Tuần vừa qua, giới lãnh đạo tài chính thế giới hẹn nhau tại Hội nghị thường niên IMF–World Bank 2026 được tổ chức ở Trung tâm Hội nghị Quốc gia Queen Sirikit (Bangkok), và chủ đề nổi bật là nền kinh tế toàn cầu đang đặt cược tất tay (all-in) vào AI.

Cho đến nay, cuộc đặt cược đó đang mang lại kết quả rất khả quan. Làn sóng…

Read more

Tuần vừa qua, mình và có lẽ nhiều người Pháp khác cũng rất buồn và lo lắng cho tương lai của nước Pháp nói riêng, của cả châu Âu nói chung.

Phong trào blocus (chặn cửa trường học) của các cháu học sinh trung học (lycéens) bắt đầu từ giữa tháng 9, xuất phát từ trường Lycée Saint-Exupéry ở Créteil, khi các cháu ủng hộ giáo viên đình công vì thiếu nhân sự và phương tiện.

Thông qua mạng xã hội phổ biến tại Pháp như Tiktok, Snapchat, học sinh của hàng trăm trường trên khắp nước Pháp bắt đầu tham gia, rồi lan sang sinh viên một số trường Đại học, rồi các phụ huynh.

Yêu sách của các cháu là giải quyết các vấn đề như thiếu giáo viên, lớp đông, cơ sở vật chất xuống cấp, áp lực Parcoursup1 …

Phong trào có nguy cơ lan rộng, gợi nhớ đến trong trào Mai 682 và nhiều khả năng gây khủng hoảng chính trị xã hội, khi các đảng phái chính trị đang chạy đua cho cuộc bầu cử tổng thống vào năm tới.

Nhưng vì đâu đến nông nỗi này?

Ngân sách giáo dục (tất cả các nguồn) hiện nay của Pháp khoảng 200 tỷ euro/năm, chiếm 6,7% GDP. Tuy nhiên trong đó 1 phần đáng kể là dành cho lương hưu giáo viên3 (28%), làm ăn mòn phần ngân sách dành cho các hoạt động hiện tại. Ngân sách dành cho giáo dục thực tế có tăng 1 chút, nhưng so với lạm phát thì vẫn chậm hơn.

Một số vùng thiếu giáo viên vì tuyển dụng khó, vì thu nhập không tương xứng với áp lực công việc.

Ở những vùng có dân nhập cư nhiều, áp lực của giáo viên trung học là rất lớn: nhiều gia đình không quan tâm đến chuyện học hành của con cái, học kém và lêu lỏng, chỉ cần 1 học sinh cá biệt là ảnh hưởng đến cả lớp. Ở Pháp, mình không thấy có kiểu trường như giáo dục thường xuyên.

Thêm nữa là quy mô lớp học ở Pháp cũng nhỏ, tầm 30 cháu/lớp, phòng học cũng được thiết kế theo quy mô này. Chỉ cần thêm 10 cháu là phải tách lớp, phải tuyển thêm giáo viên, nếu không là thiếu hụt.

Ngân sách của Pháp hiện nay chi khoảng 1670 tỷ euros/năm, trong đó 43,7% là dành cho an sinh xã hội, 37,7% là dành cho các hoạt động của Chính phủ.

Và đây mới là con voi ở giữa phòng.

Nước Pháp có chính sách an sinh xã hội rất hào phóng, mở rộng mạnh mẽ dưới thời François Mitterrand. Một số chính sách nổi bật:

• Hạ tuổi nghỉ hưu từ 65 xuống 60 tuổi (sắc lệnh năm 1982, có hiệu lực 1983, với điều kiện đủ năm đóng góp).

• Giảm giờ làm chính thức từ 40 xuống 39 giờ/tuần và thêm tuần nghỉ phép thứ 5 (1982).

• Tăng mạnh SMIC (lương tối thiểu), trợ cấp gia đình, minimum vieillesse…

• Các luật Auroux (1982) mở rộng quyền của người lao động trong doanh nghiệp (quyền biểu đạt, đàm phán tập thể, vệ sinh an toàn lao động…).

Bên cạnh giáo dục và y tế gần như miễn phí, thì các khoản trợ cấp cũng không phân biệt người Pháp hay nước ngoài, miễn là có thời hạn cư trú từ 3 tháng trở lên. Thậm chí những trường hợp không có giấy tờ hợp pháp, vẫn được những trợ cấp xã hội nhất định.

Lấy ví dụ một gia đình nhập cư, không chịu đi làm mà chỉ ăn trợ cấp, có 4 con nhỏ thì mỗi tháng họ có thể nhận khoản 3000eur tiền mặt, ngoài ra là các khoản trợ cấp khác như bảo hiểm y tế bổ sung miễn phí (CSS), trợ cấp nhập học (ARS) một lần/năm, miễn hoặc giảm giá căng-tin, hoạt động ngoại khóa …

Dân Pháp (trừ tầng lớp trung lưu, chủ doanh nghiệp) sau một thời gian dài được hưởng nhiều trợ cấp thì trở nên lười biếng lao động, không có nhiều động lực để cố gắng vươn lên, chất lượng giáo dục, kỹ năng dậm chân tại chỗ hoặc đi xuống.

Chỉ có cách cải cách triệt để từ gốc rễ, thuốc đắng dã tật nhưng dân Pháp hiện nay rất khó (nếu nói là không thể) thực hiện.

Thứ nhất là các công đoàn (syndicats) có ảnh hưởng chính trị xã hội lớn, có khả năng huy động biểu tình, đình công cao. Bên cạnh đó là các hội đoàn (associations)4, là trụ cột quan trọng của xã hội dân sự. Đây là những rào cản lớn khi có những cải cách quan trọng về chính trị xã hội.

Thứ hai là cộng đồng người nhập cư, người có gốc châu Phi, bắc Phi ngày càng có nhiều ảnh hưởng, tỷ lệ trong dân số ở Pháp ngày càng tăng. Nhóm này là nhóm được hưởng các phúc lợi xã hội nhiều nhất (Pháp coi vấn đề này là nhạy cảm nên không thống kê, nhưng chỉ cần quan sát thực tế).

Thứ ba là sự chia rẽ lớn về đảng phái chính trị khi có có quá nhiều đảng phái và xu hướng, không như Mỹ chỉ có chọn lựa giữa con Voi hay con Lừa. Rất khó tìm được tiếng nói chung, đã vậy dân Pháp còn nổi tiếng với truyền thống phê bình, thích đi lòng vòng.

Dân Pháp hiện nay nhiều người chửi Macron, nhưng thực tế thì không có ai có thể làm tốt được hơn ổng, không dám nhìn thẳng vấn đề: tiền ở đâu để thực hiện các chính sách mong muốn? Thắt lưng buộc bụng thì không chịu được, la ó phản đối. Mà tổng thống cũng bị hạn chế quyền hành, nhiều cái muốn làm nhưng không thể, vì vi hiến hay phải sửa luật (mà sửa thì không được).

Dù khá là bi quan, nhưng mình vẫn mong có một điều mầu nhiệm nào đó đến với nước Pháp, đến với châu Âu.

Còn nếu đó là karma, thì phải chịu thôi.

Chàng-Ngốc-Già

—

link xem lại:

Read more

Lúc này, lợi suất trái phiếu chính phủ dài hạn của nhiều nền kinh tế lớn đã nhảy vọt. Lợi suất trái phiếu Mỹ kỳ hạn 10 năm đóng cửa khoảng 5,28% ngày 2/10. Cách đây một năm mức này chỉ khoảng 4,1%. Đây là vùng cao nhất kể từ khoảng năm 2007.

Trước đó, giữa tháng 9, lợi suất 10 năm trung bình nhóm G7 lên mức cao nhất từ giữ…

Read more

Tuần vừa qua có một số bài viết về AI rất đáng để suy ngẫm và gợi mở về tương lai (chắc không xa lắm đâu).

Đầu tiên đó là bài của Yanis Varoufakis “The AI Productivity Delusion”. Câu hỏi của Yanis đó là “create more of what ?“ khi nghĩ xa hơn chuyện năng suất được tăng nhờ AI (hiển nhiên theo Yanis). Khi đó, lợi ích (lợi n…

Read more

Trong cuộc sống và các mối quan hệ (ngay cả tầm giữa các quốc gia), điều khó làm nhất có lẽ là nói thẳng được “f*uck off“.

Có nhiều lý do khiến cho việc này là khó khăn: các lợi ích chồng chéo, dây mơ rễ má, hay điều kiện (nguồn lực) chưa vượt trội.

Câu chuyện Mỹ cấm vận Iran là một ví dụ điển hình. Mỹ cố gắng cô lập kinh tế Iran thông qua loại bỏ nước này khỏi hệ thống tài chính có dính đến đồng USD, nhưng thương mại dầu của Iran chủ yếu đi qua các ngân hàng Trung Quốc và mạng lưới dựa trên nhân dân tệ.

Và thách thức không nằm ở các ngân hàng lớn của TQ (vì họ cần làm ăn với thế giới), mà ở hàng ngàn ngân hàng khu vực nhỏ hơn, ít tiếp xúc với hệ thống dựa trên USD. Iran bán dầu nhưng nơi nhận tiền là các công ty bình phong ở UAE, Hong Kong và Singapore, và các cty nhập dầu cấm vận là các nhà máy “ấm trà“ ở Sơn Đông sẽ thanh toán bằng CNY cho một cty ở hải ngoại.

Vậy mới thấy Mỹ muốn “f*ck off “ Iran nhưng lại có Trung Quốc bảo kê, và Mỹ thì không thể “f*ck off“ Trung Quốc.

Ở góc độ cá nhân, nói thẳng được “f*ck off“ cũng rất khó nhưng là có thể khi bạn có được một số tiền đủ lớn, aka. “f*ck you money“. Khi đó, bạn không sợ hậu quả về tài chính.

Những người đạt được cảnh giới này thì thường có những đặc điểm chung như sau:

Read more

Lúc này, có 02 chuyện mà theo mình, thế giới đã chuyển sang một trạng thái mới (regime switch): lạm phát và sự phát triển của AI.

Trong cuộc họp nội bộ tuần này, Sam Altman nói với nhân viên rằng OpenAI có thể “pace” (điều tiết tốc độ) phát triển AI tiên tiến - lý tưởng là cùng vài lab lớn khác. Điều này cho thấy có cái gì đó không kiểm soát được ở các mô hình tiên tiến (frontier) mà người bên ngoài chưa được biết đến. Kiểu như hổ dữ “xổng chuồng”.

Với những người chưa biết, “Cutting-edge AI” ở đây không phải ChatGPT thông thường, mà là các hệ thống frontier (mô hình mạnh nhất, gần siêu trí tuệ / agent tự hành rất mạnh) kiểu như Mythos của Anthropic.

Hè năm nay, một agent AI của OpenAI thoát môi trường thử nghiệm, dùng lỗ hổng zero-day để xâm nhập Hugging Face. Altman gọi đây là sự cố “cực kỳ sci-fi”. Ngay sau đó, OpenAI đã tạm dừng một phần huấn luyện/thử nghiệm (khoảng 2 tuần) và siết kiểm soát an toàn

Thêm vào đó, Jakub Pachocki (chief scientist) vừa viết rằng chưa lab nào giải quyết đủ alignment/giám sát để tiếp tục scale hết tốc lực, và ông muốn các hãng tự nguyện chậm lại cho đến khi có chuẩn an toàn chung.

