền kinh tế AI thì ai sẽ có lợi? Tầm nhìn khá xa của Joseph H. Davis khi ông ấy cho rằng người dùng AI sẽ chiếm vị trí trung tâm, nghĩa là những ai, những doanh nghiệp nào biết vận dụng AI vượt trội thì sẽ tạo ra giá trị gia tăng nhiều nhất

3. Điều vừa nói ở trên cũng khớp với chiến lược AI của Trung Quốc qua bài viết “China’s AI Agenda”.

   Trung Quốc không chỉ chạy đua vị trí dẫn đầu về AI mà đang biến công nghệ này thành công cụ nhân cấp sức mạnh quốc gia một cách có hệ thống. Thay vì theo đuổi các mô hình vạn tỷ tham số hào nhoáng, Bắc Kinh ưu tiên phát triển những mô hình AI nhỏ, chuyên biệt và “đủ tốt” để tối ưu hóa sản xuất công nghiệp, đồng thời hướng tới mục tiêu xây dựng “xã hội thông minh toàn diện” vào năm 2035. Chiến lược này thể hiện rõ tính thực dụng cao: tận dụng xu hướng nguồn mở (DeepSeek, Huawei) để giảm chi phí và giảm thiểu tác động từ lệnh cấm vận chip của Mỹ. Với quy hoạch chặt chẽ, Bắc Kinh tập trung nghiên cứu cơ bản, Hàng Châu đảm nhận thương mại hóa, trong khi năng lượng dồi dào ở miền Tây được chuyển hóa thành “năng lượng tính toán” cho miền Đông. AI còn được thương mại hóa dưới dạng “token” có thể định giá và xuất khẩu, hình thành một nền kinh tế token mới. Lợi thế lớn của Trung Quốc nằm ở kho dữ liệu công nghiệp khổng lồ, chi phí triển khai thấp và sự đón nhận nhanh của người dùng. Tuy nhiên, rào cản vẫn còn đó: sự phụ thuộc vào chip nước ngoài, thị trường vốn tư nhân non trẻ và nguy cơ dư thừa công suất nghiêm trọng do đầu tư nhà nước chồng chéo.

4. Những bạn quan tâm đến Fed thì chắc quan tâm đến “Di sản hỗn hợp của Alan Greenspan“

5. Mình đang đợi đủ đăng ký để làm webinar “Tiền Tuổi Teen“. lúc này mới được có 60% KPI, các bạn đã đăng ký mỗi người rủ thêm 1người thì đủ liền.

6. Ở Việt Nam, trade chứng khoán Mỹ ? Gần đây, nhiều sàn crypto bắt đầu cung cấp dịch vụ trading chứng khoản Mỹ, có nghĩa là người dùng có thể dùng crypro để trade chứng khoán xịn (không phải CFD, không phải chứng khoán được tokenized). Ví dụ như Bitget với Stock+ và dịch vụ ‘’Stock Transfer Fast-Track’’. Tuy nhiên các bạn ở Việt Nam thì đây vẫn là vùng xám, cần lưu ý và DYOR.

Để kết thúc newsletter tuần này, mình xin gửi đến 2 điều mình thấy rất hay đọc được trong tuần qua:

“Cuộc đời trọn vẹn không nằm ở việc có thêm bao nhiêu, mà ở việc bớt đi bao nhiêu: bớt tham vọng vô độ, bớt sợ hãi, bớt phán xét, bớt sống theo kỳ vọng của người khác. Làm không để chứng minh bản thân, hãy làm vì bạn yêu cuộc đời này.”

và suy nghĩ của anh Nam Phan, GV ở Bách Khoa Tp.HCM

“... những người hay buông lời cay nghiệt thường có cuộc sống không hạnh phúc.

Cuộc đời của họ là những chuỗi ngày u uất không lối thoát, nên buông lời cay nghiệt với người khác sẽ làm cho họ cảm thấy dễ chịu đôi chút. Mình biết có những người muốn làm việc gì đó mà không làm được, muốn nói điều gì đó mà không nói được, họ giữ nỗi ấm ức trong lòng năm này qua tháng nọ nhưng không dám làm gì cả, nên chỉ còn biết giải tỏa bản thân bằng những lời cay nghiệt với những con người xa lạ.