Dario Amodei (CEO Anthropic, công ty làm Claude) vừa đăng bài luận dài tên “We Must Pace the Frontier”. Ông viết rằng AI đang tiến quá nhanh, đặc biệt là khả năng tự cải thiện (AI tự giúp xây thế hệ AI tiếp theo), trong khi biện pháp an toàn không theo kịp.

Amodei cảnh báo: trong 6–12 tháng tới, một “bầy” AI tương tự nhưng mạnh hơn có thể chiếm quyền kiểm soát internet bằng botnet bền vững, gây thiệt hại hàng trăm tỷ USD. Ông không kêu gọi dừng hẳn việc huấn luyện mô hình, mà muốn kiểm soát tốc độ tăng khả năng để có thời gian làm alignment, kiểm thử và giám sát tốt hơn.

Vài ngày trước (khoảng 9/9/2026), nhà nghiên cứu Jacob Coxon (từng làm ở cả OpenAI và Anthropic) từ chức. Ông viết công khai rằng các lab đang “đánh bạc bằng mạng sống của chúng ta”, đang chạy đua tới siêu trí tuệ tự cải thiện mà không hành động trách nhiệm. Ông nói những người đang xây AI thực sự tin rằng công nghệ này có thể giết hết loài người trước cuối thập kỷ này.

Đáng chú ý, Evan Hubinger (vẫn đang làm việc tại Anthropic, phụ trách alignment) công khai đồng ý và ước tính xác suất AI giết hết loài người trong 10 năm tới lớn hơn 10%.

Sam Altman (OpenAI) ngay lập tức đồng ý: “Chúng ta cần pace the frontier”. Ông nói đây là chủ đề thảo luận chính ở OpenAI những tuần gần đây và OpenAI cũng sẽ cho bên thứ ba đánh giá độc lập được quyền truy cập cấp nhân viên.

Elon Musk chỉ tweet ngắn: “Dario is right.”

Đây không phải kêu gọi “dừng AI”, mà là lời kêu gọi làm chậm lại có chủ đích vì tốc độ hiện tại đang vượt quá khả năng kiểm soát rủi ro. Việc cả Amodei, Altman và Musk cùng lên tiếng trong cùng một ngày là tín hiệu khá mạnh từ phía những người đang trực tiếp xây các hệ thống mạnh nhất.

Ngay cả những người được coi là thông minh nhất, những nhà toán học hàng đầu thế giới tuần rồi cũng đã cùng nhau viết một bức “tâm thư“ sau những bước tiến gây sốc ủa AI:

• 8/9/2026: OpenAI công bố mô hình (chưa ra mắt công khai) cùng hàng nghìn agent, sau khoảng 88 giờ, đã “phá” bài Navier–Stokes — một trong bảy Millennium Prize Problems, treo giải 1 triệu USD, treo gần một thế kỷ. Kết quả vẫn cần kiểm chứng độc lập.

• Cùng lúc, Tristan Buckmaster (NYU) và Levent Alpöge (Anthropic) cũng công bố hướng AI-assisted trên bài liên quan; có căng thẳng về credit và việc lab “giật” bài đang làm dở.

• Trước đó vài ngày, Claude của Anthropic formalize chứng minh Định lý Fermat cuối cùng thành hàng triệu dòng mã máy kiểm được, việc người ta ước tính mất khoảng một thập kỷ.

Nhà toán học Steven Strogatz nói với WIRED ông “thực sự sợ”, gọi 2026 sẽ là năm kỳ diệu hoặc năm kinh hoàng của toán. Ông cảm giác đỉnh nghề của mình vừa bị một hệ thống không hiểu rõ bên trong vượt mặt.

Nỗi lo của những người làm toán đó là mục tiêu khác nhau, AI chỉ quan tâm đến cuộc đua đáp án đúng/sai. Giải bài chỉ là công cụ để hiểu. Sản xuất hàng loạt mệnh đề đúng/sai với tốc độ máy có thể làm cháy đất trồng ý tưởng thay vì tưới nó. Terence Tao ví như tối ưu quá đà; người khác ví như trực thăng thả lên đỉnh Everest rồi nhận mình đã leo núi.

Những người làm toán muốn chậm lại kiểu khoe thành tích, có thời gian viết chứng minh cho người đọc được, ghi nhận đúng công người, và nhớ rằng toán sống nhờ hiểu, không nhờ bảng tỷ số lab nào giải được Millennium Problem trước. Thư Fields Medalists còn nói đây là mối đe dọa chung cho lao động trí óc, không riêng toán.

Việc những người đứng đầu các hệ thống AI mạnh nhất thế giới cũng lên tiếng cần chậm lại trong việc phát triển có khả thi? Liệu có sự hợp tác giữa các đối thủ trong trường hợp “the winner takes all“?

Trường hợp này khiến mình liên tưởng đến cân bằng Nash, các ông lớn AI đang tự hỏi mình là nên Chậm (Pace) hay tiếp tục Tăng tốc (Race). Có những kịch bản sau:

1. Mình Race – đối thủ Pace (tốt nhất cho mình)

2. Cả hai Pace (tốt cho xã hội, khá tốt cho mình)

3. Cả hai Race (xấu cho an toàn, nhưng “còn sống trên thị trường”)

4. Mình Pace – đối thủ Race (tệ nhất cho mình)

Cân bằng Nash là không ai muốn đổi chiến lược của mình, ổn định (lý thưởng) sẽ là (Race, Race). Mà như vậy, thì bi quan nhiều hơn lạc quan.

Tuy vậy, với những lời kêu gọi thì dường như là một Nash hỗn hợp/tạm thời, không phải Pace toàn phần: nói là Pace nhưng vẫn giữ năng lực đua để đề phòng đối thủ.

Còn chuyện thứ hai là lạm phát trên toàn thế giới, đã chuyển qua giai đoạn rất rất khó để trở về mục tiêu 2%, và khả năng lên 3-4% như thập niên 1970.

Read more

Tính từ đầu năm đến giờ, các ngân hàng Trung ương trên thế giới đã mua thêm hơn 130 tấn vàng, giảm một chút so với cùng thời gian năm ngoái là 160 tấn. Không những vậy, Hàn quốc lần đầu tiên sau 13 năm cũng mua vàng để dành: vừa mới công bố nắm giữ 250 triệu USD trong quỹ ETF vàng . Điều này cho thấy nhu cầu vàng các ngân hàng Trung ương tăng đáng kể.

Khi so sánh dự trữ vàng và Trái phiếu chính phủ Mỹ, nhiều người cũng giật mình khi thấy vàng đã “còi to cho vượt”.

Nguyên nhân vì đâu?

Thế giới đang theo xu hướng đa cực và giảm phụ thuộc vào đồng USD (de-dollarization), sử dụng nhiều loại tiền tệ hơn. Cùng với những rủi ro về địa chính trị đã khiến nhu cầu vàng tăng mạnh, giá vàng tăng khiến cho tổng giá trị dự trữ tính theo USD cũng tăng mạnh theo.

Vàng được xem là một loại tài sản dự trữ trung lập, được tin tưởng bởi tất cả các quốc gia, và không ai kiểm soát hoàn toàn (như đồng USD có thể “printed“). Thời xưa, trong vở Cybbeline, Shakespeare đã viết về vàng “what can it not do and undo?“

Tis gold
Which buys admittance; oft it doth; yea, and makes
Diana’s rangers false themselves, yield up
Their deer to the stand o’ the stealer; and ’tis gold
Which makes the true man kill’d and saves the thief;
Nay, sometime hangs both thief and true man: what
Can it not do and undo?

Vàng mua được cửa vào; thường là vậy. Vàng còn khiến những người gác rừng của Diana (nữ thần trinh tiết) phản bội, dâng con nai cho kẻ săn trộm. Vàng khiến người lương thiện bị giết mà kẻ trộm được cứu; đôi khi treo cổ cả hai. Có gì mà vàng không làm được và không phá được?

Không những vậy, tình hình nợ công của các chính phủ, sự mất giá của các đồng tiền fiat (debasement) cũng là lý do quan trọng khiến nhu cầu vàng tăng lên. Có người nói đùa nhưng đau rằng “chúng ta bán mồ hôi, công sức để kiếm từng đồng tiền, mà họ thì có thể in thoải mái“.

Tuy vậy, để đáp lại tin tức vàng vượt trái phiếu chính phủ Mỹ trong dự trữ, Fed vừa có 1 bài mới “Why Gold Didn’t Actually Overtake Treasury Securities as the World’s “Favorite” Reserve Asset“. Thông điệp chính là muốn thanh minh thanh nga chuyện vàng vượt trái phiếu là về giá trị (do giá tăng mạnh, chứ số lượng không đáng kể 😅), và quan trọng nhất là các nước như Mỹ, Đức, Pháp, Ý, IMF không tích lũy thêm, nếu trừ mất nước này ra thì dự trữ vàng vẫn thua trái phiếu (các nước dự trữ trước 1971, sau là Bretton Woods).

Chuyện nợ công, lạm phát đang tạo một điểm nóng hiện nay là thị trường trái phiếu: lợi suất (yields) tăng mạnh lên mức cao nhất nhiều năm, khiến giá trái phiếu giảm sâu và chi phí vay của các chính phủ tăng vọt.

Sau bài phát biểu diều hâu (hawkish) của chủ tịch Fed Kevin Warsh thì thị trường còn phải nín thở chờ phiên họp ngày 15-16/9 tới đây. Báo cáo việc làm tháng 8 mạnh hơn dự kiến (162.000 việc làm) vừa đẩy xác suất tăng lên. Nếu Fed tăng lãi suất, lợi suất trái phiếu khả năng tăng tiếp (giá trái phiếu giảm). Nếu Fed giữ nguyên, lợi suất có thể hạ nhiệt.

Sau Fed họp thì đến BoJ (ngân hàng TW Nhật bản), khả năng cao sẽ tăng 25 bps, nhưng rủi ro về carry trade cũng không đáng sợ lắm vì chênh lệch lãi suất vẫn còn đáng kể.

—

Thị trường thì luôn có thông tin và biến động, nhưng quan trọng với mỗi cá nhân, gia đình đó là kế hoạch tài chính toàn diện, đặt chuyện đầu tư hay tiền bạc trong một mục tiêu chung lớn hơn.

Điều này thì trong tiền Dại tiền Khôn tập 104 mình và Đức có đề cập: Link xem lại

Tuần này mình cũng đã thực hiện Bài giảng Đại chúng No.2, với chủ đề là Áp dụng bảng cân đối kế toán doanh nghiệp cho cá nhân/gia đình. Chương trình livestream public nhưng sau đó thì chỉ có thành viên mới có quyền xem lại.

Thành viên kênh youtube Chàng-Ngốc-Già có thể xem các bài giảng, livestream lại ở đây: Link xem lại

Ngày mai lớp Tài sản số căn bản bắt đầu, nhiều bạn chắc bị missed, nếu có quan tâm thì vẫn có thể đăng ký học qua replay.