Từ ngày mạng xã hội phát triển, những lời cay nghiệt xuất hiện ngày một nhiều hơn, và chỉ cần một chút bất đồng ý kiến nho nhỏ thôi cũng đủ để người ta đay nghiến nhau như có oán thù ngàn năm vậy.“

Mình tin rằng cộng đồng Chàng-Ngốc-Già, những người follow Chàng-Ngốc-Già, không có thuộc nhóm người trên. Chúng mình biết có hiện tượng như vậy, để hiểu, và cảm thương họ.

Mến chúc các bạn khỏe, hẹn gặp lại trong livestream cuối tháng (dành riêng cho các thành viên Prime và Paid-substac).

Chàng-Ngốc-Già

Rồi chúng ta (phụ huynh) trả lời như thế nào với những câu hỏi kiểu như “Làm sao để tiền không hết quá nhanh? Làm sao để mua được chiếc điện thoại / đôi giày mình thích mà không phải xin thêm bố mẹ?”

Có một số bạn email cho mình hỏi về chuyện này, cho thấy nhu cầu cũng đáng kể.

Mình sẽ mở 1 webinar để trò chuyện, chia sẻ cùng các cháu (phụ huynh cũng có thể tham gia cùng). Điều kiện là có đủ 67 cháu đăng ký trở lên (vì sao 67 có ai biết không :)), phí tham dự là 200k VND.

Một số nội dung chính như: Hiểu về tiền; Cách lập ngân sách đơn giản; Phân biệt “muốn” và “cần”, chấm dứt mua sắm impulsively; Xây dựng tư duy tài chính lành mạnh từ sớm; Ý tưởng kiếm tiền từ sở thích (side hustle phù hợp lứa tuổi) …

Và quan trọng nhất là mục Q&A ở phần cuối.

Các bạn quan tâm đăng ký theo Form dưới đây:
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSco3Y5Cj3DXXEJtUzPheGIiUGKdfjKiMmxbWBPQOnwRjrbjiw/viewform

Xin cảm ơn và mong được gặp lại các bạn và các cháu ở Webinar.

Chàng-Ngốc-Già

Cách đây 2 hôm, mình tình cờ biết đến cuốn sách có cái tựa là “Notes on Being A Man“ của Scott Galloway. Search thêm thì ai dè cũng là tác giả của cuốn “The Algebra of Wealth,“ mà mình đã giới thiệu đến mọi người hồi 12/2024.

Sự khác nhau giữa một “good man“ với một “nice guy“ là gì ?

Trong tiếng Anh, good man mang ý nghĩa tích cực, còn nice guy mang ý nghĩa tiêu cực. Good man chỉ một người đàn ông đáng tin cậy, tử tế, chín chắn. Những người này có nguyên tắc, có trách nhiệm, có lập trường, mạnh mẽ nam tính (manly), tốt bụng nhưng không phải để lấy lòng hay mong đợi phần thưởng, hành động vì đúng đắn (nghĩa hiệp) chứ không phải muốn được người khác thích mình.

Trong khi đó nice guy thường ám chỉ sự tốt bụng giả tạo, có động cơ, họ tử tế quá mức, nhưn thường vì muốn được công nhận, được yêu thương, hoặc được thưởng (sex, tình cảm, ..). Những người này có đặc điểm hay than vãn, thường nice trên bề mặt, khi bị từ chối thường lộ ra sự bực tức, cay cú, tâm lý mình là nạn nhân (victim mentality).

Trong các quan hệ tài chính, kinh doanh, xã giao, chúng ta bắt gặp “nice person“ không ít đâu. Câu chuyện các cụ lớn tuổi bị lừa mua gói kỳ nghỉ cũng bởi vì những người tư vấn rất là nice với họ, hiểu và thao túng được tâm lý.

Tập Tiền Dại Tiền Khôn 101 có đề cập đến chuyện này, bạn nào chưa xem thì có thể xem lại nghen.

Read more

Chàng-Ngốc-Già mến chào các bạn,

Chỉ còn 72h nữa thôi là chương trình Khuyến học Lớn Combo2026 sẽ kết thúc. Lần tiếp theo sẽ là vào tháng 12/2026, mà mình cũng đang cân nhất điều chỉnh theo CPI.

Các bạn có thể rủ nhau cùng tham gia, sẽ tiết kiệm thêm: 2 TẶNG 01 (ĐĂNG KÝ 3 VỚI CHI PHÍ LÀ 2).

https://prime.changngocgia.com/c/thongbao/khuyen-hoc-he-2026

Để xin lỗi cho sự bất tiện vì đã gửi email nhắc nhở này, mình xin tặng 1 món quà nhỏ, là link xem lại lớp Đầu tư căn bản (trị giá 2tr đồng), link chỉ có giá trị trong vòng 72h.

Mình rất biết ơn sư Yêu quý và hỗ trợ của mọi người trong thời gian qua.

From Paris with Love !!!

Chàng-Ngốc-Già

Sự kiện lớn nhất tuần rồi, hơn cả chuyện đàm phán Trump-Iran, ECB và BoJ tăng lãi suất, khai mạc FIFA World Cup 2026 là cú IPO (lần đầu niêm yết)1 của SpaceX đi vào Lịch Sử.

Quy mô kêu gọi vốn đại chúng là 75 tỷ usd, bỏ xa Aramco 38 tỷ hồi 12/2019. Vốn hóa của SpaceX nhảy vọt lên 2,2 ngàn tỷ usd, ở vị trí thứ 7 trong các công ty có vốn hóa lớn nhất toàn cầu, với cái đà này thì sớm ở vị trí thứ 4 (sau , và ).

Để lên được vốn hóa ngàn tỷ usd thì các anh đại công nghệ cũng mất rất nhiều năm, như cái chart của Bloomberg dưới đây:

IPO xong cũng khiến cho Elon Musk trở thành người giàu nhất hành tinh, là ngàn tỷ phú (trillionaire) đầu tiên, gấp 3,5 lần Larry Page, gấp 7 lần cụ Warren Buffett. Nhiều người cùng hỏi, với 1000 tỷ USD thì có thể làm gì ? Thử hình dung 1000 tỷ USD là khoảng 27 triệu usd mỗi ngày, trong vòng 1 trăm năm :)).

Việc vốn hóa của SpaceX tăng mạnh cũng tạo thêm rất nhiều triệu phú usd mới, là những nhân viên làm cho SpaceX (được nhận cổ phiêu, được quyền mua với giá ưu đãi.

Một người đàn ông làm thợ hàn tại SpaceX với mức lương 28 đô la một giờ vừa trở thành triệu phú.

Juan Hernandez, người xuất thân từ Mexico, đã hàn tên lửa cho SpaceX với lương 28 đô la/giờ. SpaceX tặng anh 10.000 đô la cổ phiếu khi anh chuyển sang làm toàn thời gian vào năm 2015. Sau đó, anh dùng tiền lương để mua thêm cổ phiếu đều đặn trong suốt 10 năm.

$SPCX hiện đang giao dịch ở mức 167 đô la, khiến giá trị cổ phần của anh vượt quá 1 triệu đô la.

Rất nhiều nhà đầu tư khác đầu tư sớm vào SpaceX cũng có khoản lợi nhuận khổng lồ, như Peter Thiel đầu tư 600M, giờ giá trị hơn 50 tỷ. Có điều, những nhà đầu tư lớn như Thiel hay các quỹ (ARK của chị Cathie Wood) thì bị ràng buộc chuyện cổ phiếu bị locked, không phải muốn bán là bán thoải mái được.

Tuy nhiên, có điều đáng lưu ý là đợt IPO này, anh em retail FOMO hơi bị dữ, cầu vượt cung, tỷ lệ mua được chỉ khoảng 1/8 so với số lượng đăng ký: một số người cho biết đăng ký mua 8000 cp nhưng chỉ khớp được có khoảng 1000 cp.

Một số thì cho rằng việc định giá của SpaceX là bị ngáo (trên X đang rục rịch rủ nhau short), như anh Elon chơi hàng, bởi vì năm ngoái SpaceX còn lỗ (P/E âm :))), và P/S (Price/Sales) đang ở mức quanh 100, dã man con ngan. Giá trị của cty phụ thuộc quá lớn vào 1 cá nhân, lỡ đâu anh Elon đột quỵ 1 phát thì sao (ảnh bảo ảnh làm việc 110h/tuần, 52 tuần/năm), rồi các mục tiêu của SpaceX là rất tham vọng.