Bắt đầu tuần sau thì mình vào mùa giảng dạy chính ở trường rồi, thời gian dành cho cộng đồng vì vậy cũng hạn chế hơn. Nếu có gì chậm trễ mong mọi người cũng thông cảm.

Happy Reading, Happy Learning !

Chàng-Ngốc-Già

Sau gần 1 năm thị trường trầm lắng thì tuần vừa rồi, nhiều tín hiệu đã confirm vùng đáy của BTC nỏi riêng và crypto nói chung.

Trong 1 tuần giá BTC đã tăng gần 20k, với 1 god candle. Nhiều yếu tố vĩ mô khác cũng hỗ trợ cho việc BTC vào một chu kì mới.

Nhưng BTC là BTC nào ? crypto là crypto nào ? bao nhiêu cạm bẫy trong đó ? những rủi ro nào đang rình chờ để bù đắp cho lợi nhuận kỳ vọng hấp dẫn?

Trung bình cần phải 100h để TỰ tìm hiểu, trải nghiệm thì may ra “xóa mù”. Với hơn 10k giờ tìm hiểu, nghiên cứu, skin in the game, thì mình tin tưởng chương trình của mình xứng đáng với từng đồng của bạn bỏ ra.

Sau rất nhiều khóa thì mình phát hiện khả năng Tự Giác của một số bạn vẫn còn hạn chế. Vì vậy bắt đầu từ chương trình này, mình thiết kế chương trình thành 2 buổi: 1 buổi giảng/giải thích và 1 buổi Thực hành (làm bài tập). Học phí thì vẫn như cũ.

Thay vì mất hàng tháng hoặc cả năm trời thì qua 02 buổi, các bạn có thể có được những điều cần thiết, trang bị cho mình những “lớp bảo vệ“ mà nếu không có, cái giá sẽ là rất đắt (có những bạn đã bị mất hàng chục, hàng trăm k USD). Thêm vào đó là những kiến thức, kỹ năng để tiếp cận một lớp tài sản mới (the future of finance)

Mình muốn chia sẻ lại những kiến thức, trải nghiệm, kinh nghiệm của mình và mình học được từ nhiều anh em kì cựu khác. Về câu chuyện buy & hodl, hay trade thế nào cho hiệu quả. Về những chuyện bên trong của thị trường mà ít được công khai.

CÁC NỘI DUNG CHÍNH:

1. Vì sao crypto assets?

2. Công nghệ Blockchain và Cryptocurrencies

3. Đặc điểm của Crypto assets

4. Crypto assets trong thực tế (Investing/Trading)

5. Quản lý và giao dịch crypto assets (Investing/Trading)
   —

Phí tham gia là 5tr vnd hay 200usdt (giảm 10% cho các bạn đã là thành viên Prime Pro Max).

Đặc biệt lần này, mình TẶNG lớp nâng cao (cũng trị giá 5tr) cho những bạn quan tâm, muốn tham khảo về trading meme.

MÌNH CHỈ NHẬN 20 BẠN ĐĂNG KÍ ĐẦU TIÊN THAM GIA LỚP TRỰC TIẾP.

Thanh toán xong các bạn gửi minh chứng cho admin qua email:
<lienlac@changngocgia.com>.

Nội dung: TSS1-092026

Chuyển khoản: Vo Dinh Tri - 158801884 - VPBank Ben Thanh Tp.HCM
Qua USDT: BEP20: 0xbA36Ba92367227Bb3daEdb65a3465c92bd94a427
Paypal: https://paypal.me/changngocgia

Tuần vừa qua, giới kinh-tài quan tâm nhiều đến hội nghị Jackson Hole với phát biểu của tân chủ tịch Fed là Kevin Warsh, vì thị trường còn mơ hồ về cách ông sẽ điều hành chính sách, đã vậy Warsh còn là người có chủ trương Fed “im lặng hơn“, giảm forward guidance, dot plot cũng như những lời hứa trước về đường đi của lãi su…

Read more

Tuần vừa qua thị trường thật là sôi động, kiểu như anh em dân tài chính vừa mới đi nghỉ hè về, hoạt động bù cho mấy tuần nghỉ ngơi.

Thu hút nhiều sự chú ý nhất là thị trường trái phiếu, giá $BTC và vàng. (à có em cổ phiếu tái sinh, làm 1 cây nến như memecoin, nhờ vắc-xin ung thư).

Tình hình là lợi tức trái phiếu của Mỹ và nhiều nền kinh tế lớn tăng mạnh và ở mức kỷ lục. Lợi suất trái phiếu chính phủ dài hạn US 30 năm cao nhất từ 2007, Nhật 10 năm cao nhất 30 năm, Đức/Pháp/Anh cũng lập đỉnh nhiều năm. Lý do (ko phải Lý N. Kỳ) là bởi nợ công phình to (Mỹ gần 40 nghìn tỷ USD), rủi ro lạm phát từ giá dầu >90 USD (xung đột Iran) và cạnh tranh vốn từ phát hành trái phiếu của các công ty AI.

Đến mức mấy tay to trên thị trường trái phiếu (gọi là bond vigilantes) phải cảnh báo, nhất là với các chính phủ, phải tém tém lại, chứ không thì cái đà này như vòng xoáy tử thần: càng vay để trả → càng nợ (lãi tăng) → càng vay.

Y như rằng Bộ tài chén của Mỹ ra tay bằng cách tăng gấp đôi lượng mua lại (buyback) trái phiếu kì hạn dài lên ít nhất 4 tỷ usd mỗi lần thực hiện (từ 2 tỏi lên 4 tỏi). Tuy là có thiện chí nhưng số lượng này là muối bỏ biển so với thị trường 32 nghìn tỷ. Khi có thông tin, thị trường cũng phản ứng tích cực một chút, như uống paracétamol 1000 mg để hạ sốt. Nhưng rồi sau đó 1 ngày, yield lại tăng và lại giảm.

Thị trường như muốn nói với anh Scott Bessent, bộ trưởng rằng “anh rất tốt, nhưng em rất tiếc, em vẫn lo lạm phát và anh không kiểm soát được Nợ”.

Nợ công không kiểm soát dẫn đến một hệ lụy là đồng tiền mất giá, còn gọi là debasement (ở đây là dollar-debasement). Khái niệm này bắt nguồn từ thời tiền kim loại, khi vua chúa giảm hàm lượng vàng/bạc trong tiền xu để “in” thêm tiền mà không tăng thuế. Ngày nay, với tiền fiat (không gắn vàng), nó xảy ra khi cung tiền tăng nhanh hơn sản lượng kinh tế thực.

Từ năm 1971 (khi Mỹ cắt đứt hoàn toàn liên kết với vàng – Nixon Shock), đô la đã mất khoảng 87% sức mua theo dữ liệu CPI của BLS. 1 USD năm 1971 chỉ còn tương đương khoảng 0,13 USD năm 2026 về sức mua.

Yield của trái phiếu tăng, cùng lúc đó định giá của cổ phiếu Mỹ đang ở mức cao, đang ở mức gần 30. Điều này dẫn đến chuyện gì?

Nhà đầu tư người ta sẽ so sánh. P/E là 30 thì Earnings Yield là 1/30 tức có 3,33%. So với yield trái phiếu thì thấp hơn. Ui cha, rủi ro hơn mà kỳ vọng sinh lợi thấp hơn?

Sự chênh lệch giữa 2 cái yield này gọi là Phần bù rủi ro cổ phiếu (Equity Risk Premium – ERP), nghĩa là khi nắm giữ cổ phiếu phải được yield cao hơn trái phiếu. Pà con rút khỏi cổ phiếu là vì đi theo tiếng gọi của cái đầu, chứ không phải con Xim.

Chưa kể cổ phiếu AI thời gian qua đã bay tung nóc, nhiều nhà đầu tư trong 1 năm mà bằng cả chục năm, áp lực chốt lời (do vợ hối thúc) không hề nhỏ.

Và như vậy tiền sẽ chạy về đâu ?

Hai chỗ được hưởng lợi ngày là BTC (cùng với đó là crypto), và vàng. Bác Ray Dalio hôm thứ 6 trên LinkedIn còn gửi lời nhắn nhủ nên tăng tỷ trọng vàng và BTC, khi đồng usd trên đà mất giá.

Và như mọi người đã thấy, vàng chạm mốc 4k6, còn BTC tuần rồi có 1 cây nến xanh mạnh mẽ, có lúc chạm lên đến 79k.

Nhưng thật ra mọi việc nó “gradually and then suddenly” (the Sun Also Rises (Mặt trời vẫn mọc) của Ernest Hemingway, xuất bản năm 1926). BTC đã trầm lắng gần cả năm trời, và bắt đầu từ tháng 1/2026, đã có tích lũy từ một số nhóm.

BTC tăng mạnh (25%) trong tuần đã giúp anh Michale Saylor từ bại thành thắng, đang lỗ 13 tỷ usd giờ thành lời gần 2 tỷ usd vì giá vốn của ảnh là $75,385. Các altcoins cũng được đà hồi phục khá mạnh, như ETH, HYPE …

Thấy BTC tăng lại thế này, nhiều bạn sẽ lăn tăn, liệu có nên lên tàu lúc này không? Như mình đã chia sẻ rất nhiều lần trong cộng đồng và các bạn học viên lớp tài sản số, hãy xem BTC như một loại vàng mới, cả trăm năm qua người ta stack vàng, thì kỷ nguyên mới này, stack BTC.

Dân ủng hộ BTC hay nói vui rằng thế giới có 60 triệu triệu phú usd, mà chỉ có 21 triệu BTC, mỗi triệu phú mua 1BTC là không đủ rồi.

Tính đến giữa tháng 8 năm 2026, nguồn cung Bitcoin đã được khai thác/đang lưu hành đã vượt mốc 20,07 triệu BTC.

Con số này tương đương khoảng 95,57% nguồn cung tối đa cố định 21 triệu, còn lại khoảng 929.000–930.000 BTC (khoảng 4,4%) chưa được khai thác.

Phần nguồn cung còn lại (hiện dưới 1 triệu BTC) vẫn được dự kiến sẽ mất đến khoảng năm 2140 mới phát hành hết, do cơ chế giảm phần thưởng khối theo chương trình (halving) làm giảm dần phần thưởng khai thác.

BTC ngày nay là tài sản toàn cầu, phi chính phủ, được các nhà đầu tư truyền thống tiếp cận qua các ETFs, và lớn mạnh là nhờ Wallstreet. Mỹ hiện nay vẫn bá chủ võ lâm về thị trường tài chính, có nội cung và tuyệt chiêu mà Trung Quốc hay EU chưa thể có được.

“Quyền lực của Wall Street cuối cùng dựa trên một hình thức năng lực sản xuất: khả năng biến một khối lượng tiết kiệm toàn cầu khổng lồ thành các khoản đòi hỏi thanh khoản cao, có thể giao dịch và có thể phòng hộ.

Một hệ thống tài chính đa cực thực sự không thể chỉ được tuyên bố: Cho đến khi các thị trường đối thủ có thể thực hiện những chức năng này ở quy mô tương đương, thế giới có thể muốn rời Wall Street nhanh hơn khả năng thực sự làm được điều đó.”

Trung Quốc đang chạy đua với Mỹ không chỉ về kinh tế mà còn AI.

Các startup AI Trung Quốc như Z_AI của Tang Jie và Moonshot của Yang Zhilin đang thu hẹp khoảng cách với OpenAI và Anthropic chỉ trong vài tháng. Họ không đột phá từ hư không. Công thức quen thuộc: khéo léo bắt chước, hỗ trợ nhà nước mạnh mẽ, văn hóa mã nguồn mở và “chưng cất” mô hình Mỹ.

Tang, giáo sư Thanh Hoa gần 25 năm nghiên cứu học máy, cùng học trò Yang đã biến “Thung lũng Silicon ảo” Trung Quốc thành hiện thực. DeepSeek của Liang Wenfeng gây sốc năm 2025 với mô hình rẻ nhưng mạnh, nhờ kỹ thuật tiết kiệm chip như MoE và MLA. Nhà nước đổ tiền vào Thanh Hoa, tài trợ startup và trở thành khách hàng sớm. Gần một nửa vốn đầu tư nửa đầu năm nay chảy vào AI.

Dù bị Mỹ hạn chế chip tiên tiến, họ làm nhiều hơn với ít hơn. Một số công ty thuê cựu nhân sự OpenAI, Google. Anthropic cáo buộc chưng cất quy mô lớn, nhưng thực tế này diễn ra toàn cầu.

Khoảng cách giờ chỉ còn vài tháng. Trung Quốc không chỉ bắt kịp – họ đang buộc thế giới phải nhìn lại. Mỹ cần tỉnh táo: đây không còn là cuộc đua công nghệ đơn thuần, mà là cuộc chiến định hình tương lai.

Và các nước phương Tây thì đang lo ngại một China shock v2 (lần 1 là 2001 khi TQ gia nhập WTO), nhưng cũng có ý kiến cho rằng TQ cũng đang lo về chuyện thặng dư thương mại của mình.

Trung Quốc vừa ghi nhận thặng dư thương mại lớn nhất lịch sử, xuất khẩu vẫn tăng mạnh. Câu hỏi cũ trở lại: đây là mối đe dọa toàn cầu hay nguồn lợi?

Một số nhà kinh tế muốn bảo hộ để ép Bắc Kinh tái cân bằng. Michael Strain (AEI) phản bác: thương mại với Trung Quốc không phá hủy nhiều việc làm sản xuất Mỹ như tưởng, mà mở cơ hội xuất khẩu. Vấn đề thật sự là công nhân khó chuyển nghề và ít sẵn sàng di chuyển. Xây tường hay kìm hãm công nghệ không giải quyết được.

Desmond Lachman ngược lại: cú sốc Trung Quốc đã tàn phá công nghiệp Mỹ đầu những năm 2000 và đang đe dọa châu Âu. Bắc Kinh khó tự thay đổi mô hình xuất khẩu lỗi thời. Bảo hộ có thể là cách duy nhất bảo vệ ngành công nghiệp và thúc đẩy cải cách.

Daniel Gros nhấn mạnh: thuế quan không xóa được gốc rễ – tiết kiệm dư thừa. Giống Nhật Bản, thặng dư sẽ còn lâu. Gene Frieda đề xuất G7 dùng đe dọa thuế chung làm đòn bẩy buộc nhân dân tệ tăng giá. Jeffrey Frankel nghi ngờ: can thiệp tỷ giá chỉ chuyển tiết kiệm sang đầu tư. Dani Rodrik đi xa hơn: thâm hụt của các nước khác thực chất là chuyển sức mua, có lợi khi nền kinh tế đang gần đầy công suất. Ai nên lo nhất? Chính Trung Quốc.

Bảo hộ hay mở cửa? Câu trả lời vẫn chưa thống nhất.

Và tin về Trung Quốc cũng khiến nhiều người liên tưởng đến trường hợp Việt nam:

Tòa án Trung Quốc tuyên án tù chung thân đối với nhà sáng lập Tập đoàn Evergrande Trung Quốc Hứa Gia Ấn vì thực hiện gian lận tài chính quy mô lớn và kéo dài.

Tòa án tại Thâm Quyến xác định Hứa và các thực thể của Evergrande đã thổi phồng tài sản và che giấu nợ phải trả trong giai đoạn 2016–2021.

Hứa bị lệnh tịch thu toàn bộ tài sản cá nhân, còn Evergrande và đơn vị bất động sản chủ lực bị phạt hơn 2 tỷ USD.

Hứa Gia Ấn từng là một trong những người giàu nhất thế giới, một ông trùm bất động sản đã dùng hàng tỷ USD của công ty để mua một câu lạc bộ bóng đá và tài trợ nghiên cứu y khoa tại Đại học Harvard.

Cỗ máy tăng trưởng của Evergrande được thúc đẩy bởi một chu kỳ đơn giản: vay tiền, mua đất, bán nhà trước rồi lại vay tiếp. Trong nhiều năm, giá nhà tăng và nhu cầu dường như vô hạn ở Trung Quốc khiến mô hình kinh doanh này trông như bất khả chiến bại.

Ở đỉnh cao, Evergrande không chỉ là một nhà phát triển bất động sản. Hứa mở rộng sang bóng đá, nước đóng chai được diễn viên Thành Long quảng cáo, xe điện và tài chính. Năm 2010, Evergrande mua câu lạc bộ bóng đá Quảng Châu và đổ tiền xây dựng đội bóng giành chức vô địch AFC Champions League năm 2013.

Cuộc khủng hoảng bất động sản được tượng trưng bởi Evergrande vẫn tiếp tục kéo nền kinh tế Trung Quốc đi xuống, nhiều năm sau khi công ty sụp đổ, và thị trường bất động sản vẫn chưa chạm đáy.

Đầu tư bất động sản ở Trung Quốc trong bảy tháng đầu năm nay giảm 19% so với cùng kỳ năm trước.

Hứa Gia Ấn là Hui Ka Yan. Thời trước, Vietnam cũng có 1 người kinh doanh bds rất giỏi là Hui Bon Hoa (họ Hui)

Và để kết thúc Insight tuần này, mến gửi đến các bạn chia sẻ của Gunjan Banerji là một phóng viên tài chính nổi tiếng của The Wall Street Journal (WSJ).

Banerji ngồi xuống với những người có tài sản từ vài chục triệu đến hàng tỷ USD. Cô quan sát cả những khoảnh khắc ngoài camera với trợ lý, bạn bè, gia đình, và thậm chí chơi trò “may mắn hay kỹ năng” để xem họ đánh giá nguồn gốc của sự giàu có. Mục tiêu là nhìn vào những khoảnh khắc vừa “đau bụng” (mất tiền lớn) vừa “hưng phấn” (ăn mừng thành công) đã định hình họ.

Dựa trên các cuộc phỏng vấn trong series (ví dụ với Baiju Bhatt đồng sáng lập Robinhood, Kenn Ricci của ngành hàng không tư nhân, Bill Perkins, v.v.), bài báo nhấn mạnh vài điểm nổi bật về tư duy của giới siêu giàu:

1. Chấp nhận rủi ro cực lớn và mất tiền “bình thường”

Họ sẵn sàng đặt cược lớn. Một ví dụ điển hình là Baiju Bhatt: giá trị cổ phiếu Robinhood của ông từng vượt 2 tỷ USD cuối 2021, rồi sụt xuống khoảng 500 triệu USD trong năm 2022 – mất khoảng 1 tỷ USD chỉ trong vài tháng. Ông thừa nhận “đau” và “tổn thương tự ái”, nhưng lúc đó tập trung vào việc cứu công ty hơn là nhìn vào con số tài sản cá nhân. Nhiều người khác cũng từng mua máy bay riêng rồi phải bán khi thị trường đảo chiều.

Tư duy này xem biến động lớn là một phần của trò chơi, không phải thảm họa cá nhân.

2. Tiêu tiền một cách “có chủ đích” và mạnh tay khi chiến thắng

Họ không chỉ tiết kiệm. Có người tổ chức kỳ nghỉ châu Âu trị giá 1 triệu USD để ăn mừng một thương vụ thành công. Một số khác mua xe siêu sang (như Ferrari F40) ngay sau IPO.

Quan điểm phổ biến là tiền phải được dùng để tạo trải nghiệm và “memory dividends” (cổ tức ký ức), chứ không chỉ tích lũy. Một số chủ động tặng bạn bè/gia đình số tiền tối đa được miễn thuế mỗi năm để giữ mối quan hệ.

3. Quản lý gia đình như quản lý công ty – họp “board” với con cái

Nhiều người tổ chức họp gia đình định kỳ (thường quý) để bàn về tài sản, đầu tư, chi tiêu và kế hoạch thừa kế. Ví dụ Kenn Ricci (tỷ phú ngành máy bay riêng) tổ chức họp quý với con, hỏi về “net worth có thể chạm tay được”, những gì đang giữ gìn và cách sử dụng. Hàng năm còn có buổi họp lớn về kế hoạch di sản, nơi mọi người công khai tài sản của mình.

Mục đích là tránh xung đột thừa kế, dạy con hiểu giá trị tiền bạc và không “che chắn” chúng khỏi thực tế giàu có. Đây là cách họ cố gắng phá vỡ quy luật “áo sơ mi đến áo sơ mi trong ba đời”.

4. May mắn hay kỹ năng?

Banerji thường hỏi họ về vai trò của may mắn so với kỹ năng. Nhiều người thừa nhận may mắn quan trọng (đúng thời điểm, đúng ngành, đúng đối tác), nhưng nhấn mạnh kỹ năng chịu đựng thất bại, kiên trì sau hàng chục lần bị từ chối (như Bhatt bị từ chối 70–75 lần khi gọi vốn cho Robinhood), và khả năng tập trung vào công việc khi thị trường sụp.

5. Tư duy “high-stakes, high-reward”

Họ xem tiền như công cụ để chơi lớn hơn, không phải mục tiêu cuối cùng. Thất bại lớn không làm họ dừng lại; nhiều người sau khi kiếm được tỷ đô vẫn bắt đầu lại từ đầu (ví dụ Bhatt rời Robinhood để theo đuổi giấc mơ data center ngoài không gian). Họ cũng ý thức rằng tiền thay đổi quan hệ (bạn bè, gia đình), nên chủ động quản lý điều đó.

Hy vọng là các bạn ở đây, có thể sớm áp dụng được những “bí kíp” của giới siêu giàu ở trên.

Chàng-Ngốc-Già,

PS. tiền Dại tiền Khôn tập 103 vừa rồi rất được thích, mọi người có thể xem lại ở đây

Đợt rồi về Việt nam chơi, cả nhà mình ai cũng tăng cân, riêng mình nhiều nhất là 5 kí- lô, không thể tin được luôn 😂. Vì phải thú nhận rằng quá nhiều món ở Việt nam ngon và lôi cuốn. Mình cũng quan sát, hầu như các bạn (nhất là người Việt) ở nước ngoài về, thì ăn uống là một điều phải làm (a must).