Có một chuyện bên lề là trong vòng 6 tháng qua, Elon và ban lãnh đạo của SpaceX đã thúc giục chuyện IPO phải “thần tốc, thần tốc hơn nữa“. Và lý do ?

Mục tiêu là IPO trước kỳ bầu cử giữa kỳ (dù gì thì Trump cũng rất ủng hộ Musk), tranh thủ chạy trước IPO của OpenAI và Anthropic (sợ ae hết tiền), và hoàn thành để kỷ niệm sinh nhật lần thứ 552 của Musk 😅.

Elon giàu quá nhanh cũng khiến nhiều người không thích, nhất là giới cánh tả, từ chính trị gia đến nhà nghiên cứu. Vừa IPO xong thì Elizabeth Warren và Bernie Sanders lên mạng chỉ trích, tẩy chay. Bài viết của Bernie Sanders:

Sự trỗi dậy trở thành tỷ phú nghìn tỷ của Elon Musk không phải là lúc để ăn mừng. Đây là lời kêu gọi hành động để đối đầu với tình trạng bất bình đẳng về thu nhập và tài sản chưa từng có trong lịch sử hiện nay, cũng như lòng tham và quyền lực của giai cấp thống trị đang phá hủy nền tảng xã hội của nước Mỹ.

Nền dân chủ của chúng ta không thể tồn tại khi một người đàn ông — người đã đóng góp 290 triệu đô la để giúp Trump đắc cử — lại trở nên giàu hơn thêm 700 tỷ đô la kể từ khi Trump thắng cử.

Nền kinh tế của chúng ta không thể duy trì khi một người đàn ông sở hữu nhiều tài sản hơn nửa dưới cùng của xã hội chúng ta, khi 60% người dân sống lương này qua lương khác, khi chúng ta có tỷ lệ nghèo đói trẻ em cao nhất trong các quốc gia lớn và khi con cái chúng ta sẽ có mức sống thấp hơn cha mẹ của mình.

Đây không chỉ là vấn đề về tài sản. Đây là vấn đề về quyền lực. Musk và những tên Oligarch đồng bọn của ông ta muốn chiếm TẤT CẢ.

Cùng nhau, chúng ta phải chống lại. Chúng ta có thể và phải tạo ra một nền kinh tế cùng một chính phủ hoạt động vì lợi ích của tất cả chúng ta, chứ không chỉ vì Elon Musk và những tỷ phú đồng bọn của ông ta.

SpaceX được ví như công ty Đông Ấn hồi thế kỷ 17, một dạng quái thú hybrid (tư nhân nhưng được chính quyền hậu thuẩn), có sức mạnh và quyền lực khủng khiếp.

Chuyên mục the Big Picture tuần này của PS có hẳn 1 bài “Big Tech Gets Bigger“, bày tỏ mối quan ngại: “Những biến động mạnh gần đây trên thị trường chứng khoán là một lời nhắc nhở về mức độ phụ thuộc mà kinh tế Hoa Kỳ và kinh tế toàn cầu đã trở nên lệ thuộc vào cơn thèm khát dường như không bao giờ thỏa mãn của các nhà đầu tư đối với cổ phiếu công nghệ.

Tuy nhiên, ngay cả khi một đợt điều chỉnh lớn đang đến gần, thì nó cũng sẽ không xảy ra trước khi đợt chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) khổng lồ của SpaceX thu hút thêm nhiều dòng vốn đầu tư đòn bẩy, và nó cũng sẽ không phá hủy được sức mạnh thị trường của những gã khổng lồ công nghệ khác — những công ty đã dành nhiều năm hoàn thiện các chiến thuật chống cạnh tranh mà phần lớn vẫn nằm ngoài tầm kiểm soát của các cơ quan quản lý.“

Quay lại với sự kiện 4 năm 1 lần là World Cup thì đây còn là một hoạt động kinh tế khá lớn. World Cup dự kiến sẽ tạo ra khoảng 3 tỷ USD tiền cược thêm và thúc đẩy tổng khối lượng cá cược lên đến 10 tỷ USD trên các nền tảng cá cược thể thao và thị trường dự đoán. Đợt này, cùng với các nền tảng dự đoán/cá cược onchain3 thì sẽ làm tăng lượng “hàng hóa có thể đặt cược” lên khoảng 60% so với các kỳ World Cup trước, mang lại cho các nền tảng một đợt tăng đột biến hiếm có về hoạt động trong giai đoạn thường khá trầm lắng của cá cược thể thao.