Tuy vậy, với những người đã quen với thực phẩm có nguồn gốc, có kiểm định rõ ràng thì ăn uống ở Việt nam, ở những chỗ bình dân, luôn có một nỗi lo là “mình đang ăn/uống thứ gì đây?” nhưng rồi bị cám dỗ để tặc lưỡi “mà thôi không sao, lâu thiệt lâu mới ăn một lần”.

Nhưng khi chậm rãi nhìn lại, thì thực phẩm không an toàn có cái giá không hề rẻ. Ví dụ một ổ bánh mì lề đường giá 10k, nhưng giá thật sự là bao nhiêu?

Trong trường hợp là thực phẩm bẩn, ăn vào gây bệnh (ngay lập tức hoặc về sau), thì kinh tế học y tế có cái khái niệm “Cost of Illness - COI”.

Các chi phí bao gồm chi phí trực tiếp, gián tiếp, chi phí vô hình.

Trực tiếp thì chẳng hạn như thuốc men, viện phí, xét nghiệm, chi phí đi lại, chăm sóc; gián tiếp thì do nghỉ việc, làm việc kém hiệu quả, hoặc mất thu nhập tương lai (tử vong sớm); và chi phí vô hình là sự khổ sở, đau đớn, chất lượng cuộc sống bị giảm (có thể định lượng qua willingness-to-pay).

Ngoài ra, còn có chi phí cho những di chứng dài hạn, những bệnh trong tương lai, phổ biến như ung thư.

Các tổ chức như WHO, World Bank cũng có những nghiên cứu, thống kê về thiệt hại do thực phẩm không an toàn. Chỉ riêng về năng suất lao động bị thiệt hại ở các nước thu nhập thấp và trung bình cũng lên đến khoảng 100 tỷ usd/năm, nếu tính thêm chi phí y tế thì còn cao hơn nhiều.

Như vậy, giá của một ổ bánh mì hiện tại là 10k, nhưng trong trường hợp không an toàn, thì cần phải chiết khấu các chi phí trong tương lai về hiện tại. Chẳng hạn 20 năm sau, khi tính được chi phí do ổ bánh mì bẩn là 1tr, với mức chiết khấu 7%/năm, thì chi phí đó là 258k. Thành ra ổ bánh mì lên đến 268k.

Đây là cách ước tính những chi phí chưa/không thấy trước mắt của chuyện an toàn vệ sinh thực phẩm hay ô nhiễm môi trường. Nhiều người thấy chi phí rẻ trước mắt nhưng không hình dung hết tổng chi phí trong tương lai.

Ở một góc nhìn khác, việc không thực hiện một việc nào đó cũng có những “chi phí” của nó. Ví dụ việc rèn luyện sức khỏe, ngủ nghỉ đủ giấc. Hiện tại không quan tâm thì sau này sức khỏe giảm hơn, có những chi phí phát sinh đi kèm. Có những việc nếu không chi ra bây giờ, thì sau này chi phí gán chịu sẽ lớn hơn.

Nhiều nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng hạn chế về tài chính hay cái nghèo cũng dẫn đến những quyết định không thông minh, vì họ bị sức ép ngắn hạn trước mắt. Nhưng nếu chịu khó thì nó lại ló cái khôn, dành thời gian tìm hiểu những sản phẩm thay thế chất lượng hơn với chi phí tương tự. Ví dụ như chuyện ăn uống, thực phẩm có protein cũng có nhiều nhóm, nhiều loại khác nhau.

Quay lại tình hình kinh-tài thì trong nước như mình có chia sẻ trong livestream hôm 12/8, dân gửi tiền nhiều nhưng chủ yếu là ngắn hạn, trong khi nhu cầu tín dụng là trung dài hạn. Đến cuối tháng 6/2026, số dư tiền gửi của dân lên đến 11 triệu tỷ đồng (cỡ 420 tỷ usd), nếu tính luôn cả các tổ chức kinh tế là 17,4 triệu tỷ đồng.

Giai đoạn này phải tính toán rất kỹ chuyện vay vốn ngân hàng, thị trường chứng khoán trong nước thì mình chưa thấy có yếu tố thuận lợi, nếu có dư dả thì vẫn nên tạm chốt gửi có kì hạn và chờ thêm diễn biến mới.

Trong khi đó thì chứng khoán Mỹ vẫn tiếp tục lập đỉnh mới (SP500 lên gần 7800) trong sự hoài nghi của nhiều người. Thánh short Michael Burry tiếp tục mở rộng vị thế short, 1 số trader, nhà phân tích cũng theo chiều hướng này khi lo lại AI và các nhà đầu tư vào cổ phiếu AI đã dùng đòn bẩy quá nhiều, đã vậy thị trường còn đưa ra thêm nhiều hàng cháy nổ, ETF mà leverage lên 3 lần.

—

Tuần rồi có 2 bài cũng thú vị trên PS đó là về Chu Dung Cơ (mới mất) và phân tích chế độ toàn trị của TQ.

Tuần rồi TBT Chủ tịch nước đi thăm Úc và New Zealand, có 1 số thông tin về quan hệ Việtnam-Úc (từ các nguồn public):

Mặc dù xét về quy mô kinh tế, nguồn lực và vị thế, Việt Nam cần Australia nhiều hơn ở một số lĩnh vực (ODA, giáo dục, công nghệ, thị trường xuất khẩu nông sản…), Australia vẫn coi Việt Nam là đối tác then chốt vì những lý do thực tế sau:

1. Lợi ích chiến lược trong Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương

1.1 Việt Nam là quốc gia có vị trí địa chiến lược quan trọng ở Biển Đông, có đường bờ biển dài và vai trò ngày càng lớn trong ASEAN. Australia và Việt Nam chia sẻ tầm nhìn chung về một khu vực hòa bình, ổn định, thịnh vượng, tôn trọng chủ quyền và luật pháp quốc tế (đặc biệt là UNCLOS)

1.2 Trong bối cảnh cạnh tranh cường quốc gia tăng, Australia muốn đa dạng hóa quan hệ với các nước Đông Nam Á để giảm phụ thuộc quá mức vào một số đối tác lớn, đồng thời củng cố “ASEAN centrality”. Việt Nam được xem là “trụ cột” hoặc đối tác quan trọng trong chiến lược Đông Nam Á của Australia (Invested: Australia’s Southeast Asia Economic Strategy to 2040).

1.3 Hợp tác quốc phòng – an ninh (đào tạo sĩ quan, gìn giữ hòa bình, an ninh hàng hải, tìm kiếm cứu nạn, chia sẻ thông tin…) giúp Australia tăng cường hiện diện và năng lực thực tế ở khu vực mà không đòi hỏi Việt Nam phải “chọn phe” theo kiểu liên minh cứng. Australia coi Việt Nam là đối tác quốc phòng quan trọng vì sự tin cậy chiến lược lẫn nhau giữa hai “middle powers”.

2. Lợi ích kinh tế và đa dạng hóa chuỗi cung ứng

2.1 Thương mại hai chiều tăng nhanh (khoảng 30 tỷ AUD hàng hóa và dịch vụ năm 2025 theo số liệu Australia), Việt Nam là một trong những đối tác thương mại tăng trưởng nhanh nhất của Australia ở Đông Nam Á. Australia xuất khẩu nông sản, năng lượng, giáo dục, khoáng sản… sang Việt Nam, trong khi nhập khẩu hàng công nghiệp, điện tử, dệt may.

2.2 Việt Nam có nền kinh tế tăng trưởng nhanh, tầng lớp trung lưu mở rộng, môi trường chính trị tương đối ổn định → thị trường hấp dẫn và đối tác để Australia giảm phụ thuộc kinh tế vào Trung Quốc, đa dạng hóa chuỗi cung ứng (đặc biệt năng lượng sạch, khoáng sản chiến lược, sản xuất tiên tiến).

2.3 Hai bên bổ sung lẫn nhau hơn là cạnh tranh trực tiếp, và đều tham gia các FTA quan trọng (CPTPP, RCEP, AANZFTA).

3. Giáo dục, con người và ảnh hưởng mềm (soft power)

3.1 Việt Nam là một trong những nguồn sinh viên quốc tế lớn nhất của Australia (hàng chục nghìn sinh viên mỗi năm, cộng đồng cựu sinh viên lớn). Đây là nguồn thu quan trọng cho ngành giáo dục Australia và tạo mạng lưới ảnh hưởng lâu dài.

3.2 Hợp tác khoa học – công nghệ, chuyển đổi số, biến đổi khí hậu và năng lượng sạch cũng ngày càng được đẩy mạnh.

4. Tính bổ sung và tin cậy: 2 nước đều là “middle powers” có lợi ích chung trong việc duy trì không gian tự chủ cho các nước vừa và nhỏ, tránh bị chi phối bởi một cường quốc duy nhất. Australia không đặt Việt Nam vào vị thế “phụ thuộc”, mà coi quan hệ là đôi bên cùng có lợi và giúp Australia thực hiện chiến lược khu vực thực tế hơn.

Như vậy có thể thấy Australia xem Việt Nam là đối tác quan trọng vì lợi ích chiến lược, kinh tế và khu vực của chính Australia, chứ không phải chỉ vì “giúp đỡ” một chiều.

Quan hệ hai bên đã được nâng lên Đối tác Chiến lược Toàn diện (Comprehensive Strategic Partnership – CSP) từ tháng 3/2024, và tiếp tục được làm sâu hơn (ví dụ các thỏa thuận mới về quốc phòng – an ninh và kinh tế trong chuyến thăm của lãnh đạo Việt Nam đang diễn ra).

Và vì sao Việt Nam cũng cần thắt chặt quan hệ với Úc:

Australia đóng vai trò trung gian (middle power) chiến lược quan trọng trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, với vị thế “cân bằng” (straddle/hedging) giữa liên minh an ninh chặt chẽ với Mỹ (và phương Tây/EU) và quan hệ kinh tế sâu rộng với Trung Quốc

Cũng như Vietnam, Úc theo đuổi chính sách “đa dạng hóa quan hệ”, không chọn 1 bên duy nhất nhưng hơn Vietnam ở “tự chủ chiến lược”.

1. Với Mỹ, Úc là đồng minh an ninh cốt lõi

Australia là đồng minh lâu đời và tin cậy nhất của Mỹ ở Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (liên minh ANZUS hơn 75 năm). Mỹ là đối tác chiến lược chính, nhà đầu tư lớn nhất và trụ cột an ninh.

+ AUKUS (2021, với Anh): Cung cấp tàu ngầm hạt nhân và công nghệ quốc phòng tiên tiến. Đến 2025-2026, thỏa thuận vẫn được duy trì và thúc đẩy dù có sự xem xét dưới chính quyền Trump; Mỹ và Australia cũng tăng cường hợp tác sản xuất quốc phòng và triển khai lực lượng.

+ Quad (Australia - Mỹ - Nhật - Ấn): Tập trung vào an ninh hàng hải, nhận thức miền biển, chuỗi cung ứng và khoáng sản chiến lược. Năm 2025-2026, nhóm này đẩy mạnh Sáng kiến Khoáng sản quan trọng (Critical Minerals) nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc.

+ Hợp tác quốc phòng, tình báo (Five Eyes) và công nghệ rất sâu. Năm 2025, hai bên ký thỏa thuận khung về khoáng sản quan trọng và đất hiếm (trị giá hàng tỷ USD đầu tư chung), nhằm xây dựng chuỗi cung ứng tin cậy.

+ Dù vậy, dưới thời Trump (nhiệm kỳ thứ hai), niềm tin công chúng Australia đối với Mỹ giảm mạnh do thuế quan và tính bất định chính sách. Chính phủ Albanese vẫn giữ liên minh làm trung tâm nhưng nhấn mạnh “tự chủ hơn” và đa dạng hóa quan hệ để giảm rủi ro.

+ Chiến lược Quốc phòng 2026 của Australia nhấn mạnh đóng góp vào “cân bằng quyền lực thuận lợi” ở khu vực, với liên minh Mỹ là yếu tố then chốt.

2. Với EU, Úc là đối tác giá trị chung và đa dạng hóa kinh tế.

EU là đối tác ngày càng quan trọng về kinh tế, giá trị dân chủ, khí hậu và an ninh.

+ Tháng 3/2026, Australia và EU kết thúc đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do (A-EU FTA) sau nhiều năm. Thỏa thuận sẽ loại bỏ phần lớn thuế quan (khoảng 98% giá trị xuất khẩu của Australia vào EU miễn thuế), mở cửa thị trường nông sản, hàng hóa chế tạo và dịch vụ, đồng thời tăng cường hợp tác về khoáng sản quan trọng, chuỗi cung ứng và an ninh.

+ Hai bên cũng có quan hệ đối tác an ninh - quốc phòng. Đây là bước quan trọng giúp Australia giảm phụ thuộc thương mại vào Trung Quốc và Mỹ, đồng thời gắn kết với một khối chia sẻ giá trị về trật tự dựa trên luật lệ.

+ EU là thị trường lớn (khoảng 450 triệu người), nguồn đầu tư lớn thứ hai của Australia, và quan hệ này được xem là trụ cột trong chiến lược “đa dạng hóa”.

3. Còn với TQ, là đối tác kinh tế lớn nhất, cũng là đối thủ chiến lược.

Trung Quốc vẫn là đối tác thương mại lớn nhất của Australia (chiếm hơn 1/3 xuất khẩu, đặc biệt quặng sắt, than, nông sản, giáo dục). Quan hệ kinh tế gắn kết sâu, dù đã trải qua giai đoạn căng thẳng mạnh (2018-2022) với các biện pháp hạn chế thương mại từ Bắc Kinh.

+ Chính phủ Albanese theo đuổi chính sách “ổn định hóa” rồi “gắn kết chọn lọc”: Thủ tướng thăm Trung Quốc (2023 và 2025), Trung Quốc gỡ bỏ hầu hết rào cản thương mại. Australia muốn “làm ăn nhiều hơn, không ít hơn” với Trung Quốc.

+ Về an ninh: Australia lo ngại hành động của Trung Quốc ở Biển Đông, Thái Bình Dương (ảnh hưởng đến các đảo quốc), hoạt động quân sự gần lãnh thổ Australia, và nỗ lực thay đổi cân bằng quyền lực khu vực. Canberra phản đối các hành động cưỡng ép và ủng hộ trật tự dựa trên luật lệ, đồng thời tăng cường quan hệ với các nước Thái Bình Dương và Đông Nam Á để hạn chế ảnh hưởng Trung Quốc.

+ Công chúng Australia vẫn phân hóa: khoảng nửa xem Trung Quốc là đối tác kinh tế, nửa xem là mối đe dọa an ninh; niềm tin vào Trung Quốc vẫn thấp.

Vị thế của Úc là đứng giữa, cố gắng cân bằng nhưng vẫn củng cố vị thế của mình trong khu vực. Và Việt Nam cần một người bạn như vậy.

Mến chúc các bạn nhiều sức khỏe, hẹn ở insight tuần sau !

CNG.

Tháng 7 và 8 thường là “mùa hè im ắng, summer doldrums“ ở thị trường tài chính Mỹ và châu Âu. Đây là kỳ nghỉ dài của rất nhiều nhà quản lý quỹ, trader, nhà phân tích, từ đó khiến cho khối lượng giao dịch giảm đáng kểm thanh khoản thấp; thêm vào đó là các tin tức doanh nghiệp, vĩ mô cũng không có nhiều tin lớn/quan trọng.

N…

Read more

Có bao giờ các bạn cảm thấy cùng một khoảng thời gian, nhưng vừa thấy nhanh vừa thấy lâu không? Đó là cảm giác của mình một tháng vừa qua: dành trọn vẹn cho gia đình, người thân thương ở Việt Nam thì thấy trôi qua rất nhanh, còn chờ đợi để quay trở lại Pháp, viết Insight cuối tuần, chăm sóc cộng đồng Chàng-Ngốc-Già thì thấy lâu đằng đẵng.

Với những người u50 như mình sống ở nước ngoài, ba má đã hơn 70, còn ông bà hơn 90 thì số lần được gặp, được trò chuyện, được ôm 1 cái, được ăn cùng mâm cơm vui vẻ cùng nhau chắc cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay. Chúng ta hay bị phỉnh gạt rằng họ có thể sống thêm 1-2 chục năm nữa (nghe rất dài), nhưng trong quãng thời gian đó, có thể gặp nhau được BAO NHIÊU LẦN ?

Chỉ cần thay đổi đơn vị tính, đổi góc nhìn, thì chúng ta sẽ trân quý mỗi dịp được gặp gỡ những người thân yêu cao tuổi. Vì vậy, mình mong mọi người khi có điều kiện, hãy thăm hỏi, gặp được trực tiếp, một cái nắm tay, bóp vai, một cái ôm để rồi sau này chúng ta không nuối tiếc.

Kỳ nghỉ vừa rồi mình đưa các thủ trưởng đi chơi theo chuyên đề “Biển Đảo Quê Hương”, thuê xe tự lái với tổng hành trình tròn trèm 2000km. À, các bạn đang ở nước ngoài, muốn lái xe ở Vietnam thì làm thêm cái bằng quốc tế được lái ở VN, ở Pháp thì làm online, nên làm trước vài tháng để dự phòng.

Từ Saigon, mình đi theo chặng Xuyên Mộc-Hàm Tân-Bãi Dài, đi đảo ở Cam Ranh rồi ra Nha Trang, Tuy Hòa, Quy Nhơn. Mình đi cung đường ven biển để các thủ trưởng khám phá, so sánh biển quê hương với những nơi đã từng đi như Pháp, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Ý.

Các thủ trưởng đều có chung nhận xét là biển/đảo Việt Nam mình quá đẹp, bên núi bên biển với những bãi cát vừa nên thơ vừa hùng vĩ. Chỉ tiếc một điều là … rác nhựa (túi nylon, ly nhựa). Điều này thì mình cũng đã có chia sẻ nhanh qua 1 post bên FB

Một điểm khiến các thủ trưởng mê nữa đó là ẩm thực: Việt Nam có quá nhiều món ăn ngon, mỗi nơi đều có đặc sản của mình. Về mới có khoảng 2 tuần mà cả nhà ai cũng tăng 3-4 kílô. Đợt này cả nhà cũng tranh thủ uống rất nhiều nước dừa, nước mía tươi.

Với riêng mình, đợt này về đi nhiều nơi, nên thấy được hạ tầng đường bộ của Việt Nam đã tốt lên rất nhiều, ngoài các tuyến cao tốc thì đường ở các đô thị cũng được mở rộng, trải nhựa. Thêm một cái khoái là ở đâu cũng có thể quét mã QR, dù là 1 ly cafe, 1 trái dừa hay 1 ổ bánh mì.

Nhưng về chi phí sinh hoạt thì có khoảng cách rất lớn. Một ly cafe sữa, có giá 15k hoặc 55k (có chỗ đắt hơn), một bữa sushi cho 10 người mà gần 20tr (đắt bằng hoặc hơn Paris). Mình có cảm giác khoảng cách giàu-nghèo ở VN ngày cành nới rộng, có những người kiếm được tiền rất dễ và nhiều, và rất nhiều người chật vật với chi phí sống tăng cao.

Nhiều gia đình bạn bè của mình cũng về VN đợt này, và hầu như cũng có chung những quan sát như vậy. Ở Việt Nam thì dịch vụ tuyệt vời (chi phí nhân công rẻ so với các nước phát triển), gọi là có, muốn làm là có ngay chứ không phải đặt hẹn, chờ đợi. Đồ ăn thì ngon và rẻ (tùy nơi, cũng hơi sợ vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm), Việt Nam có nhiều bãi biển, nhiều thắng cảnh đẹp.

(*) cái tựa mình đặt là phỏng theo phim tài liệu “Hà Nội trong mắt ai“ của đạo diễn Trần Thanh Thủy. Gần đây phát biểu của ông được viral trên mạng, các bạn search thêm nghen.

—

Quay lại chuyện Kinh-Tài thì tuần rồi có mấy tín hiệu từ quyết định của Fed và SBV (NHNN Vietnam).

Ngày 29/7, Fed thông báo giữ nguyên lãi suất với tỷ lệ 9-3 (3 người phản đối, đòi tăng lãi suất). Chủ tịch Kevin Warsh khẳng định cam kết mạnh mẽ chống lạm phát (“This Fed will not waver”, “we will deliver price stability”), nhưng không đưa ra hướng dẫn rõ ràng về bước đi tiếp theo. Ông gọi đây là “rigorous review” chứ không phải “pause”, và nói Fed sẵn sàng hành động nếu cần, đồng thời hoan nghênh việc lợi suất trái phiếu dài hạn đã tăng.

Như vậy có thể thấy: 1. “Higher for longer” vẫn là kịch bản chủ đạo, thậm chí có rủi ro tăng lãi suất trong các cuộc họp tới (đặc biệt nếu lạm phát không hạ nhiệt hoặc giá dầu tăng do căng thẳng Trung Đông); 2. Thị trường đang tự thắt chặt (long-term yields tăng) thay vì chờ Fed; 3. Sự không chắc chắn cao vì Warsh ít “forward guidance” hơn thời Powell → biến động tăng.

Là nhà đầu tư cá nhân, chúng ta nên làm gì ? Với tình cảnh này thì có lẽ lựa chọn tốt nhất là ưu tiên phòng thủ, đa dạng hóa, tập trung vào những tài sản chất lượng. Xem xét vàng hoặc tài sản trú ẩn nếu lo ngại lạm phát dai dẳng + bất ổn địa chính trị.

Ở trong nước thì Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành Quyết định 1743/QĐ-NHNN, nâng tỷ lệ tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào nguồn vốn huy động của các ngân hàng thương mại từ 20% lên 50% khi xác định tỷ lệ dư nợ cho vay so với tổng tiền gửi (LDR) trong 2 năm.

Điều này có ý nghĩa gì ?