Để kết thúc Insight tuần này, mình xin gửi đến 1 số thông tin hữu ích khác:

1. tiền Dại tiền Khôn tập 100

2. REFINED KNOWLEDGE (KIẾN THỨC TINH LỌC)

3. BẪY THÔNG TIN MẠNG XÃ HỘI

4. Khuyến Học Cực Lớn | Hạn chót 22/06/2026

Cảm ơn các bạn nhiều, mến chúc các bạn một tuần mới nhiều may mắn.

Chàng-Ngốc-Già

Share Chàng-Ngốc-Già

NỘI DUNG CÒN LẠI KHÔNG KHÁC CÁCH ĐÂY 6 THÁNG.
—

Chàng-Ngốc-Già mến chào các bạn,

Được một số bạn gợi ý và tư vấn, mình thử nghiệm cung cấp Combo trọn gói các chương trình đã làm với Giá Cực Kỳ Ưu đãi. Bình thường, chi phí của các chương trình như sau:

1. Kinh-Tài 10 tuần: 5tr

2. Tài sản số Level1: 5tr

3. Đầu tư Level1: 2tr

4. Chứng khoán Level1: 2tr

5. Định giá chứng khoán Level1: 2tr

6. Game Tài chính: 2tr

7. Thành viên Prime Pro Max: 5tr/năm

8. Thành viên Paid-Substack: 2,5tr/năm

Như vậy tổng giá trị là 25,5 tr. Tuy nhiên nếu bạn tham gia Combo trọn gói lúc này (deadline đến 25/1/2026 22/06/2026) thì chi phí chỉ là 9,9tr (giảm ~60%) cho 56h giảng liên tục (tương đương ít nhất 5600h làm việc) và hàng trăm bài viết chất lượng dành riêng cho thành viên. Nếu muốn có được những kiến thức và kinh nghiệm mà tiết kiệm được nhiều thời gian, thì mình tin đây là một lựa chọn tốt.

Nội dung gồm các videos (replay), slides, và tài liệu tham khảo (bổ sung theo thời gian).

Ngoài ra, Chàng-Ngốc-Già bonus thêm 2h gặp gỡ 1:1 để giải đáp các thắc mắc liên quan đến các nội dung chương trình (bình thường tham vấn 1:1 là 3tr hoặc 5tr tùy theo độ tuổi cho 1h).

Bạn cũng có thể tùy chọn tạo thành 1 combo cho mình, ví dụ 1+2+6 thì tiết kiệm được 50% (bình thường là 12tr thì còn 6tr).

Các bạn là học viên cũ, thành viên của cộng đồng Chàng-Ngốc-Già affiliate thì Chàng-Ngốc-Già sẽ trích lại 20%.
—-
Nội dung thanh toán: Combo2026-Họ Tên

Chuyển khoản: Vo Dinh Tri - 0100100008866009 - Ngan hang Phuong Dong OCB

Ví Momo: https://me.momo.vn/changngocgia

USDT/USDC (mạng BSC): 0xbA36Ba92367227Bb3daEdb65a3465c92bd94a427

Paypal: https://paypal.me/changngocgia

Vui lònng gửi minh chứng đến admin: lienlac@changngocgia.com

Nội dung chính của các chương trình. Mình xin gửi:

Chương trình Kinh-Tài 10 tuần:

1. Kinh tế Học thiết yếu P1

2. Kinh tế Học thiết yếu P2

3. Đầu tư P1

4. Đầu tư P2

5. Thị trường Tài chính P1

6. Thị trường Tài chính P2

7. Cổ phiếu

8. Tài sản số

9. Tài chính cá nhân

10. Tổng kết

Chương trình Cổ phiếu:

1. Hiểu Chứng khoán

2. Đầu tư vs. Lướt sóng

3. Phân tích cơ bản vs. Kỹ thuật

4. Vĩ mô, Chu kỳ kinh tế

5. Chọn, Lọc, Tạo danh mục

Chương trình Đầu tư (5W1H):

1. Đầu tư vì lý do gì

2. Đầu tư khi nào

3. Đầu tư cái gì

4. Đầu tư như thế nào

5. ACA

Chương trình Định giá:

1. Giá trị trường vs. Giá trị nội tại

2. Giá trị của1 doanh nghiệp đến từ đâu?

3. Cácphươngphápđịnhgiá(valuation methods)

4. Khuyến nghị của analysts

5. Định giá: Khoa học và Nghệ thuật ?

Chương trình Tài sản số:

1. Vì sao crypto assets?

2. Công nghệ Blockchain và Cryptocurrencies

3. Đặc điểm của Crypto/Digital assets

4. Crypto assets trong thực tế (Investing/Trading)

5. Quản lý và giao dịch crypto assets (Investing/Trading)

Chương trình Game Tài Chính:

1. Phân hóa Giàu-Nghèo: thực trạng và nguyên nhân.

2. Làm thế nào Để Giàu (Chậm): Rules of the Game

3. Lựa Chọn và Đánh đổi

4. Triết lý của một Cuộc Đời Thành Công
—
Điểm được các bạn học viên cũ thích là mình đi theo hướng Giải thích WHY và HOW chứ không phải chỉ là WHAT.

Hôm qua 5/6 lại là một ngày rực lửa của thị trường, từ chứng khoán Mỹ đến crypto, vàng-bạc. Nasdaq có mức giảm tuyệt đối nhiều nhất lịch sử về điểm số với mức giảm 1450 điểm (-4,77%); cũng đúng thôi vì nó phình quá rồi, lúc đỉnh ở gần 31,000 điểm. Kiểu như càng lên cao gió càng mạnh.

Chuyện thị trường rực lửa xảy ra sẽ thường xuyên hơn, cũng như thiên thai hay thời tiết khắc nghiệt. Lý do là ngày càng có nhiều sản phẩm tài chính, đòn bẩy nhiều hơn, và hệ thống giao dịch tức thì, thông với nhau. Một tài sản rớt mạnh là kéo theo ngay lập tức tài sản khác, rồi có gì tính sau. Ví dụ như lẽ thường tình, nhiều bất ổn rủi ro thì người ta sẽ tìm đến vàng để trú ẩn, nhưng vàng cũng bị dính chưởng luôn.

Khi thị trường chứng khoán đang say sưa với chuỗi tăng liên tục 9 tuần thì cú điều chỉnh ngày hôm qua như một gáo nước lạnh, để không ít người giựt mình hỏi “ủa, vì sao thị trường sập?“

Câu trả lời hay gặp là “có cái gì lên mãi được đâu; có ai nắm tay được cả ngày“. Chỉ số Nasdaq đầu năm tới giờ đã tăng 13,45%, so với 1 năm trước thì tăng 32,94%, một số cổ phiếu liên quan đến AI, chip, thẻ nhớ đã có một đợt tăng kỷ lục. Tăng nhiều thì sẽ có một số chốt lời, mà nếu số này có vol. đáng kể thì sẽ tạo một sức ép bán tháo lớn.

Nhưng nhìn kỹ hơn thì có những yếu tố khác cũng quan trọng, nếu không nói là dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.

Read more

Mới đây, bác Philippe Aghion, et al. có một bài chê bác Paul Krugman sử dụng sai chỉ số PPP ( Purchasing Power Parity, ngang giá sức mua), hàm ý rằng không thể dùng nó trong một chuỗi thời gian để so sánh giữa các quốc gia. Bác Paul Krugman dùng không đúng nên mới cho rằng năng suất của EU không thua gì của M…

Read more

Tuần vừa rồi trên Project Syndicate có bài “Vì sao giới trẻ Trung Quốc chán nản”, tiếp tục về câu chuyện giới trẻ TQ ““lying flat”, trái ngược với “rat race” như một sự phản kháng. Và TQ rất sợ điều này.

Lý do ?

Nền kinh tế của TQ khó mà duy trì được tăng trưởng và ổn định khi dân số và chi tiêu của người dân ngày càng giảm…

Read more