Hệ thống ngân hàng VN hiện đang thiếu tiền (áp lực thanh khoản), chủ yếu là vì tốc độ tăng trưởng tín dụng nhanh hơn tốc độ huy động vốn. Ngoài áp lục tăng trưởng 2 con số (phải cần vốn), thì còn có chuyện lệch pha: tiền gửi thì ngắn mà cho vay thì dài. Có thể thấy, quyết định 1743 nhằm giải quyết tình thế, tăng mẫu số là tổng tiền gửi (deposit), ngân hàng có thêm room để cho vay, chứ không tăng thêm tiền mới; chính sách này là 1 dạng cơi nới tạm thời, giảm áp lực cho phí vốn ngắn hạn.

Vừa rồi thì Thủ tướng cũng lên tiếng là “Không chấp nhận tăng trưởng nóng, đánh đổi bất ổn vĩ mô“ nhưng coi bộ là rất khó, vừa đạp ga vừa rà thắng thì dễ … cháy bố thắng.

Việt Nam cũng vừa thông tin về việc thay đổi mô hình phát triển kinh tế theo Nghị quyết 19 “Việt Nam xác định chuyển đổi sang mô hình phát triển tự cường, sáng tạo, nhân văn, bền vững và hội nhập. Trong đó, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực chính, còn nâng cao năng suất lao động và hiệu quả phân bổ nguồn lực giữ vai trò nguyên tắc trung tâm". Nếu theo hướng này thì không thể nhanh và nóng được.

Trước mắt, kinh tế sẽ còn khó khăn với phần lớn người dân vì lãi suất tăng, áp lực tỷ giá. Vì vậy nên kiểm soát chặt chẽ hơn chuyện chi tiêu, tránh đầu tư mạo hiểm, bảo vệ dòng tiền.

Cảm ơn mọi người đã theo dõi và ủng hộ Chàng-Ngốc-Già.

Sau kỳ nghỉ dài thì bắt đầu trở lại cày cuốc rồi :)).

Dân Pháp có một câu nói như thế này “En août, Paris appartient aux touristes.”, tức là người dân Paris nhường lại Paris cho du khách vào tháng 8 vì đại đa số dân Paris (đặc biệt là giới trung lưu và thượng lưu) đi nghỉ hè dài (congés d’été), khiến nhiều cửa hàng, nhà hàng, quán cà phê đóng cửa, và trung tâm Paris trở nên “trống trải” hơn, nhường chỗ cho du khách quốc tế.

Ngân sách dành cho du lịch của người Pháp cũng là một khoản đáng kể, chỉ xếp sau chi phí nhà cửa, ăn uống, đi lại với tỷ trọng ước tính trung bình khoảng 5% thu nhập. Với những gia đình nghèo hơn thì tỷ lệ này lên đến 8%, vì đây là một nét văn hóa, nghèo cũng cho cu Tèo đi chơi. Nhiều thành phố địa phương còn có ngân sách hỗ trợ các hộ gia đình thu nhập thấp có trẻ em một khoản tiền để du lịch hàng năm (chèques-vacances).

Dân Pháp thích đi du lịch nhưng tùy theo khả năng mà có lựa chọn khác nhau. Ít tiền thì thường đi trong nội địa, Pháp có rất nhiều địa điểm du lịch nghỉ dưỡng đẹp, từ biển đến núi hồ, cánh đồng, rừng, nhiều địa danh lịch sử. Đi du lịch các nước trong khối EU cũng tiện và rẻ, vì tính ra thu nhập bình quân đầu người của Pháp cũng cao so với các nước khác trong khối. Gia đình có điều kiện hơn thì sẽ đi xa hơn như châu Mỹ, Phi, Á.

Bên Pháp rất nhiều ngày nghỉ, kỳ nghỉ. Bên cạnh 11 ngày nghỉ lễ chính thức trong năm thì còn có các kỳ nghỉ hè, đông, xuân (Paques). Thay vì nói chuyện thời tiết như người Anh thì người Pháp hay hỏi nhau về kỳ nghỉ, kiểu “vừa rồi hay sắp tới nhà mày sẽ đi đâu chơi”. Các bạn nhỏ sau mỗi kỳ nghỉ cũng hỏi nhau như vậy, cũng vô tình tạo ra một áp lực so sánh.

Có lần mình xem 1 đoạn hài độc thoại, ý nói rằng khi muốn khoe, dân Phi sẽ khoe trang sức, xe cộ, dân Á khoe sở hữu nhà, còn dân Tây khoe là đi du lịch.

Với nhiều người, du lịch cũng là một cách để đi mở mang học hỏi chứ không chỉ là để giải trí, nghỉ ngơi; du lịch cũng là một hình thức phụ huynh đầu tư về giáo dục cho con cái. Kiến thức không không thể nào bằng trải nghiệm. Trải nghiệm mới là thứ giúp chúng ta học nhanh và nhiều nhất. Mình có lần đã share ghi chép này:

Cha mẹ giàu có KHÔNG MUA những chuyến đi. Họ mua:

- Sự Tự tin; Khả năng thích nghi, Ký ức; Kết nối, Thế giới quan; Lòng can đảm; Bản sắc

ĐỒ CHƠI RỒI SẼ PHAI TÀN. Những chuyến đi xây dựng nên những người trưởng thành mạnh mẽ hơn, thông minh hơn và hạnh phúc hơn.

Khoản đầu tư tốt nhất mà bạn có thể dành cho một đứa trẻ là cho chúng thấy thế giới này.

--

Khi bạn già đi, con cái bạn sẽ không nhớ về những món đồ chơi mà bạn đã mua.

Nhưng chúng SẼ nhớ:

- Sự háo hức tại sân bay

- Những buổi hoàng hôn trên ban công khách sạn

- Tiếng cười khi cả nhà bị lạc đường

- Lần đầu tiên chúng được nhìn thấy núi non hay đại dương

Du lịch không chỉ mang lại những kỷ niệm. Nó tạo nên bản sắc.

Và đó là điều mà những người giàu có luôn thầm hiểu.

--

Du lịch dạy khả năng thích nghi

Môi trường mới = các đường dẫn thần kinh mới.

Trẻ em đi du lịch sẽ học được:

Sự linh hoạt • giải quyết vấn đề • trí tuệ xã hội • khả năng phục hồi cảm xúc

Một đứa trẻ từng tiếp xúc với nhiều người, nền văn hóa, đồ ăn và khí hậu khác nhau...

Sẽ trưởng thành ít lo âu hơn và bản lĩnh hơn nhiều.

Bởi vì thế giới không còn là một nơi “đáng sợ.”

--

DU LỊCH DẠY NHỮNG ĐIỀU MÀ LỚP HỌC SẼ KHÔNG BAO GIỜ DẠY:

Cách trò chuyện với người lạ

Cách đối mặt với sự khó chịu

Cách xoay xở trong những tình huống bất định

Cách quan sát và thấu hiểu con người

Đây là những kỹ năng tạo nên: các nhà lãnh đạo, những doanh nhân và những người trưởng thành tự tin.

Chứ không phải việc học thuộc lòng sách giáo khoa.

Còn với các bạn trẻ, chuyện du lịch hay dám đi xa cũng mang lại nhiều lợi ích, như mình đã có 1 bài trên Vietcetera.

Đợt này mình đang phục vụ các thủ trưởng đi nghỉ hè nên không có nhiều thời gian cập nhật bài vở kinh-tài, mong mọi người thương và cảm thông, Insight hàng tuần xin phép vắng đến hết tháng này.

Mến chúc mọi người cũng có một kỳ nghỉ hè thật vui, nhiều kỷ niệm đẹp.

CNG

PS. trên đường tháp tùng các thủ trưởng 😇

Mình cảm ơn 121 bạn đã đăng ký và đặt câu hỏi cho webinar ngày 27/6 vừa qua, đặc biệt là hơn 60 bạn tham gia trực tiếp, các bạn thực sự “execution”, và đó là sự khác biệt.

Mình gửi link xem lại bên dưới, riêng các bạn thì có thêm sildes của buổi nói chuyện.

Read more

Tuần vừa qua là một tuần không vui và mệt của Chàng-Ngốc-Già. Mệt là như các bạn đã biết, nước Pháp vừa trải qua một đợt nắng nóng khủng khiếp, kỷ lục của kỷ lục khi nhiều vùng ở Pháp nhiệt độ lên đến 40°C, đã vậy vào lúc mùa hè ngày nó kéo dài, nắng đỉnh điểm từ 9h sáng đến 9h tối, liên tục 12 tiếng.

Các bạn cứ hình dung thế này: bình thường Paris nhiệt độ trung bình trong năm khoảng 12°C (mùa đông 2-3°C, mùa hè 18-25°C), nhảy lên một phát 40 thì nó kinh khủng thế nào. Cũng có người chê nước Pháp không lắp điều hòa/máy lạnh khi đọc trên mạng thấy tỷ lệ lắp máy lạnh ở châu Âu chỉ có 20%.

Nhưng thực tế thì từ 2016, tỷ lệ lắp điều hòa ở Pháp đã là 25%, ở những vùng như miền Nam và Địa Trung Hải lên đến 50%, vùng Bouches-du-Rhône (Marseille) và Var lên đến 64%. Càng lên phía Bắc (nhiệt độ thấp) thì tỷ lệ lắp càng giảm.

Ở Paris, cơ quan mình công tác hiện nay cũng lắp máy điều hòa trung tâm hết, các văn phòng mình từng ngồi ở Rue de l'Université (quận 7), ở Rue de Rivoli (quận 1) và Bld Saint-Germain (quận 6) đều có máy lạnh (sưởi thì mặc định có rồi). Nhà xã hội, trường học (đa số trường công), các khu bình dân hơn thì tỷ lệ lắp rất thấp hoặc không có.

Biến đổi khí hậu là có thật, và mình tin đây là một trong những đe dọa lớn với loài người. Từ biến đổi khí hậu sẽ dẫn đến các thảm họa thiên nhiên với tần suất nhiều hơn, mức độ nghiêm trọng hơn. Có lúc mình cũng tự hỏi, liệu sau mấy thế hệ nữa thì loài người bị diệt vong ? Nếu có suy nghĩ có con cháu sau này thì chỉ cần tính tới đâu? Các bạn suy nghĩ như thế nào về chuyện này?

Còn chuyện không vui thì những bạn nào thường follow mình trên FB chắc cũng đã biết: đó là việc đóng cửa nhiều tờ báo ở Tp.HCM, trong đó có nhóm Thời báo Kinh tế Sài gòn (the Saigon Times). Không chỉ có mình, mà rất nhiều người rất tiếc nuối và buồn. Mình cộng tác viết bài từ năm 2017, bài viết gần đây nhất cho báo là số báo Tết (báo Xuân) 2026.

Với mình, Kinh tế Saigon là tờ báo duy nhất ở Việt Nam chịu/dám/ráng đăng những góc nhìn phản biện để xây dựng, các bài viết là đến từ các chuyên gia, doanh nhân, nhà quản lý, nhà nghiên cứu nhiều hơn là của phóng viên của báo.

Lúc có chủ trương sáp nhập, sắp xếp lại các cơ quan báo chí, Tp.HCM cũng đã cố gắng xin cơ chế đặc thù như không được, dù một số báo đã và đang làm rất tốt, không chỉ tự chủ tài chính mà còn có tích lũy. Những cơ quan không hiệu quả, sống dựa vào bầu sữa ngân sách giải thể là đúng, còn đây người ta đang làm tốt, thì cũng phải bị chịu chung số phận.

Giờ thì chúng mình quay lại chủ đề chính của tuần này nghen. Mình đặt tựa “Dưỡng Hổ Cưỡi Cọp“ chắc một số bạn cũng đã đoán được ý của mình rồi.

Cưỡi Cọp (trèo lên lưng cọp) là điều mình mình cảm nhận khi thấy quyết tâm đạt tăng trưởng hai con số của Việt nam ngày càng được củng cố, và con đường sẽ đi là đẩy mạnh đầu tư hạ tầng (infrastructure-led growth).

Hàng loạt dự án trọng điểm, dự án lớn được thông qua với nhu cầu vốn ước tính cho đầu tư hạ tầng của Việt Nam giai đoạn 2025-2030 là 245 tỷ USD (Hà nội với 05 dự án đường săt đô thị, sơ bộ gần 50 tỷ usd !!! WTH).

Hạ tầng là động lực của tăng trưởng, điều này đã được chứng minh ở nhiều nền kinh tế, nhất là ở những nền kinh tế đang phát triển như Việt Nam. Cơ chế của nó là như thế này: khi cơ sở hạ tầng phát triển, nó hỗ trợ công nghiệp hóa nhanh chóng, đô thị hóa quy mô lớn, giảm chi phí logistics, kết nối thị trường và tạo việc làm. Hoạt động đầu tư cơ sở hạ tầng do chính phủ dẫn dắt trước tiên sẽ tạo ra nguồn thu nhập mới cho các doanh nghiệp, và những nguồn lợi này sau đó tiếp tục được khuếch đại nhờ vào hệ số nhân tiêu dùng cùng hiệu ứng thu hút đầu tư tư nhân (crowding-in effects), từ đó tạo ra cú hích mạnh mẽ hơn nhiều cho nền kinh tế tổng thể.

Mô hình này cũng đã được chứng minh ở Trung Quốc với giai đoạn phát triển thần kỳ 2003-2010, giúp Trung Quốc thoát khủng hoảng 2008-2009 và trở thành nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới.

Nhưng cái bẫy và hậu quả của tăng trưởng dựa vào hạ tầng cũng rất đáng quan ngoại. Trường hợp của Trung Quốc là tình trạng xây dựng dư thừa, các dự án hạ tầng tốn kém nhưng ít hoặc không mang lại giá trị sử dụng, bong bóng bất động sản, nợ xấu của các chính quyền địa phương, những vết nứt trong hệ thống tài chính được hình thành và tích tụ.

Còn dưỡng hổ ? Mới đây nhất là chuyện mở cơ chế đặc biệt cho 18 dự án của Vingroup, Sun Group và Masterise. Người ủng hộ thì cho rằng chúng ta cần tập trung nguồn lực, giao cho những tập đoàn mạnh nhất (như chaebol) thì mới quyết liệt và hiệu quả. Nhưng nếu thiếu cơ chế quản lý minh bạch thì sao? rồi bối cảnh của Việt Nam có giống như Hàn Quốc lúc đó?

Mình thấy có một số rủi ro trong chuyện này:

1. Rủi ro tập trung:
Tổng nhu cầu vốn trên 752.000 tỷ đồng là con số rất lớn so với quy mô GDP Việt Nam. Số vốn này lại tập trung vào một số ít dự án của 3 tập đoàn, chủ yếu liên quan đến hạ tầng và bất động sản. Lịch sử cho thấy cho vay lớn, tập trung luôn tiềm ẩn nguy cơ cao. Chỉ cần 1-2 dự án chậm tiến độ, chi phí tăng hoặc kinh tế khó khăn, các ngân hàng cho vay trực tiếp sẽ chịu áp lực lớn, đồng thời rủi ro có thể lan tỏa toàn hệ thống qua kênh liên ngân hàng.

2. Rủi ro đạo đức:
Việc nhà nước công khai ưu đãi tín dụng cho một nhóm doanh nghiệp cụ thể sẽ tạo kỳ vọng “too big to fail”. Doanh nghiệp dễ ỷ lại vào vốn ngân hàng thay vì tối ưu vốn chủ sở hữu hay huy động trái phiếu, dẫn đến nguy cơ hình thành tư bản thân hữu – bài học đã thấy ở nhiều nền kinh tế.

3. Rủi ro kỳ hạn (mismatch):
Các dự án hạ tầng, bất động sản cần vốn trung và dài hạn, trong khi ngân hàng Việt Nam chủ yếu huy động vốn ngắn hạn. Mặc dù Ngân hàng Nhà nước đã nới LDR để tạo dư địa, nhưng rủi ro đáo hạn và lãi suất tăng vẫn gây áp lực lớn lên thanh khoản hệ thống. Ngoài ra, vẫn còn câu hỏi lớn: ngân hàng lấy nguồn vốn đâu để giải ngân?

4. Rủi ro vĩ mô:
Dễ phát sinh lạm phát và bong bóng bất động sản vì trong 18 dự án ưu tiên có xen lẫn các dự án bất động sản, khu đô thị. Bên cạnh đó là rủi ro tỷ giá khi nhiều hạng mục đòi hỏi ngoại tệ, trong khi dự trữ ngoại hối hiện không dư dả gì.

Hồi tháng 4 mình cũng đã có 1 bài trên VnEconomy, bàn vế cái giá của tăng trưởng. Nhiều người ví von, Việt Nam muốn tăng trưởng, như một cỗ xe muốn tăng tốc bằng cách … tháo phanh (thắng).

Tuần vừa qua còn có một số tin tức đáng chú ý như sau:

1. AI vẫn là câu chuyện dẫn dắt, tạo sóng trên thị trường (Hàn Quốc cúp cầu chì 4 lần từ đầu năm đến giờ), kết quả kinh doanh của Micron cho thấy nhu cầu “cuốc xẻng“ vẫn sẽ còn cao, đến nỗi đồ điện tử có RAM cũng phải tăng giá như Apple. Cùng với thẻ nhớ, đó là data center được hưởng lợi, còn mấy ông phần mềm, mấy ông đi mua cuốc xẻng thì tương lai bất định.

2. Trong nền kinh tế AI thì ai sẽ có lợi? Tầm nhìn khá xa của Joseph H. Davis khi ông ấy cho rằng người dùng AI sẽ chiếm vị trí trung tâm, nghĩa là những ai, những doanh nghiệp nào biết vận dụng AI vượt trội thì sẽ tạo ra giá trị gia tăng nhiều nhất

3. Điều vừa nói ở trên cũng khớp với chiến lược AI của Trung Quốc qua bài viết “China’s AI Agenda”.

   Trung Quốc không chỉ chạy đua vị trí dẫn đầu về AI mà đang biến công nghệ này thành công cụ nhân cấp sức mạnh quốc gia một cách có hệ thống. Thay vì theo đuổi các mô hình vạn tỷ tham số hào nhoáng, Bắc Kinh ưu tiên phát triển những mô hình AI nhỏ, chuyên biệt và “đủ tốt” để tối ưu hóa sản xuất công nghiệp, đồng thời hướng tới mục tiêu xây dựng “xã hội thông minh toàn diện” vào năm 2035. Chiến lược này thể hiện rõ tính thực dụng cao: tận dụng xu hướng nguồn mở (DeepSeek, Huawei) để giảm chi phí và giảm thiểu tác động từ lệnh cấm vận chip của Mỹ. Với quy hoạch chặt chẽ, Bắc Kinh tập trung nghiên cứu cơ bản, Hàng Châu đảm nhận thương mại hóa, trong khi năng lượng dồi dào ở miền Tây được chuyển hóa thành “năng lượng tính toán” cho miền Đông. AI còn được thương mại hóa dưới dạng “token” có thể định giá và xuất khẩu, hình thành một nền kinh tế token mới. Lợi thế lớn của Trung Quốc nằm ở kho dữ liệu công nghiệp khổng lồ, chi phí triển khai thấp và sự đón nhận nhanh của người dùng. Tuy nhiên, rào cản vẫn còn đó: sự phụ thuộc vào chip nước ngoài, thị trường vốn tư nhân non trẻ và nguy cơ dư thừa công suất nghiêm trọng do đầu tư nhà nước chồng chéo.

4. Những bạn quan tâm đến Fed thì chắc quan tâm đến “Di sản hỗn hợp của Alan Greenspan“

5. Mình đang đợi đủ đăng ký để làm webinar “Tiền Tuổi Teen“. lúc này mới được có 60% KPI, các bạn đã đăng ký mỗi người rủ thêm 1người thì đủ liền.

6. Ở Việt Nam, trade chứng khoán Mỹ ? Gần đây, nhiều sàn crypto bắt đầu cung cấp dịch vụ trading chứng khoản Mỹ, có nghĩa là người dùng có thể dùng crypro để trade chứng khoán xịn (không phải CFD, không phải chứng khoán được tokenized). Ví dụ như Bitget với Stock+ và dịch vụ ‘’Stock Transfer Fast-Track’’. Tuy nhiên các bạn ở Việt Nam thì đây vẫn là vùng xám, cần lưu ý và DYOR.

Để kết thúc newsletter tuần này, mình xin gửi đến 2 điều mình thấy rất hay đọc được trong tuần qua:

“Cuộc đời trọn vẹn không nằm ở việc có thêm bao nhiêu, mà ở việc bớt đi bao nhiêu: bớt tham vọng vô độ, bớt sợ hãi, bớt phán xét, bớt sống theo kỳ vọng của người khác. Làm không để chứng minh bản thân, hãy làm vì bạn yêu cuộc đời này.”

và suy nghĩ của anh Nam Phan, GV ở Bách Khoa Tp.HCM

“... những người hay buông lời cay nghiệt thường có cuộc sống không hạnh phúc.

Cuộc đời của họ là những chuỗi ngày u uất không lối thoát, nên buông lời cay nghiệt với người khác sẽ làm cho họ cảm thấy dễ chịu đôi chút. Mình biết có những người muốn làm việc gì đó mà không làm được, muốn nói điều gì đó mà không nói được, họ giữ nỗi ấm ức trong lòng năm này qua tháng nọ nhưng không dám làm gì cả, nên chỉ còn biết giải tỏa bản thân bằng những lời cay nghiệt với những con người xa lạ.

Từ ngày mạng xã hội phát triển, những lời cay nghiệt xuất hiện ngày một nhiều hơn, và chỉ cần một chút bất đồng ý kiến nho nhỏ thôi cũng đủ để người ta đay nghiến nhau như có oán thù ngàn năm vậy.“

Mình tin rằng cộng đồng Chàng-Ngốc-Già, những người follow Chàng-Ngốc-Già, không có thuộc nhóm người trên. Chúng mình biết có hiện tượng như vậy, để hiểu, và cảm thương họ.

Mến chúc các bạn khỏe, hẹn gặp lại trong livestream cuối tháng (dành riêng cho các thành viên Prime và Paid-substac).

Chàng-Ngốc-Già